Żywieckie Przedmieście

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Bielska-Białej Żywieckie Przedmieście
Część Bielska-Białej
Ilustracja
Centrum Żywieckiego Przedmieścia
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Bielsko-Biała
Dzielnica Śródmieście
Data założenia XV wiek
Nr kierunkowy 33
Kod pocztowy 43-300
Tablice rejestracyjne SB
Położenie na mapie Bielska-Białej
Położenie na mapie
49°48′57″N 19°02′39″E/49,815833 19,044167
Portal Portal Polska
Kompleks fabryczno-willowy Bogmar
Pomnik Adama Mickiewicza
Kamienica przy ul. Partyzantów 25
Muzeum Techniki i Włókiennictwa
Pawilon sportowy w Parku Włókniarzy
Tablica upamiętniająca Dom Polski
Budynek d. elektrowni

POL Bielsko-Biała COA.svg Żywieckie Przedmieściepołudniowa część Śródmieścia Bielska-Białej. Od 2002 r. administracyjnie funkcjonuje jako osiedle pod nazwą Bielsko Południe. Do czasów II wojny światowej nazywane było również Blichem.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Żywieckie Przedmieście leży w południowej części Śródmieścia Bielska-Białej. Osią urbanistyczną tej części miasta jest ul. Partyzantów - droga wyjazdowa w kierunku Szczyrku.

Historycznie oprócz „właściwego” Blichu, czyli rejonu pl. Mickiewicza i ul. Batorego wyróżnia się również Pastornak - rejon ul. 1 Maja i pl. Żwirki Wigury oraz Widok - obszar położony na Wzgórzu Młyńskim.

Żywieckie Przedmieście graniczy z:

Granice osiedla wyznaczają:

  • od północy - potok Sikornik, ul. Sikornik, ul. Lompy, ul. Schodowa, pl. Żwirki i Wigury i ul. Kołłątaja
  • od zachodu - ul. Siemiradzkiego, ul. Michałowicza, ul. Aleksandrowicka
  • od południa - potok Kamieniczanka
  • od wschodu - rzeka Biała

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tereny obecnego Żywieckiego Przedmieścia od XIV w. były dolnym pastwiskiem miejskim. W końcu XV w. książę cieszyński Kazimierz II założył tu liczne stawy rybne, które zostały w 1525 r. wykupione przez miasto. W 1550 r. otrzymało ono od księcia dodatkowe tereny na założenie kolejnych stawów. Stawy miejskie były zasilane przez młynówkę (płynęła w miejscu obecnej ul. Zamkowej), na której działały także młyny mieszczańskie. Stawy uległy likwidacji do XIX w.

Obok stawów w XVI w. powstała nad rzeką Białą specjalna ława miejska do płukania płócien, bielonych właśnie na tym terenie (blichowanych). Działalność ta dała początek nowemu przedmieściu Bielska, które stało się przedmieściem płócienników - drugiego po sukiennictwie rodzaju rękodzielnictwa w mieście. Południowa dzielnica miasta została nazwana Blichem i dopiero w 1812 r. pojawiła się nazwa Przedmieście Żywieckie.

Blich był słabo zabudowany do końca XVIII w., kiedy zaczęły się tu lokować pierwsze manufaktury, a potem przemysł.

Pierwsza fabryka na terenie Żywieckiego Przedmieścia powstała w 1822 r., następnie liczba ich gwałtownie wzrastała - w 1895 było ich już dwanaście, z czego największą fabryka maszyn włókienniczych i odlewnia żelaza G. Josephy's Erben Gustawa Josephy'ego (późniejsza Befama). W 1893 r. na Żywieckim Przedmieściu powstała trzecia na ziemiach polskich elektrownia. Rozwój przemysł spowodował, że d. Blich rozrósł się aż do granic gminy Kamienica.

Przez długi czas na Żywieckim Przedmieściu miały swoje siedziby organizacje społecznopolityczne: w latach 1902 - 1952Dom Polski” (siedziba wielu polskich organizacji, w latach 1912 - 1939 „Dom Robotniczy” (siedziba organizacji socjalistycznych), a w 1981 r. siedziba NSZZ Solidarność Regionu Podbeskidzie.

W marcu 1968 r. na Placu Mickiewicza miała miejsce demonstracja grupy kilku tysięcy licealistów i studentów, zakończona akcją milicji

Żywieckie Przedmieście dziś[edytuj | edytuj kod]

Zabudowę Żywieckiego Przedmieścia stanowią głównie XIX-wieczne wille i hale fabryczne. Obiekty te dziś zaadaptowane są najczęściej na cele handlowo-usługowe (np. kompleks „Bogmar”, „Befama”), mieszkaniowe (np. „Merilana”), bądź też są obiektami użyteczności publicznej (np. gmach PZU - d. fabryka sukna).

Jedyną „nową” dzielnicą jest zachodnia część Wzgórza Młyńskiego, na którym zbudowano blokowisko - Osiedle Michałowicza.

Na Żywieckim Przedmieściu jest wiele terenów zielonych, m.in. Park Włókniarzy i pl. Żwirki i Wigury, przerobiony na skwer.

Ważniejsze zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kompleks fabryczno-willowy „Bogmar”
  • Muzeum Techniki i Włókiennictwa w d. fabryce Büttnerów
  • D. elektrownia miejska
  • Kamienica przy ul. Partyzantów 25
  • Pawilon sportowy w Parku Włókniarzy
  • Dworek Mänhardta (Dom Kultury Włókniarzy)
  • Willa Erwina Bathelta
  • Willa Karola Steffana
  • Budynek d. Domu Robotniczego

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Główną ulicą, a zarazem osią urbanistyczną Żywieckiego Przedmieścia, jest ul. Partyzantów, prowadząca z Dolnego Przedmieścia w kierunku południowym. Inne ważne ulice tej części miasta to: ul. 1 Maja (główna ulica Pastornaku - od Teatru Polskiego do pl. Mickiewicza), ul. PCK (na Osiedle Grunwaldzkie) oraz ul. Michałowicza (w kierunku Aleksandrowic).

Najbliższą stacją kolejową jest Bielsko-Biała Lipnik na Osiedlu Grunwaldzkim w Białej.

Na Żywieckie Przedmieście można dojechać autobusami MZK Bielsko-Biała:

  • na pl. Mickiewicza - 1, 4, 7, 8, 10, 12, 14, 18, 24, 24Bis, 35L, 35S, 57, N1 (nocny)
  • na ul. Michałowicza - 3, 14, 20, 28, 30, 50, N1 (nocny)

Ważniejsze obiekty publiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Techniki i Włókiennictwa
  • Miejski Dom Kultury - Dom Kultury Włókniarzy
  • Regionalny Ośrodek Kultury
  • Stadion BBTS „Na Górce”
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Powszechny Zakład Ubezpieczeń
  • Aqua S.A
  • oddział Narodowego Funduszu Zdrowia
  • Bielskie Centrum Handlowe „Bogmar”
  • Supermarket Tesco
  • Zespół Szkół Plastycznych
  • Hotel „Widok”
  • Korty tenisowe „Park”

i inne.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Polak, Przewodnik po Bielsku-Białej, Bielsko-Biała 2000, Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej ​ISBN 83-9020790-7