Algirdas Brazauskas
| Algirdas Brazauskas | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 22 września 1932 Rakiszki |
| Data i miejsce śmierci | 26 czerwca 2010 Wilno |
| Prezydent Republiki Litewskiej | |
| Okres urzędowania | od 25 lutego 1993 do 25 lutego 1998 |
| Następca | Valdas Adamkus |
| Premier Litwy | |
| Przynależność polityczna | LSDP |
| Okres urzędowania | od 4 lipca 2001 do 1 czerwca 2006 |
| Poprzednik | Eugenijus Gentvilas |
| Następca | Zigmantas Balčytis |
| Odznaczenia | |
                  |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Algirdas Mykolas Brazauskas (ur. 22 września 1932 w Rakiszkach, zm. 26 czerwca 2010 w Wilnie) – litewski polityk, w okresie ZSRR działacz komunistyczny, prezydent Litwy w latach 1993–1998, premier Litwy w latach 2001–2006.
Spis treści |
Życiorys [edytuj]
Ukończył w 1956 studia inżynieryjne w kowieńskim Instytucie Politechnicznym. W 1974 uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych w Centralnym Instytucie Ekonomiczno-Matematycznym w Moskwie[1].
Po ukończeniu studiów podjął pracę w budownictwie. W latach 1956–1957 był głównym inżynierem na budowie Hydroelektrowni Kowieńskiej, a od 1958 do 1962 naczelnikiem zarządu Przedsiębiorstwa Budownictwa Energetycznego. Od 1962 kierował wydziałem materiałów budowlanych w Radzie Gospodarki Narodowej Litewskiej SRR. W latach 1965–1966 był ministrem przemysłu materiałów budowlanych, po czym został zastępcą przewodniczącego Państwowego Komitetu Planowania. Pełnił tę funkcję do 1977.
W 1977 został sekretarzem, a w 1988 I sekretarzem Komitetu Centralnego KPL.
24 lutego 1990 został wybrany do Rady Najwyższej Litewskiej SRR. Znalazł się wśród sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości Republiki Litewskiej z 11 marca tego samego roku.
Do 1992 był zastępcą przewodniczącego Rady Najwyższej, przekształconej w Sejm Republiki Litewskiej. Doprowadził do powołania na bazie Komunistycznej Partii Litwy nowej formacji pod nazwą Litewska Demokratyczna Partia Pracy. Współpracował z rządem Kazimiery Prunskienė, reprezentując postawę zachowawczą w opozycji do głównego nurtu Sąjūdisu, związanego z Vytautasem Landsbergisem.
W 1992 poprowadził postkomunistów do zwycięstwa w wyborach parlamentarnych. Jako nowy marszałek Sejmu stał się jednocześnie głową państwa. W 1993 wygrał pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory prezydenckie, pokonując w nich wspieranego przez opozycję ambasadora w USA Stasysa Lozoraitisa. Oba te sukcesy tłumaczono m.in. kryzysem ekonomicznym i rozczarowaniem rządami niepodległościowego Sąjūdisu, a wygraną w 1993 także rozpoznawalnością Algirdasa Brazauskasa[2]. Urząd prezydenta sprawował do 1998, nie ubiegając się o reelekcję.
W 2000 sygnował swoim nazwiskiem koalicję socjaldemokratyczną, skupiającą Litewską Demokratyczną Partię Pracy, Litewską Partię Socjaldemokratyczną i dwa mniejsze ugrupowania, samemu nie kandydując jednocześnie do parlamentu. Utworzony lewicowy blok ten wygrał wybory parlamentarne w tym samym roku, pozostając jednak w opozycji do nowo powołanego rządu Rolandasa Paksasa.
W styczniu 2001 Algirdas Brazauskas stanął na czele Litewskiej Partii Socjaldemokratycznej, do której formalnie przyłączyła się LDDP. W lipcu tegoż roku został premierem Litwy, gdy po rozpadzie koalicji partii liberalnych, jego ugrupowanie porozumiało się z Nowym Związkiem.
Po wyborach parlamentarnych w 2004 pozostał na tym stanowisku, inicjując nową koalicję rządową z udziałem m.in. Partii Pracy. Urząd premiera sprawował do czerwca 2006. Podał się do dymisji po ujawnieniu szeregu afer w zapleczu politycznym jego rządu, które doprowadziły m.in. do wyjścia z koalicji Partii Pracy. W 2007 zrezygnował także z kierowania socjaldemokratami.
26 czerwca 2010 zmarł w Wilnie[3] w wieku 77 lat na raka prostaty. Metropolita wileński Audrys Juozas Bačkis nie zgodził się na wniesienie trumny z ciałem prezydenta do katedry wileńskiej na czas uroczystości pogrzebowych, co wywołało liczne kontrowersje[4]. 1 lipca został pochowany na Cmentarzu Antokolskim.
Życie prywatne [edytuj]
W pierwszym małżeństwie żonaty z Juliją Styraitė-Brazauskienė, miał z nią córki: Audronė (zamężna Usonienė) i Laimę (Mertinienė)[5]. Po raz drugi żonaty z Kristiną Butrimienė. Miał brata Gerarda (ur. 1935), dyrektora szwedzkiego koncernu Euroc AB na Litwę.
Odznaczenia [edytuj]
- Order Witolda Wielkiego ze Złotą Kollaną (Litwa)
- Gwiazda Tysiąclecia Litwy – 2009[6]
- Krzyż Wielki Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna)
- Order Słonia (1996, Dania)
- Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Krzyża Ziemi Maryjnej (Estonia)
- Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
- Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja)
- Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja)
- Komandor Orderu Honoru (Grecja)
- Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa)
- Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Zasługi (Norwegia)
- Order Orła Białego (1996, Polska)[7]
- Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
- Królewski Order Serafinów (Szwecja)
- Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina)
- Kawaler Krzyża Wielkiego Udekorowany Wielką Wstęgą Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1997,Włochy)[8]
- Order Honoru (Rosja)
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Татьяна Ясинская: Альгирдас Бразаускас. Созидатель (ros.). delfi.lt, 1 lipca 2010. [dostęp 3 lipca 2010].
- ↑ Lithuania-Politics (ang.). countrystudies.us. [dostęp 2 lipca 2010].
- ↑ Mirė pirmasis Lietuvos tautos išrinktas prezidentas A.Brazauskas (1932–2010) (lit.). lrytas.lt, 26 czerwca 2010. [dostęp 2 lipca 2010].
- ↑ Zamieszanie z pogrzebem byłego prezydenta Litwy. rmf24.pl, 29 czerwca 2010. [dostęp 2 lipca 2010].
- ↑ Stanisław Tarasiewicz: Litwa pożegnała prezydenta w atmosferze skandalu. kurierwilenski.lt, 1 lipca 2010. [dostęp 2 lipca 2010].
- ↑ Paskutinės „Tūkstantmečio žvaigždės“ – pirmiesiems nepriklausomos Lietuvos vadovams (lit.). 15min.lt. [dostęp 2 stycznia 2013].
- ↑ M.P. z 1996 r. Nr 27, poz. 285
- ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it, 20 maja 1997. [dostęp 2 lipca 2010].
Bibliografia [edytuj]
- Nota biograficzna na stronie Sejmu Republiki Litewskiej (lit.). [dostęp 2 lipca 2010].
|
|||||||
|
||||||||||||||
- Deputowani do Rady Najwyższej Litewskiej SRR
- Litewscy deputowani do Rady Najwyższej ZSRR
- Litewscy inżynierowie
- Ludzie związani z Kownem
- Marszałkowie Sejmu Republiki Litewskiej
- Odznaczeni Królewskim Orderem Serafinów
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
- Odznaczeni Norweskim Orderem Zasługi
- Odznaczeni Orderem Białej Róży
- Odznaczeni Orderem Honoru
- Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej
- Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Orderem Słonia
- Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd
- Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej
- Odznaczeni Orderem Zbawiciela
- Odznaczeni Wielkim Krzyżem Orderu Witolda Wielkiego
- Odznaczeni Wielkim Krzyżem ze Złotą Kollaną Orderu Witolda Wielkiego
- Politycy Litewskiej Demokratycznej Partii Pracy
- Politycy Litewskiej Partii Socjaldemokratycznej
- Politycy Komunistycznej Partii Litwy
- Premierzy Litwy
- Prezydenci Litwy
- Urodzeni w 1932
- Zmarli w 2010
