Bieszczadzki Park Narodowy

Panorama Bieszczadów Wysokich z Rozsypańca

Bieszczadzki Park Narodowy rezerwat biosfery UNESCO
Logo parku
Położenie	woj. podkarpackie, pow. bieszczadzki
Data utworzenia	1973
Powierzchnia - leśna - uprawna - wodna	292,02 km² 247,24 km² 21,12 km² 0,76 km²
Pow. ochrony - ścisłej - częściowej	184,25 km² 107,77 km²
Długość szlaków turystycznych	206 km
Odwiedzających rocznie	200 000
Siedziba	Ustrzyki Górne
Położenie na mapie Polski Bieszczadzki Park Narodowy
Strona internetowa parku

Tarnica

Połonina Caryńska

Krzemień

Bieszczadzki Park Narodowy, utworzony w 1973 r., jest jednym z 23 parków narodowych na terenie Polski w Euroregionie Karpackim.

Historia

BdPN jest trzecim co do wielkości parkiem narodowym na terenie Polski. W chwili utworzenia w 1973 obejmował masyw Tarnicy, Krzemienia i Halicza, oraz podszczytowe partie Połoniny Caryńskiej o powierzchni zaledwie 59,55 km². Obszar parku był powiększany czterokrotnie w latach 1989, 1991, 1996 oraz 1999. Jednakże pojęcie "park narodowy" znane jest w polskich Bieszczadach znacznie wcześniej niż 1973 rok. Otóż od lat 50. XX wieku połoniny znajdowały się w zarządzie dyrektora Tatrzańskiego Parku Narodowego. Było to związane z poszukiwaniem nowych pastwisk dla podhalańskich owiec, którym ochrona ścisła łąk w TPN zabroniła wstępu na hale tatrzańskie. Obecnie w granicach BdPN znajduje się ogromna część tzw. polskich Bieszczadów Wysokich, a także kilka enklaw, z największą w dolinie górnego Sanu, gdzie Park przejął po kombinacie Igloopol łąki i nieużytki.

W 1992 stał się częścią Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery "Karpaty Wschodnie".

Budowa geologiczna

Bieszczadzki Park Narodowy jest położony w Karpatach Zewnętrznych zbudowanych z utworów fliszowych należących do dwóch jednostek strukturalnych – płaszczowiny dukielskiej i płaszczowiny śląskiej (Ślączka 1970, Żytko i in. 1973, Tokarski 1975). Jednostki te są zbudowane z naprzemianległych ławic skał osadowych o dużym zróżnicowaniu frakcjonalnym.

Płaszczowina dukielska zbudowana z łusek: Wielkiej Rawki, Paprotnej, Borsuka i synkliny Moczarnego. W jej skład wchodzą:

• warstwy łupkowskie (późna kreda) składające się z kompleksu łupkowo-piaskowcowego z przewagą łupków ilastych,
• warstwy ciśniańskie (późna kreda – paleocen) składające się głównie z gruboławicowych piaskowców,
• warstwy Majdanu (paleocen) zbudowane z ciemnoszarych i czarnych łupków z wkładkami łupków szarozielonych oraz margli syderytycznych i fukoidowych,
• warstwy hieroglifowe (eocen) podobne do warstw hieroglifowych płaszczowiny śląskiej.

Płaszczowina śląska tektonicznie dzieli się na mniejsze jednostki – przeddukielską oraz centralną depresję karpacką, którą tworzy antyklina Bukowego Berda, synklina Magurki – Stołów, antyklina Suchych Rzek i synklina brzeżna.

Płaszczowinę śląską tworzą:

• warstwy hieroglifowe (eocen) tworzące kompleks cienkoławicowego fliszu składającego się z zielonych łupków ilastych oraz z zielonych i szarych drobnoziarnistych piaskowców,
• warstwy menilitowe (wczesny eocen) zbudowane z twardych czarnych i brunatnych łupków menilitowych z wkładkami ciemnoszarych i czarnych piaskowców z muskowitem,
• warstwy przejściowe (oligocen) utworzone są z kompleksu szarych, oliwkowych lub czarnych łupków ilasto–marglistych przeławicowanych drobnoziarnistymi piaskowcami, szarych i czarnych mułowców, szarożółtych dolomitów żelazistych,
• dolne warstwy krośnieńskie (oligocen) utworzone są z kompleksu szarych średnio- i gruboziarnistych piaskowców otryckich z zespołem cienkoławicowych skał łupkowych ilasto-marglistych.

Flora Bieszczadzkiego Parku Narodowego

Roślinność stanowi ok. 780 gatunków roślin naczyniowych, 250 gatunków mchów, 500 gatunków porostów i 1000 gatunków grzybów. Około 30 to endemiczne gatunki wschodniokarpackie, np. tojad wschodniokarpacki i tauryjski, goździk kartuzek, goździk skalny, lepnica karpacka, pszeniec biały.

Fauna Bieszczadzkiego Parku Narodowego

Spośród 230 gatunków kręgowców, w parku można spotkać takie zwierzęta jak:

• jeleń
• ryś
• żmija
• żbik
• sarna
• dzik
• niedźwiedź brunatny
• wilk
• orzeł przedni
• orlik krzykliwy
• puchacz
• puszczyk uralski
• wąż Eskulapa

Poza kręgowcami jest też dużo wyjątkowych pierścienic, owadów i pajęczaków.

Klimat

BdPN leży na granicy dwóch pięter klimatycznych:

• piętra umiarkowanie chłodnego (650–1075 m n.p.m.)
• piętra chłodnego (powyżej 1075 m n.p.m.)

Średnia temperatura roczna wynosi od 2 °C do 4 °C, a w okolicy szczytów nawet poniżej 2 °C (miesiąc najcieplejszy – lipiec, miesiąc najchłodniejszy – luty).

Ilość opadów atmosferycznych mieści się w granicach od 1100–1200 mm (największe w lipcu, najmniejsze w styczniu).

Najczęstszymi wiatrami występującymi na terenie BdPN (36,5%) są wiatry z kierunków S, SE, SW.

Zobacz też

• Bieszczady, Bieszczady Zachodnie
• parki narodowe w Polsce, ochrona przyrody w Polsce
• Schronisko PTTK "Chatka Puchatka" na Połoninie Wetlińskiej

Linki zewnętrzne

• Muzeum Przyrodnicze Bieszczadzkiego Parku Narodowego
• Schematyczna mapa Bieszczadzkiego Parku Narodowego