Achernar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Achernar
α Eridani
Położenie Achernara w gwiazdozbiorze(prawy dolny róg)
Położenie Achernara w gwiazdozbiorze
(prawy dolny róg)
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Erydan
Rektascensja 01h 37m 42s[1]
Deklinacja −57° 14′ 12,31″[1]
Paralaksa (π) 0,02339 ± 0,00057[1]
Odległość 139,4 ± 3,5 ly
42,8 ± 1,1 pc
Wielkość obserwowana 0,46[2]m
Ruch własny (RA) 87,00 ± 0,58[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −38,24 ± 0,50[1] mas/rok
Prędkość radialna 18,6 ± 3,0[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy B6 Vpe[1]
Masa 6–8 M[3]
Promień biegunowy: 7,5 R
równikowy: 11,6 R[3]
Wielkość absolutna −2,77m
Jasność 2700–5100[3] L
Okres obrotu <2,1 d[3]
Prędkość obrotu 225[3] km/s
Temperatura 14 500–19 300[3] K
Charakterystyka orbitalna
Odległość od Centrum Galaktyki 6769 pc[4]
Mimośród 0,1023[4]
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J01374284-5714119
Cordoba Durchmusterung: CD −57°316
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 54
Boss General Catalogue: GC 1979
Katalog Henry’ego Drapera: HD 10144
Katalog Hipparcosa: HIP 7588
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 472
SAO Star Catalog: SAO 232481
CPD −57°334

Achernar (α Eri) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Erydanu i dziewiąta spośród najjaśniejszych gwiazd ziemskiego nieba (wielkość gwiazdowa: 0,46m). Jest to gwiazda podwójna odległa od Słońca o około 139 lat świetlnych. Jej absolutna wielkość gwiazdowa to −2,77m. Z terenów Polski nie można jej obserwować, pojawia się dopiero od szerokości geograficznej niższej niż 32°N.


Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Achernar, wywodzi się od arabskiego ‏آخر النهر‎ Al Ahir al Nahr „koniec rzeki”, co nawiązuje do wyobrażenia gwiazdozbioru jako rzeki. Jasny Achernar znajduje się zbyt daleko na południowym niebie, aby być widocznym z Grecji, więc dla starożytnych Greków rzeka Erydan kończyła się na gwieździe Acamar, której nazwa ma ten sam źródłosłów. Nazwa ta występuje w bardzo wielu wariantach[3][5]. Grupa robocza Międzynarodowej Unii Astronomicznej do spraw uporządkowania nazewnictwa gwiazd zatwierdziła użycie nazwy Achernar dla określenia alfy Erydanu[6].

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Spłaszczenie Achernara w wyniku bardzo szybkiej rotacji

Achernar jest gorącą, błękitną gwiazdą ciągu głównego i należy do typu widmowego B6 Vpe[1]. Temperatura jej powierzchni szacowana jest na 15 000 do 20 000 K[2].

W wyniku bardzo szybkiej rotacji wokół własnej osi – prędkość obrotu na równiku to co najmniej 225 km/s – Achernar ma kształt silnie spłaszczonej elipsoidy obrotowej. Jego promień biegunowy to 7,5 promienia Słońca, podczas gdy równikowy to aż 11,6 R. Gwiazda ta jest 6-8 razy masywniejsza od Słońca. W przyszłości zakończy syntezę wodoru w jądrze, zmieni się w olbrzyma, a po odrzuceniu otoczki pozostanie po niej masywny biały karzeł[3].

W 2007 ogłoszono odkrycie towarzysza tej gwiazdy, Achernar B, który jest prawdopodobnie gwiazdą ciągu głównego należącą do typu widmowego A (A1V-A3V), o masie około dwukrotnie większej niż Słońce[2]. Dokładne parametry orbity nie są znane, ale maksymalna zaobserwowana odległość składników to 12,3 au, z czego obliczono, że okres orbitalny trwa co najmniej 15 lat[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Achernar w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d Pierre Kervella, Armando Domiciano De Souza, Philippe Bendjoya. The close-in companion of the fast rotating Be star Achernar. „Astronomy & Astrophysics”. 484, s. L13, 2008. DOI: 10.1051/0004-6361:200809765 (ang.). 
  3. a b c d e f g h Jim Kaler: Achernar (ang.). STARS. [dostęp 2017-05-04].
  4. a b Anderson E., Francis C.: HIP 7588 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-06-28].
  5. Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 218. ISBN 0486210790. (ang.)
  6. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-02-01. [dostęp 2017-05-04].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]