Ziemia (administracja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy jednostki terytorialnej. Zobacz też: inne znaczenia słowa ziemia.

Ziemia – jednostka historycznego podziału terytorialnego od czasów Zjednoczonego Królestwa Polskiego do rozbiorów.

W średniowiecznej Polsce[edytuj | edytuj kod]

W średniowiecznej Polsce ziemia była terytorialną jednostką administracyjną powstałą z księstwa, w którym w dobie rozbicia dzielnicowego nie wykształcił się urząd wojewody, a które włączone do Królestwa Polskiego utraciło odrębność polityczną, ale zachowało własną organizację urzędniczą. W XIV i XV wieku większość ziem przekształciła się w województwa, niektóre jednak utrzymały dawną nazwę i własny sejmik.

Według Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae[1] Jana Długosza Królestwo Polskie dzieliło się na następujące ziemie (w tradycyjnej kolejności):

Z czasem pojęcie ziemi przestało mieć znaczenie administracyjne, przekształcając się w termin wyłącznie geograficzny odnoszący się do dowolnie wybranego fragmentu obszaru kraju.

Zmiany znaczenia terminu[edytuj | edytuj kod]

W początkach państwa polskiego terminem tym określano przestrzeń będącą siedliskiem jakiegoś plemienia, bronioną wodami rzek i innymi przeszkodami naturalnymi.

W nomenklaturze polskich jednostek terytorialnych pojęcie ziemi (łac. terrae) zaczęło pojawiać się w XII-XIII w. stanowiąc ważne ogniwo w historii kształtowania się organizmu państwa po rozbiciu dzielnicowym Polski. Od tego czasu dzielnice zaczęły zmieniać swój charakter, co przejawiało się również w sposobie ich określania. Zaczęła zanikać dotychczasowa nazwa "księstwa", a w to miejsce zaczęto używać terminu "ziemia". Początkowo terminów tych używano wymiennie. Stopniowe zanikanie określenia "księstwo" i coraz częstsze pojawianie się terminu "ziemia" (także w tytulaturze królewskiej) wskazywało na coraz większą integrację państwa, które zaczęło traktować dawne udzielne księstwa jako części składowe swego terytorium.

W XV w. dawne księstwa dzielnicowe, nad którymi w imieniu króla władał wojewoda, nazwano województwami, natomiast mniejsze nazywano w dalszym ciągu ziemiami (np. ziemia wieluńska, która ok. 1420 r. weszła w zależność od wojewody sieradzkiego).

Pozostałością po podziale Polski na ziemie jest pojęcie "ziemiaństwa", do którego pierwotnie zaliczano stan rycerski oraz licznych urzędów ziemskich w czasach I Rzeczypospolitej (np. podkomorzy, rejent, komornik).

Kwestia pisowni[edytuj | edytuj kod]

Pisownia nazw ziem polskich jest jednym z najczęściej popełnianych błędów ortograficznych, jeśli chodzi o pisownię nazw małą/wielką literą, na co z pewnością ma duży wpływ osobisty stosunek autorów[potrzebne źródło]. Zgodnie z regułami języka polskiego wszelkie nazwy ziem w Polsce pisze się małą literą, np. ziemia kłodzka, ziemia lubuska.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Długosz J., Insignia seu Clenodia Regis et Regni Poloniae..., opr. Celichowski S., Poznań 1885.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]