Wymioty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wymioty
vomitus, emesis
ICD-10 R11
XIV-wieczna ilustracja wymiotowania z Tacuinum Sanitatis

Wymioty (łac. vomitus, emesis) – gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka (bądź z żołądka i jelit) poprzez przełyk i jamę ustną, w wyniku silnych skurczów mięśni brzucha, przepony oraz klatki piersiowej. Często nudności poprzedzają lub towarzyszą wymiotom.

Niekiedy odruchy wymiotne poprzedzają wymioty lub występują bez nich, a różni je brak wydobywania się przez usta treści przewodu pokarmowego.

Wymioty można rozpatrywać jako obronny odruch organizmu, przed zatruciem toksycznym pokarmem lub nadmiernym rozdęciem jakiegoś odcinka przewodu pokarmowego, które może prowadzić do jego uszkodzenia. Są ważnym i często spotykanym w praktyce klinicznej, lecz niecharakterystycznym objawem chorobowym, który może mieć liczne przyczyny, niekiedy niezwiązane z przewodem pokarmowym.

Gdy nie udaje się wykryć przyczyny wymiotów, bywają one nazywane wymiotami czynnościowymi.

Patomechanizm[edytuj | edytuj kod]

Wymioty są skutkiem pobudzenia ośrodków wymiotnych. Najważniejszy z nich koordynujący znajduje się w grzbietowej części tworu siatkowatego w rdzeniu przedłużonym, inne wysyłają bodźce z: aparatu przedsionkowego ucha, z narządów jamy brzusznej oraz ośrodków korowych. Ośrodek chemowrażliwy (ang. chemoreceptor trigger zone), zlokalizowany na dnie komory czwartej nie posiada bariery krew-mózg i wykazuje wrażliwość na różne substancje i związki chemiczne znajdujące się we krwi (m.in. leki[1], egzotoksyny oraz endotoksyny np. wytwarzane przez organizm po radioterapii). Sam ośrodek chemowrażliwy nie jest w stanie wywołać wymiotów.

Wymioty często są poprzedzone nudnościami i sprzyja im przepełnienie żołądka.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny wymiotów można podzielić na somatyczne (np. choroby przewodu pokarmowego), psychiczne (np. wywołujący wymioty widok lub zapach) lub wywołane zaburzeniami błędnika (np. choroba lokomocyjna).

Wymioty zachodzą też jako odruch fizjologiczny w ostrych zatruciach i innych sytuacjach, kiedy chronią organizm przed szkodliwymi substancjami, które dostały się do przewodu pokarmowego.

Do najczęstszych przyczyn wymiotów należą:

Inne wybrane przyczyny wymiotów:

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Gdy wymioty są krótkotrwałe, zwykle nie powodują poważnych skutków. Natomiast przy długo trwających wymiotach, szczególnie jeśli towarzyszy im biegunka lub zlewne poty, może dojść do odwodnienia organizmu i zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (wymioty powodują utratę kwasu solnego produkowanego w żołądku z organizmu). Odwodnienie może wymagać doustnej suplementacji płynów, a w niektórych przypadkach do uzupełnienia drogą dożylną.

Gwałtowne, nasilone wymioty mogą prowadzić do powstania pęknięć błony śluzowej przełyku (zespół Mallory'ego-Weissa) lub pęknięcia jego ściany (zespół Boerhaavego).

Powtarzające się wymioty mogą być przyczyną niedożywienia, wyniszczenia i przewlekłych zaburzeń metabolicznych.

Regurgitacja[edytuj | edytuj kod]

Regurgitacja (inaczej zwracanie, ulewanie) pokarmu polega na (samoistnym) cofaniu się treści pokarmowej z przełyku lub żołądka do jamy ustnej bez nudności i niezależnych od woli skurczów mięśniowych.

Rodzaje wymiotów[edytuj | edytuj kod]

  • wymioty krwiste
  • wymioty żółciowe
  • wymioty treścią pokarmową
  • wymioty kałowe

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W wypadku wykrycia przyczyny, jeśli to możliwe, należy zastosować oprócz objawowego leczenia przeciwwymiotnego także leczenie przyczynowe.

W leczeniu objawowym zwykle stosuje się następujące leki przeciwwymiotne:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło wymioty w Wikisłowniku

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • The Merck Manual : objawy kliniczne : praktyczny przewodnik diagnostyki i terapii. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 437-443. ISBN 978-83-7609-173-0.
  • Gastroenterologia Nettera. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010. ISBN 978-83-7609-185-3.
  • Andrzej Dąbrowski: Gastroenterologia (Wielka Interna). Warszawa: Medical Tribune Polska, 2010, s. 16-21. ISBN 978-83-60135-99-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.