Medyceusze

Medyceusze
Kraj	Florencja
Tytuły	Wielcy Książęta Toskanii Władcy Florencji Książęta Nemours
Założyciel	pierwszy znany: Chiarissimo Medici pierwszy władca: Kosma I Medyceusz
Ostatni przedstawiciel	Jan Gaston Medyceusz
Rok założenia	ok. XII wieku
Rok rozwiązania	1737
Pochodzenie etniczne	Włosi

Eberhard Medyceusz protoplasta rodu

Jan Medyceusz twórca fortuny rodu

Kosma I Medyceusz

Wawrzyniec Wspaniały

Córki Piotra Podagryka: Maria Bianka i Lukrecja

Królowa Maria Medycejska

Wielki książę Kosma II jego żona Maria Magdalena i najstarszy syn Ferdynand

Kardynał Leopold Ferdynand II Medyceusz

Ostatnia z rodu Medyceuszy – Anna Maria Medycejska

Apoteoza Medyceuszów

Medyceusze (wł. De' Medici) – florencki ród kupiecki i bankierski, od 1532 książęcy.

Dzieje rodu

Rodzina wywodziła się z wiejskiego regionu Mugello, położonego w górnych partiach rzeki Sieve, prawego dopływu Arno. Wśród legend o początkach rodu jedna z nich wywodzi go od węglarza z Mugello, którego syn został podobno medykiem, skąd nazwisko rodowe Medici i herb – sześć kul (palle), w których dopatrywano się pigułek, a nawet baniek. Według bardziej epickiej wersji protoplasta rodu miał zmierzyć się z olbrzymem, który, nim został pokonany, uderzył z taką siłą nabijaną kamieniami maczugą w tarczę owego pierwszego Medyceusza, że uczynił w niej sześć okrągłych wgłębień.

Nie wiadomo kiedy Medyceusze sprowadzili się do Florencji, ale w roku 1201 w kręgach bogatego mieszczaństwa pojawił się Chiarissimo Medici, właściciel kilku domów przy Mercato Vecchio. W roku 1251 inny przedstawiciel rodu, Giovanni Medici, brał udział w działaniach wojennych przeciw Lombardii. Nie była to jednak rodzina zbyt zamożna. W roku 1400 szacowano jej majątek na 304 floreny, podczas gdy np. Strozzich na 2062 floreny.

Wybił się dopiero Vieri Medici, który ze swym wspólnikiem Giacomem Venturim założył filię swego przedsiębiorstwa w Wenecji. W roku 1382 przyjął do spółki kuzyna Francesca, a w trzy lata później jego brata, Giovanniego, który miał być znany w historii rodu jako Giovanni di Bicci. Bicci, a następnie jego syn Kosma, stali się twórcami wielkiej fortuny rodu Medyceuszów, którą zapoczątkował bank z kapitałem początkowym 10 000 florenów, ale już w roku 1429 majątek sięgnął 180 000, bowiem zarządzał pośrednio pożyczkami udzielanymi papiestwu, ciągnąc zyski z prałatur, opactw i przeorstw w całej Europie.

Między wielkimi rodami Florencji trwała rywalizacja. Rodziny Albizzich, Strozzich i Uzzano nieprzychylnie spoglądały na dawny pałac Bardich, w którym obecnie zamieszkiwali Medyceusze. Po przegranej wojnie z Lukką i Mediolanem, która spowodowała gwałtowny wzrost podatków, przeciwnicy zdołali doprowadzić do uwięzienia Kosmy, a następnie, w 1433 roku, wygnania. Nie minął jednak rok, gdy Kosma powrócił triumfalnie do Florencji i zdobył władzę oraz wpływy. Przez kolejne trzydzieści lat był faktycznym, chociaż nie tytularnym, przywódcą Florencji. Po śmierci w roku 1464 Cosimo di Giovanni de' Medici otrzymał tytuł Pater Patriae (Ojca Ojczyzny).

Syn Kosmy – Piero di Cosimo de' Medici (ur. 1416, zm. 1469) musiał walczyć z zakusami ambitnej oligarchii, jednak lud pozostał mu wierny. Miejsce jego zajęli synowie – Wawrzyniec Wspaniały (ur. 1449, zm. 1492) i Giuliano di Piero de' Medici, który w 1478 padł ofiarą spisku. 26 kwietnia 1478 r. Juliana zakłuto w świątyni, a Wawrzyńca zraniono w szyję. Lud stał po stronie Medyceuszy. Rodzinę Pazzich zniszczono, arcybiskupa powieszono. Papież jak pisał Bazylow usiłował robić dobrą minę do złej gry. Rzucił klątwę na Florencję. Chciał z nią wojny. Wawrzyniec Wspaniały marzył o książęcej godności. Wydawał pieniądze zarówno na kulturę jak i na wystawne życie. Był podobno „nienasyconym mistrzem w kunszcie miłości”. Wawrzyniec (Lorenzo), wychowany niezwykle starannie, poeta i mówca, zrobił z Florencji stolicę uczonych i artystów (m.in. Poliziano, Pico della Mirandola, Marzilio Ficino i Michał Anioł), wzbogacił znacznie założoną przez dziadka bibliotekę medycejską.

Młodszy syn Wawrzyńca Giovanni di Lorenzo de' Medici w 1513 został papieżem jako Leon X. Drugim Medyceuszem, który w XVI wieku zasiadł na tronie papieskim, był Giulio di Giuliano de' Medici (w 1523 jako Klemens VII). Z władców Florencji wyróżnili się Cosimo I Medici (ur. 1519, zm. 1574), bardzo wykształcony, rządził samowładnie (od 1537), w kwietniu 1555 zdobył Sienę, założył galerię słynnych mistrzów, próbował sił jako literat w Viaggio per l’alta Italia. W 1569 papież Pius V mianował go wielkim księciem Toskanii. Cosimo II Medici (ur. 1590, zm. 1621), zapewnił fladze toskańskiej poważanie na całym Morzu Śródziemnym. Z kobiet dwie zasiadły na tronie francuskim: Katarzyna Medycejska, żona Henryka II, i Maria Medycejska, żona Henryka IV. Ród Medyceuszy wygasł w 1737.

Medyceusze odegrali wybitną rolę polityczną i kulturalną w dziejach Włoch. Posiadali największy w średniowiecznych Włoszech dom bankowy (założony w 1397 we Florencji) z filiami w Rzymie, Mediolanie i wielu miastach zachodniej Europy. Byli bankierami władców europejskich, m.in. królów angielskich. Ród wydał trzech papieży (Leon X, Leon XI, Klemens VII) oraz dwie królowe francuskie (Katarzyna Medycejska i Maria Medycejska).

Medyceusze wznieśli bazylikę San Lorenzo, wiele pałaców i willi.

Zestawienie władców Florencji i Toskanii z rodu Medyceuszów

Władcy Florencji

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
1	Kosma I Cosimo I		27 września 1389 Florencja	1 sierpnia 1464 Carregio	1434-1464	Jan Medyceusz Piccarda de Bueri
2	Piotr I Podagryk Piero I il Gottoso		1416 Florencja	2 grudnia 1469 Florencja	1464-1469	Kosma I Medyceusz Contessina de Bardi
3	Wawrzyniec I Wspaniały Lorenzo I il Magnifico		1 stycznia 1449 Florencja	8 kwietnia 1492 Carregio	1469-1492	Piotr II Medyceusz Lukrecja Tornabuoni
4	Julian Giuliano		1453 Florencja	26 kwietnia 1478 Florencja	1469-1478	Piotr II Medyceusz Lukrecja Tornabuoni
5	Piotr II Nieszczęśliwy Piero II il Fatuo		15 lutego 1471 Florencja	28 grudnia 1503 rzeka Garigliano	1492-1494	Wawrzyniec Wspaniały Clarissa Orsini

• 1494-1512: Republika

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
6	Julian Giuliano		12 marca 1479 Florencja	17 marca 1516 Florencja	1512-1516	Wawrzyniec Medyceusz Clarissa Orsini
7	Wawrzyniec II Lorenzo II		12 września 1492 Florencja	4 maja 1519 Florencja	1516-1519	Piotr II Medyceusz Alfonsina Orsini
8	Juliusz Giulio		26 maja 1478 Florencja	25 września 1534 Watykan	1519-1523	Julian Medyceusz Fioretta Gorini
9	Hipolit Ippolito		1511 Florencja	10 sierpnia 1535 Itri	1523-1527	Julian Medyceusz ???

• 1527-1530: Republika

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
10	Aleksander Alessandro		22 lipca 1510 Florencja	6 stycznia 1537 Florencja	1530-1537	Wawrzyniec II Medyceusz Simonetta da Collavechio
11	Kosma I Cosimo I		12 czerwca 1519 Florencja	21 kwietnia 1574 Villa di Castello	1537-1569	Giovanni dalle Bande Nere Maria Salviati

Wielcy książęta Toskanii

#	Imię		Urodzony	Zmarł	Czas rządów	Rodzice
1	Kosma I Cosimo I		12 czerwca 1519 Florencja	21 kwietnia 1574 Villa di Castello	1569-1574	Giovanni dalle Bande Nere Maria Salviati
2	Franciszek I Francesco I		25 marca 1541 Florencja	17 października 1587	1574-1587	Kosma I Eleonora di Toledo
3	Ferdynand I Ferdinando I		30 lipca 1549 Florencja	17 lutego 1609 Florencja	1587-1609	Kosma I Eleonora di Toledo
4	Kosma II Cosimo II		12 maja 1590 Florencja	28 lutego 1621 Florencja	1609-1621	Ferdynand I Medyceusz Krystyna Lotaryńska
5	Ferdynand II Ferdinando II		14 lipca 1610 Florencja	23 maja 1670 Florencja	1621-1670	Kosma II Medyceusz Maria Magdalena Habsburg
6	Kosma III Cosimo III		14 sierpnia 1642 Florencja	31 października 1723 Florencja	1670-1723	Ferdynand II Medyceusz Vittoria della Rovere
7	Jan Gaston Gian Gastone		24 maja 1671 Florencja	9 lipca 1737 Florencja	1723-1737	Kosma III Medyceusz Małgorzata Ludwika Orleańska

Drzewo genealogiczne

– papieże
– królowie Francji
– królowie Hiszpanii
– królowie Anglii i Szkocji
– władcy Niemiec

Jan (1360 – 1429) x Piccarda Bueri

Antoni (? – 1398)

Damian (1389 – 1390)

Kosma Starszy (1389 – 1464)

Contessina Bardi (ok.1390 – 1473)

Wawrzyniec Starszy (1395 – 1440) x Ginewra Cavalcanti

Piotr Podagryk (1416 – 1469) władca Florencji

Lukrecja Tornabuoni (1425 – 1482)

Karol (1430 – 1492)

Jan (1421 – 1463) x Ginewra degli Alessandrini

Franciszek (? – ok. 1440)

Piotr Franciszek Starszy (1431 – 1476) x Laudomia Acciaioli

Jan (przed 1444 – 1478)

Maria (1445 – 1472) x Leon Rossi

Bianka (1446 – 1488) x Wilhelm Pazzi

Lukrecja (Nannina) (1448 – 1493) x Bernard Rucellai

Wawrzyniec (1449 – 1492) władca Florencji x(1) Klara Orsini

Julian (1453 – 1478)

Kosma (1452 – 1461)

Wawrzyniec Popolano (1463 – 1503) władca Piombino x Semiramida Appiani

Jan Popolano (1467 – 1498) x Katarzyna Sforza

Lukrecja (1470 – 1553) x Jakub Salviati

Magdalena (1473 – 1528) x Franciszek Cybo

Luiza (1477 – 1488)

Juliusz (1478 – 1534) Klemens VII (1523)

Julian (1479 – 1516) książę Nemours

Piotr Franciszek Młodszy (1487 – 1525) x Maria Soderini

Laudomia x Franciszek Salviati

Wincenty

Piotr II Nieszczęśliwy (1471 – 1503) władca Florencji x Alfonsina Orsini

Jan (1475 – 1521) Leon X (1513)

Contessina (1478 – 1515) x Piotr Ridolfi

Hipolit (1511 – 1535) kardynał

Eberhard (1488 – 1495)

Ginewra x Jan degli Albizzi

Jan Salviati (1490 – 1553) kardynał

Wawrzyniec Salviati (1492 – 1539)

Wawrzyniec II (1492 – 1519) książę Urbino

Magdalena owernijska (ok. 1495 – 1519)

Klara (1493 – 1528) x Filip Strozzi Młodszy

Helena Salviati (1495 – 1552) x(1) Pallavicino Pallavicino x(2) Jakub V Appiani

Baptysta Salviati (1498 – 1524)

Luiza Salviati x Zygmunt de Luna

Bernard Salviati (1508 – 1568) kardynał

Maria Salviati (1499 – 1543)

Ludwik (Giovanni dalle Bande Nere) (1498 – 1526)

Franciszka Salviati x Oktawian Medyceusz

Piotr Salviati

Piotr Strozzi (1510 – 1558)

Laudomia (? – 1559)

Alamanno Salviati (1510 – 1571)

Wawrzyniec (Lorenzaccio) (1514 – 1548)

Julian (ok. 1520 – 1588) arcybiskup Albi

Robert Strozzi (ok. 1512 – 1566)

Magdalena (1523 – 1583)

Aleksander Oktawian (1535 – 1605) Leon XI (1605)

Aleksander Maur (1510 – 1537) książę Florencji

Katarzyna (1519 – 1589)

Henryk II Walezjusz (1519 – 1559) (1547)

Kosma I (1519 – 1574) wielki książę Toskanii

Bernard

Julia (ok. 1535 – ok. 1588)

Porcja (1538 – 1565)

Franciszek II Walezjusz (1544 – 1560) (1559)

Karol IX Walezjusz (1550 – 1574) (1560)

Henryk III Walezy (1551 – 1589) (1574)

Franciszek Herkules Walezjusz (1555 – 1584)

Franciszek I (1541 – 1587) wielki książę Toskanii

Klaudia Walezjuszka (1547 – 1575) x Karol III lotaryński

Juliusz (ok. 1533 – 1600)

Aleksander (1560 – 1606)

Filip II Habsburg (1527 – 1598) (1556)

Elżbieta Walezjuszka (1545 – 1568)

Małgorzata Walezjuszka (1553 – 1615)

Henryk IV Burbon (1553 – 1610) (1589)

Maria (1575 – 1642)

Krystyna lotaryńska (1565 – 1637)

Ferdynand I (1549 – 1609) wielki książę Toskanii

Katarzyna (? – 1634)

Kosma (ok. 1550 – ok. 1630)

Julian

Filip III Habsburg (1578 – 1621) (1598)

Krystyna Maria Burbon (1606 – 1663) x Wiktor Amadeusz I sabaudzki

Mikołaj Henryk Burbon (1607 – 1611)

Gaston Burbon (1608 – 1660)

Henrietta Maria Burbon (1609 – 1669) x Karol I Stuart (1600 – 1649) (1625)

Angelika (1608 – 1636) x Piotr Altemps

Filip IV Habsburg (1605 – 1665) (1621)

Elżbieta Burbon (1602 – 1644)

Ludwik XIII (1601 – 1643) (1610)

Anna Austriaczka (1601 – 1666)

Karol II Stuart (1630 – 1685) (1660)

Maria Stuart (1631 – 1660) x Wilhelm II Orański

Jakub II Stuart (1633 – 1701) (1685-88)

Drzewo genealogiczne (wielcy książęta Toskanii)

Ludwik (Giovanni dalle Bande Nere) (1498 – 1526)

Maria Salviati (1499 – 1543)

Eleonora Alba (1522 – 1562)

Kosma I (1519 – 1574) wielki książę 1569–74

Kamila Martelli (ca.1545 – 1634)

Ferdynand I Habsburg (1503 – 1564) (1558)

Beatrycze "Bia" (1537 – 1542)

Maria (1540 – 1557)

Izabela (1542 – 1576) x Paweł Jordan I Orsini

Jan Młodszy (1543 – 1562) biskup Pizy, kardynał

Lukrecja (1545 – 1561) x Alfons II Este

Piotr (1554 – 1604)

Garcja (1547 – 1562)

Antoni (1548 – 1548)

Anna (1553 – 1553)

Piotr (1546 – 1547)

Wirginia (zm. 1615) x Cezar Este

Joanna Habsburg (1547 – 1578)

Franciszek I (1541 – 1587) wielki książę 1574–87

Bianka Cappello (1548 – 1587)

Krystyna lotaryńska (1565 – 1637)

Ferdynand I (1549 – 1609) wielki książę 1587–1609

Jan (1563 – 1621)

(nienazwana córka) (1566 – 1566)

Eleonora (1566 – 1611) x Wincenty I Gonzaga

Anna (1569 – 1584)

Lukrecja (1572 – 1574)

Antoni (1576 – 1621)

Eleonora (1591 – 1617)

Franciszek (1594 – 1614)

Filip „Filippino” (1599 – 1602)

Maria Magdalena (1600 – 1633)

Karol Styryjski (1540 – 1590)

Romola (1568 – 1568)

Izabela (1571 – 1572)

Maria (1575 – 1642) x Henryk IV Burbon

Filip (1577 – 1582)

Katarzyna (1593 – 1629) x Ferdynand I Gonzaga

Karol (1595 – 1666) Biskup Ostii

Wawrzyniec (1600 – 1648)

Krystyna Maria Burbon (1606 – 1663) x Wiktor Amadeusz I

Ludwik XIII (1601 – r.1610 – 1643)

Gaston orleański (1608 – 1660)

Kosma II (1590 – 1621) wielki książę 1609–21

Maria Magdalena Austriaczka (1589 – 1631)

Fryderyk Ubald della Rovere (1605 – 1625)

Klaudia (1604 – 1648)

Leopold V Habsburg (1586 – 1632)

Ferdynand II Habsburg (1578 –1637 1619)

Maria Krystyna (1609 – 1632)

Ferdynand II (1610 – 1670) wielki książę 1621–70

Wiktoria della Rovere (1622 – 1694)

Karol (Giancarlo) (1611 – 1663) biskup Sabiny, kardynał

Małgorzata (1612 – 1679) x Edward Farnese

Mateusz (1613 – 1667)

Franciszek (1614 – 1634)

Anna (1616 – 1676)

Ferdynand Karol Habsburg (1628 – 1662)

Leopold (1617 – 1675) kardynał

Kosma (1639 – 1639)

Kosma III (1642 – 1723) wielki książę 1670–1723

Małgorzata Louiza Burbon (1645 – 1721)

Franciszek Maria (1660 – 1711) kardynał

Filip Wilhelm Wittelsbach (1615 – 1690)

Wiolanta Wittelsbach 1673 – 1731)

Ferdynand III (1663 – 1713)

Anna Maria (1667 – 1743)

Jan Wilhelm Wittelsbach (1658 – 1716)

Filip Wilhelm August (1668 – 1693)

Anna Maria Franciszka sasko-lauenberska

Jan Gaston (1671 – 1737) wielki książę 1723–37

Medyceusze, linie boczne

Potrone Medici (1046-1102)
│
Potrone Bono Medici (1069-1123)
│
Potrone Bernard Medici (1099-1147)
│
Giambuono Medici (1131-1192)
│
└ ─ Chiarissimo Medici (zm. po 1210)
   │
   └ ─ Filip Lippo de 'Medici
      │
      ├ ─ Averardo de' Medici (zm. po 1280)
      │ │
      │ └ ─ Averardo de 'Medici (zm. przed 1319)
      │    │
      │    ├─Salvestro zwany Chiarissimo
      │    │ │
      │    │  Averardo Bicci de 'Medici (zm. po 1357)
      │    │    │
      │    │    └─ →Jan Bicci de 'Medici główna linia Rodu wymarła w 1743 roku)
      │    │
      │     └─Giovenco de 'Medici
      │       │
      │       Julian detto Giovenco de 'Medici
      │       │ │
      │       │ Julian de 'Medici
      │       │ │ │
      │       │ │ └─[3 pokolenia...]
      │       │ │    │
      │       │ │    Raffael de 'Medici
      │       │ │       │
      │       │ │       ├─Franciszek de 'Medici
      │       │ │       │ │
      │       │ │       │ └─Raffael de 'Medici (zmarł w 1628 r.), markiz Castellina od 1628, potomkowie wymarli w 1705 r.
      │       │ │       │    │
      │       │ │       │    └─Julian de 'Medici (1574-1636), arcybiskup
      │       │ │       │
      │       │ │       └─Juliusz de 'Medici
      │       │ │          │
      │       │ │          └─[4 pokolenia...]
      │       │ │             │
      │       │ │             └─Franciszek Józef de 'Medici, markiz Castellina, ożenił się z Małgorzatą Tornaquinci
      │       │ │               │
      │       │ │               └─→  Ród Medici-Tornaquinci linia wciąż istnieje
      │       │ │
      │       │ └─Antoni de 'Medici
      │       │    │
      │       │    └─[2 pokolenia...]
      │       │       │
      │       │       Oktawian de 'Medici (1484-1546), mąż Bartlomei Giugni, a później Franciszki Salviati
      │       │          │
      │       │          ├─Bernard de 'Medici (zm. po 1576), mąż Julii de' Medici, zakupił Ottaiano
      │       │          │ │
      │       │          │ └─Aleksander de 'Medici (zm. 1606), generał milicji papieskiej
      │       │          │    │
      │       │          │    ├─(3) Bernard de 'Medici (zmarł przed 1620), książę Ottaiano, tytuł przyznany przez króla Hiszpanii
      │       │          │    │  gałąź książąt Ottaiano
      │       │          │    │
      │       │          │    └─→ Oktawian de 'Medici, książę Ottaiano
      │       │          │       │
      │       │          │       ├─→ gałąź nadal istnieje
      │       │          │       │
      │       │          │       └─[6 pokoleń...]
      │       │          │         │
      │       │          │         └→ Franciszek de 'Medici (1808-1857), kardynał
      │       │          │
      │       │          └─→ papież Leon XI, kardynał Alessandro de 'Medici (1536-1605)
      │       │
      │       └─→ Francesco de 'Medici – (2)  ród wymarł w 1820 roku
      │
      └─Chiarissimo de 'Medici (XIII w.)
         │
         ├─Lippo de 'Medici
         │ │
         │ ├─Alamanno de 'Medici (zm. 1355)
         │ │ │
         │ │ └─Salvestro de 'Medici de 'Medici (zm. 1381), pierwszy polityk z rodziny
         │ │    │
         │ │    └─ → (4) ród wymarł w 1742 r.
         │ │
         │ ├─Henryk de 'Medici (zm. 1348) → ród wymarł w 1670 roku
         │ │
         │ ├─Bonino de 'Medici → ród wymarł wymarły w 1749 r.
         │ │
         │ └─Cambio de 'Medici (zm. po 1356)
         │    │
         │    └─Vieri de 'Medici (zm. 1395)
         │       │
         │       └─→ (5) ród wymarł w 1732 r.
         │
         └─Giambuono de 'Medici → ród wymarły w 1771 r.
        ? (6) ─  Bernardyn Medici
        │
        └ ─ Jan Jakub Medici (1498/55)
           │
           └ ─ papież Pius IV (Giovanni Angelo Medici, Mediolan 1499 – Rzym, 1565)

Rodzina Medyceuszy w obrazach mistrzów

Pochód najmłodszego króla, Lorenzo Medici oraz Piera i Cosma

 

Herby Medyceuszów

• 

  Pierwotny herb Medyceuszów

• 

  Herb Medyceuszów jako wielkich książąt Toskanii

• 

  Herb papieży z rodu Medyceuszów

• 

  Herb królowych Francji z rodu Medyceuszów

• 

  Herb Medyceuszów w heraldyce niemieckiej

Wille Medyceuszów

• 

  Wille Medyceuszy w Toskani

• 

  Villa di Cafaggiolo

• 

  Villa di Careggi

• 

  Villa Medici a Fiesole

• 

  Villa di Castello

• 

  Willa Medyceuszy w Rzymie

Zobacz też

• Władcy Florencji
• Galeria Uffizi we Florencji

Linki zewnętrzne

• Drzewo genealogiczne Medyceuszy (niem.)