Związek Ojczyzny
| Tėvynės sąjunga – Lietuvos krikščionys demokratai | |
| Skrót | TS-LKD |
| Lider | Andrius Kubilius |
| Data założenia | 1993 |
| Deklarowana ideologia polityczna |
konserwatyzm konserwatywny liberalizm chrześcijańska demokracja |
Związek Ojczyzny – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (Konserwatyści, Polityczni Więźniowie i Zesłańcy, Narodowcy) (lit. Tėvynės sąjunga – Lietuvos krikščionys demokratai (konservatoriai, politiniai kaliniai ir tremtiniai, tautininkai), TS-LKD) – litewska partia polityczna reprezentująca nurty konserwatywny, konserwatywno-liberalny i chadecki, działająca od 1993.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Powstanie ugrupowania [edytuj]
Partia została założona 1 maja 1993 przez prawe skrzydło litewskiego ruchu demokratycznego Sąjūdis, kierowanego przez Vytautasa Landsbergisa, który został przewodniczącym nowej formacji. Ugrupowanie przyjęło wówczas nazwę Związek Ojczyzny (Litewscy Konserwatyści)[1], przystąpiło do niego ponad 25 posłów na Sejm kadencji 1992–1996. TS pozostawał w opozycji do ówczesnych rządów, zdominowanych przez postkomunistyczną Demokratyczną Partię Pracy.
-270204.jpg)
Rządy konserwatystów 1996–2000 [edytuj]
W kolejnych wyborach w 1996 konserwatyści odnieśli znaczący sukces, zajmując w nich pierwsze miejsce. Partia otrzymała 29,80% głosów (w głosowaniu na listy krajowe), uzyskując łącznie 70 mandatów w 141-osobowym parlamencie[2]. Vytautas Landsbergis objął stanowisko przewodniczącego Sejmu, inny z liderów Związku Ojczyzny, były premier Gediminas Vagnorius, po raz drugi stanął na czele rządu (w koalicji z chadekami). Po jego dymisji (w maju 1999) na skutek konfliktu z prezydentem Valdasem Adamkusem[3] konserwatyści do końca kadencji współtworzyli kolejne rządy kierowane przez swoich działaczy (tymczasowy rząd Ireny Degutienė, gabinet Rolandasa Paksasa, ponownie tymczasowy rząd z Ireną Degutienė na czele, a od listopada 1999 do listopada 2000 rząd Andriusa Kubiliusa).
Partia w tym okresie traciła na popularności, przechodziła też kolejne rozłamy. W październiku 1999 grupa działaczy pod przywództwem Laimy Andrikienė i Vidmantasa Žiemelisa (posłów oraz sygnatariuszy aktu niepodległości) utworzyła Ojczyźnianą Partię Ludową. W lipcu 2000 stronnicy Gediminasa Vagnoriusa (w tym kilkunastu deputowanych) powołali własne ugrupowanie pod nazwą Umiarkowany Związek Konserwatywny[4]. W tym okresie partię opuścił też Rolandas Paksas, wówczas mer Wilna, stając się liderem Litewskiego Związku Liberałów.
Opozycja parlamentarna 2000–2008 [edytuj]
W 2000 Związek Ojczyzny poniósł porażkę wyborczą. Lista krajowa uzyskała 8,62% głosów, co przełożyło się na 8 mandatów (z tego jeden przypadł przedstawicielowi Litewskiemu Związkowi Więźniów Politycznych i Zesłańców, którego kandydaci startowali z list TS), partia odniosła też tylko jedno zwycięstwo w okręgach jednomandatowych[5]. Z kierowania ugrupowaniem w 2003 zrezygnował Vytautas Landsbergis, zastąpiony przez Andriusa Kubiliusa, który trzy lata wcześniej uzyskał lepszy wynik wyborczy.
W kadencji 2000–2004 Związek Ojczyzny pozostawał w opozycji do rządów najpierw liberałów, następnie lewicy. Partia w 2003 wchłonęła Litewski Związek Prawicy, utworzony dwa lata wcześniej z połączenia czterech małych pozaparlamentarnych stronnictw (w tym niedawnych rozłamowców z Ojczyźnianej Partii Ludowej Vidmantasa Žiemelisa oraz kierowanej przez Sauliusa Pečeliūnasa Litewskiej Partii Demokratycznej). W tym samym roku konserwatystów zasilił dotychczasowy lider Socjaldemokracji 2000, Rimantas Dagys. W 2004 do TS przyłączył się ostatecznie Litewski Związek Więźniów Politycznych i Zesłańców. Dokonano wówczas przerejestrowania ugrupowania, które przyjęło nazwę Związek Ojczyzny (Litewscy Konserwatyści, Więźniowie Polityczni i Zesłańcy, Chrześcijańscy Demokraci)[6].
W tym samym roku TS wprowadził dwóch przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego (Vytautasa Landsbergisa i Laimę Andrikienė), poparł także Valdasa Adamkusa w wyborach prezydenckich. W wyborach parlamentarnych w październiku 2004 z wynikiem 14,75% Związek Ojczyzny zajął trzecie miejsce, uzyskując 25 mandatów[7], z tego 15 w okręgach jednomandatowych. Partia w dalszym ciągu pozostawała w opozycji do kolejnych rządów kierowanych przez Algirdasa Brazauskasa i Gediminasa Kirkilasa.
W wyborach samorządowych w 2007 z wynikiem 256 mandatów w skali kraju konserwatyści zajęli drugie miejsce[8], otrzymując jednocześnie w skali kraju więcej głosów od socjaldemokratów. W 2008 do ugrupowania przystąpiły dwie kolejne partie – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci i Związek Litewskich Narodowców[9]. Ugrupowanie kolejny raz zmieniło nazwę na Związek Ojczyzny – Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (Konserwatyści, Polityczni Więźniowie i Zesłańcy, Narodowcy).
Rządy konserwatystów 2008–2012 [edytuj]
TS-LKD wygrał wybory parlamentarne w 2008, uzyskując 19,72%, wprowadzając 18 przedstawicieli z listy partyjnej i 27 z okręgów większościowych[10].
Następnego dnia po drugiej turze głosowania (27 października 2008) lider Związku Ojczyzny podpisał porozumienie o utworzeniu nowej koalicji z przywódcami Partią Odrodzenia Narodowego, Ruchem Liberalnym oraz Związkiem Liberałów i Centrum. Andrius Kubilius został wspólnym kandydatem do objęcia stanowiska premiera[11]. Kierowany przez niego rząd przetrwał całą czteroletnią kadencję. W 2011 konserwatyści wprowadzili do samorządów 249 radnych (drugie miejsce w kraju)[12].
Wybory 2012 i powrót do opozycji [edytuj]
W wyborach do Sejmu w 2012 partia otrzymała 15,08% w okręgu krajowym (13 mandatów), zajmując trzecie miejsce[13]. 20 jej przedstawicieli wygrało głosowanie w okręgach jednomandatowych, tym samym TS-LKD uzyskał drugą po socjaldemokratach reprezentację parlamentarną. 13 grudnia 2012 oparty na TS-LKD rząd zakończył funkcjonowanie, a partia przeszła do opozycji.
Frakcje [edytuj]
- Frakcja Chrześcijańskich Demokratów (lit. Krikščioniškųjų demokratų frakcijos) – istniejąca od 2003, główna grupa wewnętrzna partii związana z Andriusem Kubiliusem.
- Frakcja Więźniów Politycznych i Zesłańców (lit. Politinių kalinių ir tremtinių frakcija) – utworzona w 2007, grupująca przede wszystkim działaczy Litewskiego Związku Więźniów Politycznych i Zesłańców. Lider: Vincė Vaidevutė Margevičienė.
- Frakcja Narodowa (lit. Tautininkų frakcija) – powołana w 2008 przez członków Związku Litewskich Narodowców, opuściła TS-LKD w 2011. Lider: Gintaras Songaila.
- Wspólnota Chrześcijańskich Demokratów (lit. Bendrija Lietuvos krikščionys demokratai) – frakcja powstała w 2008 w związku z akcesem Litewskich Chrześcijańskich Demokratów. Lider: Valentinas Stundys.
W ramach Związku Ojczyzny działają także sekcje kobiet oraz emerytów, nadto organizacja młodzieżowa pod nazwą Konserwatywna Liga Młodych (lit. Jaunųjų konservatorių lyga)[14][15].
Poparcie w wyborach [edytuj]
| Wybory | Poparcie (lista krajowa) | Zmiana punktów procentowych | Lista krajowa | Zmiana | Okręgi jednomandatowe | Zmiana | Suma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | 29,80% | – | 33 | – | 37 | – | 70 |
| 2000 | 8,62% |  21,18 |
8 | 25 |
1 | 36 |
9 |
| 2004 | 14,75% |  6,13 |
11 | 3 |
25 | 24 |
36 |
| 2008 | 19,70% | 4,95 |
18 | 7 |
27 | 2 |
45 |
| 2012 | 15,08% | 4,62 |
13 | 5 |
20 | 7 |
33 |
| Wybory | Poparcie | Zmiana punktów procentowych | Mandaty | Zmiana | L. miejsc dla Litwy |
|---|---|---|---|---|---|
| 2004 | 12,6% | – | 2 | – | 13 |
| 2009 | 26,8% | 14,2 |
4 | 2 |
12 |
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ lit. Tėvynės Sąjunga (Lietuvos konservatoriai)
- ↑ Sejm litewski – Wybory 1996 (lit.)
- ↑ Premier Litwy podał się do dymisji, "Dziennik Polski" z 4 maja 1999
- ↑ Sejm litewski kadencji 1996–2000 – frakcja NKS (lit.)
- ↑ Sejm litewski – Wybory 2000 (lit.)
- ↑ lit. Tėvynės Sąjunga (konservatoriai, politiniai kaliniai ir tremtiniai, krikščioniškieji demokratai)
- ↑ Sejm litewski – Wybory 2004 (lit.)
- ↑ Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2007 (lit.)
- ↑ Konservatoriai susijungė su krikščionimis demokratais (lit.). vtv.lt, 17 maja 2008.
- ↑ Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2008 (lit.)
- ↑ BNS: Podpisano porozumienie o tworzeniu rządzącej koalicji. Radio Znad Wilii, 27 października 2008.
- ↑ Główna Komisja Wyborcza – Wybory 2011 (lit.)
- ↑ Komisja Wyborcza – Wybory 2012 (lit.)
- ↑ Informacje na stronie Związku Ojczyzny (lit.)
- ↑ W 2008 organizacjami młodzieżowymi Związku Ojczyzny stały się również młodzieżówki chadeków i narodowców.
