Zmierzch (opowiadanie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy opowiadania Stefana Żeromskiego. Zobacz też: inne znaczenia słowa zmierzch.
Zmierzch
Autor Stefan Żeromski
Język polski
Data I wyd. 1892
Typ utworu opowiadanie

Zmierzch – opowiadanie Stefana Żeromskiego, w którym zawarte są nastroje końca wieku, rozczarowanie pozytywistycznymi ideałami oraz opis mechanizmów walki klasowej.

  • Pierwsze wydanie: 1892, "Głos" nr 44
  • Pierwsze wydanie w zbiorze opowiadań: 1895, zbiór Opowiadania
  • Pierwsze wydanie osobne: 1907
  • Przekłady: angielski - 1915, białoruski - 1970, bułgarski - 1940, czeski - 1908, niemiecki - 1903, rosyjski - 1894, włoski - 1926.

Głównym bohaterem jest chłop Walek Gibała, który został wyrzucony z pracy ponieważ podkradał końską paszę. Perturbacje sprawiły, że podobna zmiana nastąpiła raz jeszcze, i nowy właściciel posiadłości najął Walka Gibałę do kopania torfu.

Gibała zostaje oszukany przez nowego najemcę, zamiast należnej sumy otrzymuje sumę o tercję mniejszą. Ze względu na swoje niewykształcenie oraz brak ogólnej możliwości podjęcia jakiejkolwiek 'nowoczesnej' pracy, Gibała mimo wszystko podejmuje się katorżniczego zadania.

Całe opowiadanie pokazuje Gibałę oraz jego małżonkę w trakcie kopania dołu na stawy rybne. Jest to syzyfowa praca, lecz do zmierzchu musi zostać wypacowana narzucona przez Gibałę norma, a pozostaje im jeszcze kilka metrów mułu który musi zostać wywieziony. Żona boi się odejść do domu, aby sprawdzić co się dzieje z ich pacholęciem. Gibała nie waha się przed biciem kobiety, o czym autor wspomina zaznajamiając czytelnika ze wspomnieniami Walkowej.

Opowiadanie wieńczy scena, w której Gibała i jego żona przerzucają kolejne kilogramy mułu. Nastaje zmierzch i pojawiają się pierwsze gwiazdy.