Wiąz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wiąz
Wiąz górski Ulmus glabra
Wiąz górski Ulmus glabra
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina wiązowate
Rodzaj wiąz
Nazwa systematyczna
Ulmus L.
Sp.Pl. 225. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Wiąz szypułkowy, gałązka z owocami

Wiąz (Ulmus L. ) – rodzaj drzew, rzadziej krzewów z rodziny wiązowatych (Ulmaceae), obejmujący ok. 25 gatunków. Występują w strefie umiarkowanej półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Ulmus campestris L.[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Liście 
Pojedyncze, skrętoległe, podwójnie piłkowane o krótkim ogonku.
Kwiaty 
Obupłciowe z niepozornym okwiatem, zebrane w pęczki, ukazujące się przed rozwojem liści.
Owoce 
Orzeszki otoczone dookoła płaskim skrzydełkiem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[2]

Ulmoxylon E. Hofmann

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z rodziny wiązowatych (Ulmaceae) z rzędu różowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Urticanae Takht. ex Reveal, rząd pokrzywowce (Urticales Dumort.), rodzina wiązowate (Ulmaceae Mirb.), podrodzina Ulmoideae (Mirb.) Arn., plemię Ulmeae Dumort., podplemię Ulminae (Mirb.) Duby, rodzaj wiąz (Ulmus L.)[3].

Gatunki dziko rosnące w Polsce[4]
Pozostałe gatunki[5]
  • Ulmus alata Michx.
  • Ulmus americana L. – wiąz amerykański
  • Ulmus androssowii Litv.
  • Ulmus crassifolia Nutt.
  • Ulmus davidiana Planch.
  • Ulmus densa Litv.
  • Ulmus elliptica K. Koch
  • Ulmus harbinensis S. Q. Nie & G. Q. Huang
  • Ulmus ×hollandica Mill. – wiąz holenderski
  • Ulmus hybr.wiąz mieszańcowy
  • Ulmus laciniata (Trautv.) Mayr
  • Ulmus macrocarpa Hance
  • Ulmus mexicana (Liebm.) Planch.
  • Ulmus parvifolia Jacq. – wiąz drobnolistny
  • Ulmus pumila L. – wiąz syberyjski
  • Ulmus procera Salisb. – wiąz angielski
  • Ulmus rubra Muhl. - wiąz czerwony
  • Ulmus szechuanica W. P. Fang
  • Ulmus thomasii Sarg.
  • Ulmus villosa Brandis ex Gamble
  • Ulmus ×viminalis Lodd. ex Bean
  • Ulmus wallichiana Planch.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Drewno wiązów jest ciężkie i twarde, odporne na gnicie. Używane jest w meblarstwie, a także do budowy łodzi.
  • Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne w parkach lub w uprawie skarlającej (bonsai) jako rośliny pokojowe.

Marginalia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszym (400 lat) i najgrubszym (620 cm obwodu pierśnicy) wiązem w Polsce był wiąz górski "Beskidnik" rosnący na przedmieściach Iwli nad potokiem Iwielką. Obumarł w ostatnich latach wskutek grafiozy (naczyniowej choroby wiązów)[6]. Był pomnikiem przyrody.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-21].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
  3. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ulmus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-04-25].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-04-25].
  6. "BESKIDNIK" – wiąz górski (brzost) obumarł
    Dzień Drzewa w lasach Podkarpacia