Zofia meklemburska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zofia meklemburska
Sophiemecklenburgdenmark.jpg
Królowa Danii i Norwegii
Okres panowania od 1572
do 1588 (1631)
Żona Fryderyka II
Poprzedniczka Dorota saska
Następczyni Anna Katarzyna Hohenzollern
Dane biograficzne
Dynastia meklemburska
Urodzona 4 września 1557 Wismar
Koronowana 1572 katedra w Kopenhadze
Zmarła 4 października 1631 Nykøbing Falster
Pochowana Katedra w Roskilde
Ojciec Ulryk III
Matka Elżbieta Oldenburg (księżna meklemburska)
Mąż Fryderyk II
Dzieci Elżbieta,
Anna,
Chrystian IV,
Ulryk,
Augusta,
Jadwiga,
Jan

Zofia meklemburska (duń. Sophie af Mecklenburg) – królowa Danii i Norwegii (ur. 4 września 1557 w Wismar, zm. 4 października 1631 w Nykøbing Falster). Jej ojcem był książę Meklemburgii-Güstrow Ulryk III (1527-1603), matką Elżbieta duńska (1524-1586), przyrodnia siostra króla Danii Chrystiana III.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

W 1571 roku z wizytą do Kopenhagi przybyła ciotka Fryderyka II, Elżbieta duńska ze swym mężem ks. Meklemburgii-Güstrow, Ulrykiem III, oraz ich 14-letnią córką Zofią, którą zainteresował się król Danii. Do zawarcia małżeństwa potrzebne jednak było orzeczenie fakultetu teologicznego Uniwersytetu Kopenhaskiego, z powodu bliskiego pokrewieństwa przyszłych narzeczonych. Pozwolenie zostało udzielone i po krótkim narzeczeństwie doszło do zawarcia małżeństwa. Ślub Zofii z królem Danii Fryderykiem II miał miejsce 20 lipca 1572 w Kopenhadze, a następnego dnia nowa duńska królowa została ukoronowana w katedrze kopenhaskiej.

Małżeństwo to, co nie było niczym wyjątkowym w tamtych czasach, było małżeństwem aranżowanym i opartym na rachubach dynastyczno-politycznych. Mimo tego i mimo różnicy wieku dzielącej małżonków, pożycie pary królewskiej było szczęśliwe. Królowa często towarzyszyła mężowi w rozlicznych podróżach po kraju i oddawała się głównie życiu rodzinnemu. Król kiedy podpisywał się FS, twierdził, że nie oznacza to Fredericus Secundus, lecz Fredericus & Sophia[1].

Regencja[edytuj | edytuj kod]

Do śmierci męża Zofia nie odgrywała większej roli w życiu publicznym. Po odejściu króla przejęła regencję krajem w imieniu małoletniego syna Chrystiana IV. Zofia postarała się o niemieckich nauczycieli dla młodego króla i za jej przyczyną doszło do panowania wszechobecnej niemczyzny na dworze duńskim, czemu niechętni byli reprezentanci rady regencyjnej współrządzącej z królową. Królowa bardzo zręcznie lawirowała finansami państwa odciągając z nich co tylko się dało bezpośrednio do kiesy królewskiej. Panoszenie się królowej doprowadziło do napiętych stosunków między nią z jednej strony, a synem i radą regencyjną z drugiej. Z radą regencyjną znajdowała się w stanie ciągłej wojny. Po osiągnięciu pełnoletności Chrystian IV nakazał matce opuszczenie dworu i osiedlenie się w znajdującym się w jej dobrach zamku w Nykøbing na południu Danii. Zofia musiała pogodzić się z porażką i faktem, że jej syn nie jest już dzieckiem, którym może kierować. Po roku doszło do pojednania między matką i synem.

Wygnanie[edytuj | edytuj kod]

Na wygnaniu w Nykøbing, gdzie królowa żyła w dobrach zapisanych jej przez męża, zajmowała się uprawą ziół leczniczych i gromadzeniem pieśni ludowych. Wespół z pastorem Andersem Vedelem wydała w 1591 pierwszy zbiór duńskich pieśni ludowych w formie książkowej i przez to przyczyniła się do ocalenia części duńskiej spuścizny narodowej. Przebudowała zamek w Nykøbingu i założyła w nim galerię obrazów. Królowa wiele podróżowała wraz z dworem liczącym ok. 200 osób i sporym ekwipunkiem. Interesowała się wieloma rzeczami, m.in. astronomią. Jeszcze za życia męża odwiedziła obserwatorium astronomiczne Tycho Brahe na wyspie położonej w Sundzie[2]. Była zręcznym administratorem swoich dóbr i łatwo pomnażała swoje zasoby finansowe udzielając oprocentowanych pożyczek swojemu synowi, królowi, oraz licznym innym książętom.

Współcześni charakteryzowali królową jako osobę wymagającą i surową matkę, o bardzo niedyplomatycznej i nieelastycznej osobowości, skupioną na sprawach materialnych. Potężny majątek, który po sobie zostawiła (szacowany na olbrzymią sumę 5,5 miliona rigsdalerów)[3] stał się kością niezgody dla jej dzieci. Zmarła jako najbogatsza kobieta Europy. Jej syn, Chrystian IV, był w chwili śmierci matki zadłużony u niej na niebagatelną ówcześnie sumę 2 milionów rigsdalerów. Zofia pozostawiła też olbrzymie piwnice pełne wybornych win. Zasoby te nie zostały wyczerpane w czasach Chrystiana IV, choć król robił co mógł. Korzystali z nich jeszcze Szwedzi podczas okupacji Danii w II poł. XVII w.[2] Królowa często narzekała na złe relacje z Chrystianem IV. Oboje mieli jednak dominujące i władcze osobowości, więc ułożenie harmonijnych stosunków między matką i synem było w tych okolicznościach raczej mało prawdopodobne.

Potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Ze związku Zofii i Fryderyka II na świat przyszło następujące potomstwo:

  • Elżbieta (1573-1626), żona ks. Brunszwiku-Wolfenbüttel Henryka Juliusza
  • Anna (1574-1619), późniejsza królowa Szkocji
  • Chrystian IV (1577-1648)
  • Ulryk (1578-1624), biskup Schwerina
  • Augusta (1580-1639), żona ks. Szlezwiku-Holsztyna-Gottorp Jana Adolfa
  • Jadwiga (1581-1641), żona elektora saskiego Chrystiana II
  • Jan (1583-1602), zaręczony z Ksenią, córką Borysa Godunowa.
Katedra w Roskilde, gdzie została pochowana królowa Zofia meklemburska

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Królowa Zofia zmarła w swoich dobrach w Nykøbing na wyspie Falster i została pochowana u boku męża w katedrze w Roskilde.

Przypisy

  1. Palle Lauring: Danske konger og dronninger, Aschehoug 2005, str. 318.
  2. 2,0 2,1 Palle Lauring: Danske konger og dronninger, Aschehoug 2005, str. 320.
  3. Danske dronninger i tusind år, praca zbiorowa. Kopenhaga 2000, str. 53.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Dorota saska
National Coat of arms of Denmark.svg Królowa Danii
1572-1588 (1631)
National Coat of arms of Denmark.svg Następca
Anna Katarzyna Hohenzollern
Poprzednik
Dorota saska
Coat of arms of Norway.svg Królowa Norwegii
1572-1588 (1631)
Coat of arms of Norway.svg Następca
Anna Katarzyna Hohenzollern