Wroniec widlasty
| Wroniec widlasty | |||||||||||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||||||||||
| Systematyka wg Reveala | |||||||||||||||||||||||||||||
| Domena | eukarionty | ||||||||||||||||||||||||||||
| Królestwo | rośliny | ||||||||||||||||||||||||||||
| Podkrólestwo | naczyniowe | ||||||||||||||||||||||||||||
| Gromada | widłaki | ||||||||||||||||||||||||||||
| Klasa | widłaki jednakozarodnikowe | ||||||||||||||||||||||||||||
| Rząd | widłakowce | ||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzina | widłakowate | ||||||||||||||||||||||||||||
| Rodzaj | wroniec | ||||||||||||||||||||||||||||
| Gatunek | wroniec widlasty | ||||||||||||||||||||||||||||
| Nazwa systematyczna | |||||||||||||||||||||||||||||
| Huperzia selago (L.) Bernh. ex Schrank. | |||||||||||||||||||||||||||||
| Hort. reg. monac. sem. 3. 1829[1] | |||||||||||||||||||||||||||||
| Synonimy | |||||||||||||||||||||||||||||
| Lycopodium selago L. | |||||||||||||||||||||||||||||
| Status ochronny | |||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
 Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||||||||||||||
Wroniec widlasty, widłak wroniec (Huperzia selago) – gatunek rośliny zaliczany do rodziny widłakowatych. Występuje na rozległych obszarach Europy, Ameryki Północnej oraz w Japonii[1]. W Polsce częściej w górach, na niżu rzadki.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, widlasto rozgałęziająca się, rozgałęzienia równej wysokości.
- Liście
- Równowąskolancetowate, ostro zakończone, całobrzegie, lub drobno piłkowane, bez włosków. Długość 4–8 mm, ustawione skrętolegle w 8 szeregach na pędach i zwykle odstające od nich.
- Zarodnie
- Nie wytwarza kłosa zarodnionośnego. Zarodnie powstają w kątach liści zarodnionośnych, tzw. sporofili. Są one bardzo podobne do liści płonnych. Zarodnie mają nerkowaty kształt i po dojrzeniu pękają od góry, wysypując zarodniki[2].
[edytuj] Biologia i ekologia
- Rozwój
- Bylina, chamefit. Zarodniki dojrzewają od lipca do września. Zawierają łatwopalne olejki eteryczne. Przedrośle współżyje z określonym gatunkiem grzyba. Niekiedy rozmnaża się również wegetatywnie za pomocą rozmnóżek.
- Siedlisko
- W górach rośnie wśród skał, na wolnych miejscach wśród kosodrzewiny, na halach, na niżu w cienistych lasach[3]. W Tatrach występuje od regla dolnego aż po najwyższe szczyty Tatr, w Sudetach sięga po 1590 m n.p.m.[4]. Częściej występuje na podłożu bezwapiennym.
- Fitosocjologia
- Gatunek wyróżniający dla związku (All.) Vaccinio-Piceion, Ass. Polysticho-Piceetum[5].
- Cechy fitochemiczne
- Roślina trująca. Cała roślina ma własności trujące. Zawiera trujące alkaloidy: annotynę, likopodynę.
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n=264[3].
[edytuj] Zagrożenia i ochrona
Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[6] w grupie gatunków narażonych na wyginięcie na izolowanych stanowiskach, poza głównym obszarem występowania (kategoria zagrożenia: [V]). W górach nie jest zagrożony, większa część jego stanowisk znajduje się w górskich parkach narodowych, jedynie niektóre jego stanowiska na niżu są zagrożone w wyniku eksploatacji lasu[4].
[edytuj] Ciekawostki
Widłak wroniec był wymieniony przez polskiego botanika i lekarza z XVI wieku - Marcina z Urzędowa w Herbarzu Polskim, wydanym w Krakowie w 1595 roku pod nazwą „Spica sarmatica – wroniec”. Szymon Syreniusz, który pisał swój „Zielnik” pod koniec XVI i na początku XVII wieku (Kraków, 1613) także wymienił wrońca. Jako nazwy Lycopodium selago podaje: „widłak, widłaczek, wroniec, Spica sarmatica, Muscus corniculatus, Muscus bifurcatus”. Wroniec był zalecany przez Syreniusza jako silnie działający środek wymiotny. Syreniusz pisał: „…gdzieby go kto, truciznę w sobie maiąc, nie zrzucił, ten jest śmiertelny y żadnym sposobem poratowany być nie może”. Prowadzone są badania nad hodowlą H. selago w warunkach in vitro i nad pozyskiwaniem z tej rośliny huperycyny A – alkaloidu łatwo przenikającego barierę krew-mózg i będącego inhibitorem acetylocholinoesterazy [7,8.9][potrzebne źródło].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Taxon: Huperzia selago (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 2010-05-08].
- ↑ Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ 3,0 3,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ 4,0 4,1 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
- ↑ Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
