Zatrucie arszenikiem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Toksyczny efekt innych substancji nieorganicznych
ICD-10 T57
T57.0 Arsen i jego związki
Próbka arszeniku

Zatrucie arszenikiem – jedna z przyczyn zatruć związkami arsenu.

Zastosowania medyczne[edytuj | edytuj kod]

Dawniej stosowany był do spędzenia płodu, często wywoływał śmiertelne zatrucie kobiety. Na przełomie XIX i XX wieku popularny był tonik – płyn Fowlera (Liquor Kalii arsenicosi), tj. roztwór arszeniku i wodorowęglanu potasu (opracowany przez Thomasa Fowlera)[1], stosowany w leczeniu np. chorób skóry. Środek ten przedawkowany powodował zatrucia przewlekłe.

W medycynie współczesnej stosowany jest jako lek przeciwnowotworowy w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej. Ma status leku sierocego[2].

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Toksyczność arsenu i jego związków jest znacząco różna[3]. Dawka toksyczna arszeniku wynosi około 10–50 mg, śmiertelna przy ostrym zatruciu 70–200 mg lub 1 mg/kg m.c./dzień[4] (przy dużym zróżnicowaniu tolerancji osobniczej). Przy dostatecznie dużej dawce arszeniku do zgonu dochodzi w ciągu kilku godzin[potrzebne źródło]. LD50 wynosi 15 mg/kg (szczury, doustnie)[5]. Od ok. 1000 lat arszenik był stosowany jako trucizna na gryzonie, ponieważ jest bezbarwny, bez smaku i zapachu[potrzebne źródło].

Zatrucia[edytuj | edytuj kod]

Ostre
Podostre
  • zapalenie spojówek i błon śluzowych jamy nosowej i gardła
  • utrata apetytu
  • osłabienie
  • obniżenie temperatury ciała
Przewlekłe

W wypadku mniejszej dawki lub zatrucia przewlekłego objawy to nudności, wymioty, biegunka, później odwodnienie, ostra niewydolność nerek. Jeśli osoba zatruta przeżyje ten okres, pojawiają się objawy uszkodzenia wątroby (żółtaczka) i układu nerwowego (polineuropatie).

Inne częste objawy zatrucia przewlekłego to:

  • zmiany skórne
  • zapalenia błon śluzowych
  • bóle brzucha
  • biegunki
  • niedokrwistość
  • niedowłady i zaniki mięśni
  • wypadanie włosów
  • hiperpigmentacja skóry[6]
  • prążkowanie paznokci (pasma Meesa) i ich łamliwość.

Działanie kancerogenne[edytuj | edytuj kod]

Arszenik ma właściwości kancerogenne wg standardów IARC, OSHA, ACGIH, NTP i EPA. IARC klasyfikuje go w grupie 1 czynników rakotwórczych[5].

Leczenie zatruć[edytuj | edytuj kod]

Wzór strukturalny DMPS, jednego z czynników chelatujących stosowanych przy zatruciu arszenikiem

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Antman KH. Introduction: The History of Arsenic Trioxide in Cancer Therapy. „Oncologist”, s. 1–2, 2001. doi:10.1634/theoncologist.6-suppl_2-1. PMID 11331433. 
  2. pslgroup.com: FDA Grants Orphan Drug Designation To Trisenox (Arsenic Trioxide) For Treatment Of Chronic And Acute Myeloid Leukemia (ang.). [dostęp 28 lipca 2009].
  3. Mathieu D., Mathieu-Nolf M., Germain-Alonso M., Neviere R., Furon D., Wattel F. Massive arsenic poisoning - effect of hemodialysis and dimercaprol on arsenic kinetics.. „Intensive care medicine”. 1 (18), s. 47–50, 1992. PMID 1578049. 
  4. Richard C. Dart: Medical toxicology. Philadelphia: Lippincott, Williams & Wilkins, 2003. ISBN 0-7817-2845-2.
  5. 5,0 5,1 Tlenek arsenu(III) (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  6. Israel Davidsohn, William D. James, John Bernard Henry, Timothy G. Berger, Clinical diagnosis by laboratory methods, Dirk M. Elston, Richard B. Odom: Andrews' diseases of the skin: clinical dermatology. Philadelphia: Saunders Elsevier, 2006, s. 859. ISBN 0-7216-2921-0.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.