Zamarła Turnia
| Zamarła Turnia | |
 Południowa ściana Zamarłej Turni |
|
| Państwo |  Polska |
| Pasmo | Tatry, Karpaty |
| Wysokość | 2179 m n.p.m. |
| Pierwsze wejście | 9 sierpnia 1904 Józef Bajer, Ignacy Król, Ludwik Pręgowski |
|
Położenie na mapie Tatr
  Zamarła Turnia
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Zamarła Turnia (2179 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w bocznej grani Tatr, przez którego górną część północnej ściany, omijając sam wierzchołek, przechodzi szlak Orlej Perci.
Zamarła Turnia położona jest pomiędzy Zmarzłymi Czubami we wschodniej grani Małego Koziego Wierchu (rozdziela je Zmarzła Przełęcz) oraz Kozimi Czubami (rozdziela je Kozia Przełęcz).
Słynna południowa ściana Zamarłej Turni opada w kierunku Pustej Dolinki (w Dolinie Pięciu Stawów Polskich) gładkimi ścianami – krzesanicami (różnica poziomów wynosi ok. 140 m), uchodzącymi długo za niemożliwe do przejścia[1].
[edytuj] Historia zdobycia
Pierwsze odnotowane wejścia:
- ścianą północną:
- latem – prawdopodobnie Józef Bajer, Ignacy Król, Ludwik Pręgowski 9 sierpnia 1904, na pewno Janusz Chmielowski i Klemens Bachleda 1 października 1904
- zimą – Józef Lesiecki, Leon Loria, Mariusz Zaruski, Stanisław Zdyb 1 kwietnia 1911 r.
- ścianą południową:
- latem – Henryk Bednarski, Józef Lesiecki, Leon Loria, Stanisław Zdyb 23 lipca 1910 r.
- zimą (w bardzo dobrych, nieomal letnich warunkach) – Jan Gnojek, Jan Sawicki, Jerzy Włoczkowski 29 kwietnia 1934, drugie wejście – Paweł Vogel, Ludwik Ziemblic w kwietniu 1947 r.[2]
Pierwsze przejście południowej ściany było ważnym punktem w historii taternictwa, a przez długi czas droga ta uchodziła za najtrudniejszą w Tatrach. Przy próbach powtórzenia drogi na ścianie południowej zginęło wielu taterników, m.in. Stanisław Bronikowski w 1917, plastyk Mieczysław Szczuka w 1927, siostry Marzena i Lida Skotnicówny 6 października 1929 (podczas próby pierwszego kobiecego przejścia drogi)[3]. W 1932 r. Stanisław Motyka i Jan Sawicki pokonali ścianę trawersem od Zmarzłej do Koziej Przełęczy. Obecnie na ścianie wytyczonych jest około 20 dróg i kilkadziesiąt wariantów o różnej skali trudności, do najciekawszych należą Kant Pietscha, Aligator, Bombay, Lewa Pilchówka, Prawa Pilchówka, Kant Heinricha, Komarniccy, Lewi Wrześniacy, Prawi Wrześniacy. Wciąż popularna jest również droga klasyczna[4].
Słynne są dwa przejścia południowej ściany bez asekuracji, których dokonał Jerzy Leporowski[3].
Nazwa Zamarłej Turni została wymyślona w 1902 r. przez poetę Franciszka Henryka Nowickiego, choć do 1903 r. odnoszono ją do Małego Koziego Wierchu. Wypadkom na jej ścianach swoje wiersze poświęcili Julian Przyboś i Jalu Kurek. O wspinaczkach na tej ścianie nakręcono też dwa filmy: Adama Krzeptowskiego (brata Andrzeja) w 1933 oraz Sergiusza Sprudina w 1962 (Zamarła Turnia wg scenariusza Jana Długosza z udziałem znanych polskich taterników)[5].
[edytuj] Szlaki turystyczne
– północną ścianą Zamarłej Turni przebiega znakowana czerwono Orla Perć z przełęczy Zawrat na Krzyżne (na odcinku Zawrat – Kozi Wierch od lipca 2007 r. ruch odbywa się wyłącznie w kierunku wschodnim z Zawratu w kierunku Koziego Wierchu). Czas przejścia z Zawratu na Kozi Wierch: 2:50 h[6]
Przypisy
- ↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
- ↑ Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część II. Zawrat – Żółta Turnia. Warszawa: Sport i Turystyka, 1951.
- ↑ 3,0 3,1 Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
- ↑ Paweł Kutaś: Góry Online. Zamarła Turnia. [dostęp 2012-01-08].
- ↑ Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XV. Latchorzew: Trawers, 2007. ISBN 978-83-60078-04-4.
- ↑ Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.
|
||||||||
