Podział administracyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.

Obszary te nazywane są jednostkami podziału terytorialnego kraju, jednostkami podziału terytorialnego państwa lub jednostkami podziału administracyjnego.

Podział administracyjny jest rodzajem regionalizacji, tzn. podziału państwa na regiony (nazywane regionami administracyjnymi) uwzględniającego pewne kryteria geograficzne, historyczne, gospodarcze, społeczne oraz prawno-administracyjne. Wytyczenie jednostek podziału administracyjnego musi uwzględniać wykształcone już powiązania przestrzenne oraz przemieszczenia ludności. Trudność takiego podziału polega na tym, że granice regionów geograficznych tworzą strefy przejściowe, podczas gdy granice regionów administracyjnych muszą być jednoznaczne. Podział administracyjny jest zatem wynikiem pewnych kompromisów. Obecnie dużą wagę przywiązuje się do opinii społeczności lokalnych.

Podziały administracyjne odznaczają się także ciągłością przestrzenną i kompletnością, tzn. że całe terytorium kraju jest pokryte jednostkami tego samego poziomu, a żaden obszar nie jest pominięty. Podziały administracyjne są wielostopniowe i mają charakter hierarchiczny. Oznacza to, że jednostki niższego rzędu zawierają się w jednostkach wyższego rzędu, którym są także podporządkowane.

W niektórych państwach obok podstawowego podziału kraju istnieją także jednostki pomocnicze. Mogą one istnieć na różnych poziomach – najniższym, np. sołectwa, dzielnice czy najwyższym, np. makroregiony planistyczne w podziale na 16 województw.

Ponadto niezależnie od struktur administracyjnych istnieją tzw. podziały specjalne. Wyznaczają one przestrzenną organizację działań instytucji państwowych (np. wojska, kolei, sądownictwa, lasów państwowychnadleśnictwa) czy niepaństwowych (np. związków wyznaniowych – diecezje, parafie, gminy wyznaniowe). Obecnie dąży się do tego, by granice podziałów specjalnych dla instytucji państwowych były, o ile to możliwe, zgodne z podziałem administracyjnym.

Podział administracyjny w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z ustawą z 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa, w Polsce funkcjonuje zasadniczy trójstopniowy podział terytorialny państwa, a jednostkami zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa są: gminy, powiaty i województwa[1]. Zgodnie z Prawem geodezyjnym i kartograficznym granice poszczególnych jednostek podziału terytorialnego kraju, a także innych podziałów specjalnych są gromadzone, aktualizowane i udostępniane w bazach danych państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (PRG) prowadzonego przez Głównego Geodetę Kraju przy współpracy z marszałkami województw[2]. Zakres informacji gromadzonych w bazie danych PRG, w tym m.in. tryb udostępniania danych z PRG określa stosowne rozporządzenie[3].

Nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie[edytuj | edytuj kod]

Przykładowe nazwy jednostek podziału administracyjnego na świecie:

Przypisy

  1. art. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 ze zm.)
  2. art. 4 ust. 1a, w związku z art. 7 ust. 1 pkt 6, art. 7a pkt 6, art. 7c pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.)
  3. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2012 r. w sprawie państwowego rejestru granic i powierzchni jednostek podziałów terytorialnych kraju (Dz. U. z 2012 r. poz. 199)