Ada Lovelace

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ada Lovelace
Ilustracja
Ada Lovelace (1838)
Data i miejsce urodzenia 10 grudnia 1815
Londyn, Anglia
Data i miejsce śmierci 27 listopada 1852
Marylebone, Londyn, Anglia
Miejsce spoczynku Kościół św. Marii Magdaleny w Hucknall, hrabstwo Nottingham, Anglia
Zawód Matematyk

Augusta Ada King, hrabina Lovelace (ur. 10 grudnia 1815, zm. 27 listopada 1852) – brytyjska matematyczka i poetka, znana przede wszystkim z publikacji na temat mechanicznego komputera Charlesa Babbage’a, zwanego maszyną analityczną. Praca zawiera notatki, wśród nich pierwszy opublikowany algorytm napisany z zamiarem wykonania na maszynie. Z tego powodu uważana jest czasem za pierwszą programistkę[1][2][3]. Kompletny egzemplarz maszyny analitycznej nigdy nie powstał, jednak w 2011 roku ogłoszono projekt jego budowy[4].

Życiorys[edytuj]

Ada Lovelace urodziła się 10 grudnia 1815 r., jako jedyne ślubne dziecko poety Lorda Byrona i Annabelli Milbanke[5], kuzynki Lady Caroline Lamb, z którą Byron miał romans, będący przyczyną skandalu w ówczesnym Londynie. Ada otrzymała imię po przyrodniej siostrze Byrona, Auguście Leigh, która rozpuściła pogłoskę, że Byron został ojcem. Za namową Augusty, w celu uniknięcia skandalu, Byron niechętnie poślubił Annabellę. 16 stycznia 1816 r. Annabella porzuciła Byrona, zabierając ze sobą miesięczną Adę. 21 kwietnia Byron zawarł z nią umowę o separacji i kilka dni później opuścił Anglię na dobre. Zmarł w trakcie Wojny o Niepodległość Grecji w 1824 roku.

Mężem Ady był William King – ósmy baron Ockham, późniejszy pierwszy hrabia Lovelace, z którym miała troje dzieci. Łączyła ich również miłość do koni[5].

Matka Ady próbowała odwieść córkę od poezji, która jej zdaniem doprowadziła Byrona do obłędu i skierować jej zainteresowania na matematykę i logikę, mimo to Ada przez całe życie była zafascynowana postacią ojca i na własne życzenie po śmierci została pochowana obok niego. Jej prywatnymi nauczycielami matematyki i fizyki byli William Frend, William King i Mary Somerville. Później jej korepetytorem został matematyk i logik Augustus De Morgan.

Z czasem zaczęła wykazywać talent matematyczny, który przyczynił się do współpracy i przyjaźni z brytyjskim matematykiem Charlsem Babbage’em, zwanym również „ojcem komputerów”.

Przyjaźniła się z Mary Somerville, uznaną badaczką i naukowcem XIX wieku. Ada utrzymywała też kontakty z Dawidem Brewsterem, Charlesem Wheatstonem, Charlesem Dickensem i Michaelem Faradayem.

Ada Lovelace

Praca[edytuj]

Lovelace poznała Charlesa Babbage’a w czerwcu 1833 r., przez wspólną przyjaciółkę, Mary Somerville. Babbage zaprosił Lovelace do obejrzenia prototypu jego maszyny różnicowej, która ją zafascynowała. Wykorzystała znajomość z Somerville do częstego odwiedzania Babbage’a, który chętnie utrzymywał kontakty z hrabiną Lovelace, również z uwagi na jej znajomości we wpływowych, wyższych sferach.

Lovelace często kwestionowała podstawowe założenia przez łączenie poezji i nauki. Wierzyła, że intuicja i wyobraźnia są kluczowe do efektywnego korzystania z matematycznych i naukowych konceptów. Ceniła metafizykę na równi z matematyką, widząc w obu narzędzia do poznawania otaczającego nas świata. Łącząc poezję z matematyką, Ada opisywała swoje podejście jako „naukę poetycką” (ang. poetical science), a siebie jako „analityka i metafizyka”.

W 1840 r. Babbage prowadził seminarium na Uniwersytecie Turyńskim, na temat swojego najnowszego pomysłu. Młody włoski inżynier, Luigi Menabresa (późniejszy Prezes Rady Ministrów Włoch), spisał po francusku wykład i opublikował go w piśmie Bibliothèque universelle de Genève w październiku 1842 r.. Na zlecenie przyjaciela wykładowcy, Charlesa Wheatstone’a, na przełomie lat 1842-43 Lovelace przetłumaczyła artykuł na temat maszyny analitycznej. Do publikacji dołączyła notatki, dłuższe od oryginalnego artykułu.

Pierwszy program komputerowy[edytuj]

Diagram będący pierwszym opublikowanym algorytmem przeznaczonym do wykonania na maszynie analitycznej.

Za pierwszy program komputerowy uważa się diagram, który Lovelace wykonała w swoich notatkach do tłumaczenia artykułu o maszynie analitycznej Babbage’a napisanego przez Lugiego Menabrea. W części G opisuje ona algorytm do obliczenia liczb Bernoulliego. Urządzenie to nie zostało nigdy zbudowane, więc algorytm ten nie został przetestowany.

W 1953 r., ponad wiek po śmierci, notatki Ady zostały ponownie opublikowane. Maszynę uważa się obecnie za inspirację do skonstruowania późniejszych komputerów, z kolei algorytm uznawany jest przez wielu za pierwszy program komputerowy[1][2].

Kontrowersje wokół zakresu pracy[edytuj]

Chociaż Ada Lovelace jest czasem określana jako pierwszy programista komputerowy, co najmniej kilku historyków informatyki i biografów opublikowało zdania przeciwne, m.in.:

Allan G. Bromley, historyk informatyki uważany za autorytet w tej dziedzinie, w publikacji z 1990 r., "Difference and Analytical Engines", stwierdza: „Wszystkie, oprócz jednego z programów wymienionych w jej notatkach zostały przygotowane przez Babbage'a od trzech do siedmiu lat wcześniej. Nie tylko nie ma dowodów, że Ada kiedykolwiek przygotowała program dla maszyny analitycznej, ale jej korespondencja z Babbagem pokazuje, że nie posiadała wiedzy by to zrobić”[3].

Dr Bruce Collier z Harvard University, w opisie biografii Babbage’a z 1970 r., „The Little Engines That Could've: The Calculating Machines of Charles Babbage”, napisał: „Chociaż jasne jest, że Lady Lovelace była kobietą dużych talentów i jest oczywiste że rozumiała w znacznym stopniu pomysły Babbage'a o ogólnym charakterze i znaczeniu maszyny analitycznej oraz wyraziła je w formie swoich notatek do pracy Menabrei, to równie oczywiste jest, że w rzeczywistości były to idee Babbage'a, a nie jej. I rzeczywiście, nigdy nie zaprzeczyła że było inaczej. W znaczny sposób przyczyniła się do reklamowania maszyny analitycznej, ale nie ma dowodów że w jakiś sposób rozwinęła jej projekt lub teorię”[6].

Eugene Eric Kim i Betty Alexandra Toole w artykule z 1990 r., "Ada and the First Computer", twierdzą: „Wiele osób błędnie uważa, że Ada była pierwszym programistą komputerowym. Babbage nie Ada, napisał pierwsze programy dla jego maszyny analitycznej, choć większość z nich nie została opublikowana”.

A.G. Bromley stwierdza: „dwa tuziny programów dla maszyny analitycznej istniały między 1837 i 1840 rokiem”[3].

Śmierć[edytuj]

Lovelace zmarła 27 listopada 1852 r., w wieku 36 lat (w tym samym wieku zmarł jej ojciec), na raka macicy. Choroba trwała kilka miesięcy, jej stan zdrowia pogorszyło prawdopodobnie upuszczanie krwi, wykonywane przez lekarza[7]. W tym czasie Annabella przejęła kontrolę nad tym, kogo Ada widywała, wykluczając z jej życia przyjaciół i powierników, nakłoniła córkę do nawrócenia oraz odpokutowania swoich zachowań. Ada straciła kontakt z mężem, który ją opuścił po tym, jak 30 sierpnia wyznała mu coś, czego treść nie jest znana[8]. Została pochowana, zgodnie z życzeniem, obok swego ojca w Kościele św. Marii Magdaleny w Hucknall, w hrabstwie Nottingham.

Nawiązania[edytuj]

Zainspirowana portretem A. E. Chalona ilustracja wykonana dla organizacji Ada Initiative, która wspiera kobiety w nowych technologiach.

10 grudnia 1980 r. Ministerstwo Obrony Stanów Zjednoczonych zatwierdziło opis nowego języka programowania nazwanego Ada.

Jest jedną z głównych postaci książki Maszyna różnicowa (The Difference Engine), napisanej przez Bruce’a Sterlinga i Williama Gibsona, która opisuje świat w którym maszyny Babbage’a weszły do masowej produkcji i era komputerów zaczęła się o wiek wcześniej.

W sztuce Toma Stopparda Arkadia wzorowana jest na niej postać Thomasiny Coverly.

Kostium Ady Lovelace pojawił się jako dodatek do pobrania w grze LittleBigPlanet[9].

10 grudnia 2012 r. strona główna Google z okazji 197. rocznicy jej urodzin została opatrzona grafiką nawiązującą do tej postaci i jej osiągnięć[10].

Publikacje[edytuj]

  • Menabrea, Luigi Federico; Lovelace, Ada (1843). "Sketch of the Analytical Engine invented by Charles Babbage... with notes by the translator. Translated by Ada Lovelace". In Richard Taylor. Scientific Memoirs 3. London: Richard and John E. Taylor. pp. 666–731.

Przypisy

  1. a b JJ Fuegi JJ, JJ Francis JJ, Lovelace & Babbage and the creation of the 1843 'notes', 2003, s. 16-26.
  2. a b Ana LenaA. L. Phillips Ana LenaA. L., Crowdsourcing Gender Equity: Ada Lovelace Day, and its companion website, aims to raise the profile of women in science and technology, 2011.
  3. a b c Bromley 1990 ↓, s. 89.
  4. http://www.nytimes.com/2011/11/08/science/computer-experts-building-1830s-babbage-analytical-engine.html
  5. a b A&E Television Networks, Ada Lovelace Biography, 2016.
  6. BruceB. Collier BruceB., The Little Engines That Could've: The Calculating Machines of Charles Babbage, rozdział 3., Harvard University, 1970 [dostęp 2015-12-18].
  7. JoanJ. Baum JoanJ., The Calculating Passion of Ada Byron, 1986.
  8. BenjaminB. Woolley BenjaminB., The Bride of Science: Romance, Reason, and Byron's Daughter, 2002.
  9. Kostium Ady Lovelace – LittleBigPlanet
  10. Google Doodle celebrates Ada Lovelace, the world's first computer programmer

Bibliografia[edytuj]

  • Allan G.A. G. Bromley Allan G.A. G., Difference and Analytical Engines, [w:] WilliamW. Aspray (red.), Computing Before Computers, Ames: Iowa State University Press, 1990, s. 59–98, ISBN 0-8138-0047-1.
  • JJ Fuegi JJ, JJ Francis JJ, Lovelace & Babbage and the creation of the 1843 'notes', „Annals of the History of Computing”, 25 (4), IEEE, grudzień 2003, s. 16–26, DOI10.1109/MAHC.2003.1253887.

Linki zewnętrzne[edytuj]