Łowkowice (powiat kluczborski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości w powiecie kluczborskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Łowkowice
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat kluczborski
Gmina Kluczbork
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-211
Tablice rejestracyjne OKL
SIMC 0496521
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Łowkowice
Łowkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łowkowice
Łowkowice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Łowkowice
Łowkowice
Ziemia 51°02′12″N 18°14′40″E/51,036667 18,244444

Łowkowice (niem. Bienendorf[1][2], do 1936 r. Lowkowitz[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork. Administracyjnie w skład miejscowości wchodzi przysiółek Dąbrowa.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Łowkowice, aż do likwidacji gmin i zastąpienia ich gromadami. W latach 1973–1975 miejscowość wchodziła w skład gminy Kujakowice Górne, zaś od 1975 r. wchodzi w skład gminy Kluczbork.

Nazwa[edytuj]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy polowania - "łowiectwa"[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najwcześniej zanotowaną nazwę miejscowości Lowkowice podając jej znaczenie "Jagerdorf" czyli po polsku "Wieś łowczych lub łowiectwa"[3]. Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Lowkowitz i utraciła swoje znaczenie[3].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880–1906 wymienia miejscowość pod nazwą Loffkowitz, podając jednocześnie jej starsze nazwy: Irschotin, Rengoczin i Vloscha (1253) oraz Ditmarsdorf (1283)[4].

27 maja 1936 r. w miejsce zgermanizowanej nazwy Lowkowitz nazistowska administracja III Rzeszy wprowadziła nową całkowicie niemiecką nazwę Bienendorf[1][5]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Łowkowice[2].

Historia[edytuj]

W 1253 r. miejscowość wzmiankowana jest jako uposażenie Zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą we Wrocławiu, którzy do 1810 r. prowadzili też duszpasterstwo parafii[6].

W 1869 r. w łowkowickiej parafii mieszkało 1306 katolików, 272 ewangelików i 8 żydów. W 1884 r. w miejscowości mieszkało 1116 osób (89 osadników) w 149 domach[7].

Wedle spisu z 1 grudnia 1910 r. w miejscowości mieszkało 1163 Polaków[8]. Do głosowania podczas plebiscytu uprawnione były w Łowkowicach 872 osoby, z czego 639, ok. 73,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 632, ok. 72,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 834 głosy (ok. 95,6% uprawnionych), w tym 824 (ok. 98,8%) ważne; za Niemcami głosowały 664 osoby (ok. 79,6%), a za Polską 160 osób (ok. 19,2%)[9]. W 1933 r.[10] w miejscowości mieszkało 1218 osób, a w 1939 r.[11] – 1164 osoby[1].

Zabytki[edytuj]

Wedle rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[12]:

Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1960 r. wymienia dodatkowo[13]:

  • Domy:
    • Nr 13 z 1. połowy XIX wieku – szczytowy, murowany, otynkowany, piętrowy. W ścianie szczytowej fryz z ornamentem wiciowym. Dach dwuspadowy (siodłowy), kryty dachówką.
    • Nr 20 – szczytowy, murowany, otynkowany, parterowy z piętrem na szczycie. Przy dłuższym boku ganek. W szczycie monogram A K i data budowy 1855.
    • Nr 22 z ok. połowy XIX wieku – murowany, otynkowany, parterowy z piętrem w szczycie. Przy dłuższym boku facjatka z trójkątnym przyczółkiem. Dach dwuspadowy kryty dachówką.
  • Chałupy (nr nr 7, 21, 23) – drewniane, konstrukcji wieńcowej (zrębowej), 2-traktowe z wejściami w dłuższych bokach. Wysokie dachy dwuspadowe kryte strzechą. W nrze 7 szczyt konstrukcji szkieletowej z naczółkiem szalowanym deskami.
  • Kapliczki:
    • Z 1. połowy XIX wieku – murowana, otynkowana, kwadratowa. Wejście zamknięte półkoliście, ujęte 2 pilastrami podtrzymującymi archiwoltę, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Wewnętrzne sklepienie o łuku obniżonym. Wewnątrz znajduje się rzeźba Jana Nepomucena, ludowo-barokowa.
    • Nowsza – murowana. Wewnątrz znajduje się rzeźba Matki Bożej.

Ludzie związani z Łowkowicami[edytuj]

  • Jan Dzierżon (ur. 16 stycznia 1811 r. w Łowkowicach, zm. 26 października 1906 r. tamże) – pszczelarz i uczony, odkrywca zjawiska partenogenezy u pszczół.

Przypisy

  1. a b c d Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Kreuzburg (niem.). 2006. [dostęp 2013-01-22].
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 11.
  4. Filip Sulimierski (red.), Bronisław Chlebowski (red.), Władysław Walewski (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. V. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1884, s. 762. [dostęp 2013-01-22]. (pol.)
  5. Monika Choroś, Łucja Jarczak, Stanisława Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Wyd. 2. Opole, Kluczbork: 1997, s. 64.
  6. Alfabetycznie (pol.). DIGITA, 2011. [dostęp 2013-01-22].
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom V (niem.). 1884. [dostęp 2013-01-19].
  8. Jan Łangowski (red.), Edmund Osmańczyk (red.): Leksykon Polactwa w Niemczech. Związek Polaków w Niemczech T.z., 1939, s. 462. (pol.)
  9. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe (niem.). [dostęp 2013-01-22].
  10. Stan na 16 czerwca.
  11. Stan na 17 maja.
  12. ED: Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-07-09. [dostęp 2013-01-22]. s. 43.
  13. Tadeusz Chrzanowski (red.), Marian Kornecki (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 4: Powiat kluczborski. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Dział Inwentaryzacji Zabytków, 1960, s. 35. (pol.)

Bibliografia[edytuj]