Zawilec narcyzowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zawilec narcyzowy
Anemone narcissiflora a1.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj zawilec
Gatunek zawilec narcyzowy
Nazwa systematyczna
Anemone narcissiflora L.[2]
Sp. Pl. 542 1753
Synonimy

A. narcissifolia L., A. fasciculata L., A. sibirica L.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan

Zawilec narcyzowaty, z. narcyzowy (Anemone narcissiflora L.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Występuje w południowej i środkowej Europie, w Azji i Ameryce Północnej[3]. W Polsce rośnie tylko w Tatrach, w Sudetach, w Bieszczadach i na Babiej Górze. Wyjątkowo można go też spotkać na Roztoczu i Wyżynie Lubelskiej[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Nierozgałęziona łodyga kwiatowa ma wysokość 50 – 70 cm i cała jest owłosiona. Dolna jej część jest bezlistna, dopiero tuż pod nasadą kwiatostanu wyrasta w okółku kilka liści, dużo mniejszych od liści odziomkowych. Są one trójdzielne, podzielone na nierówne części. Osadzone są na łodydze siedząco, przy czym ich nasady są zrośnięte. Po liściach tych łatwo można odróżnić zawilca narcyzowego od innych gatunków zawilców.
Liście
Liści odziomkowych jest od 4 do 8. Mają one długie ogonki, a ich blaszka liściowa jest dłoniasto trójdzielna, a każda z części jeszcze jest trzykrotnie wcięta. Wszystkie liście, łącznie z ogonkami są owłosione.
Kwiaty
Na szczycie łodygi kwiatowej, tuż nad okółkiem liści łodygowych wyrasta kilka kwiatów, tworząc mały baldach. Białe kwiaty mają promienistą budowę. Okwiat nie jest zróżnicowany na kielich i koronę, składa się z 6 do 8 działek, szeroko otwartych, które z zewnątrz są lekko różowe.
Owoc
Oskrzydlone, duże, płaskie niełupki.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

  • Rozwój: Bylina. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Kwiaty nie wytwarzają nektaru, mimo to są odwiedzane i zapylane przez owady, które odżywiają się wytwarzanym w dużych ilościach pyłkiem. Skrzydełko umożliwia nasionom rozsiewanie przez wiatr.
  • Siedlisko: typowa roślina górska. Rośnie w szczelinach i na półkach skałek, na halach górskich, na zboczach gór. Można go spotkać zarówno na podłożu wapiennym, jak i granitowym. W Tatrach rośnie do wysokości 2500 m n.p.m., głównie w piętrze kosówki i piętrze hal.
  • Roślina trująca: Cała roślina, podobnie, jak i inne gatunki jaskrowatych, zawiera trujący glikozydranunkulinę o piekącym smaku. Sok z rośliny powoduje na skórze stan zapalny. U zwierząt zjadających zawilce występują drgawki, krwiomocz, biegunka, zaburzenia w pracy układu oddechowego i serca.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Występuje w kilku podgatunkach, m.in. są to[2]:

  • Anemone narcissiflora subsp. narcissiflora, syn. Anemone fasciculata L.
  • Anemone narcissiflora subsp. sibirica, syn. Anemone sibirica L.

Często uznawane są one za oddzielne gatunki.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta ochroną gatunkową. Podlega ścisłej ochronie. Z wyjątkiem sporadycznych przypadków wykopywania go do ogródków przydomowych czy zrywania, nie jest obecnie zagrożony. Prawie wszystkie jego stanowiska znajdują się w 4 górskich parkach narodowych: babiogórskim, bieszczadzkim, karkonoskim i tatrzańskim.

Information icon.svg Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-10-25].
  2. 2,0 2,1 The Plant List. [dostęp 2012-07-04].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-11-03].
  4. Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  2. Zofia Radwańska-Paryska: Rośliny tatrzańskie. Warszawa: WSiP, 1988. ISBN 83-09-00256-4.
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.