Agaty z Płóczek Górnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Agat z Płóczek Górnych

Agaty z Płóczek Górnych – złoże agatów występujące w rejonie wsi Płóczki Górne na Dolnym Śląsku. Agaty tutejsze uchodzą za jedne z najpiękniejszych na świecie[1].

Złoże o rozmiarach 1000 × 500 m znajduje się na północnych stokach wzgórza Lipień (393 m n.p.m.), na wschód od Płóczek Górnych[2]. W regionie tym występują permskie (czerwony spągowiec[3]) skały osadowe oraz wulkanity, głównie andezyty bazaltowe, trachyandezyty bazaltowe, ryolity i ich tufy[4]. Seria ta wchodzi w skład struktury zwanej niecką północnosudecką. Agaty są obecne w obrębie serii skalnej, będącej pozostałością dawnego potoku lawowego zbudowanego z andezytów bazaltowych (w starszej literaturze zwanych melafirami) o miąższości od 50 do 200 m[3].

Agaty z Płóczek, należące do typu agatów migdałowcowych, powstały w efekcie wypełniania pustek pogazowych w zastygniętej lawie. Mają one postać z reguły parocentymetrowych, owalnych lub okrągławych form tkwiących w skale macierzystej[5]. Miejscowe agaty cechuje bardzo bogata kolorystyka[6]. Głównym minerałem jest chalcedon, a rzadziej spotyka się w obrębie agatów kryształ górski, ametyst, kalcyt, baryt, hematyt, goethyt[7].

Agat z Płóczek Górnych. Zbiory Muzeum Złota w Złotoryi.

W obrębie agatów i w samodzielnych skupieniach występuje w Płóczkach Górnych również prasiolit, a jego opisane w 1992 roku tutejsze znaleziska (jak i podobne z rejonu Kłodzka) były pierwszymi na świecie stwierdzeniami tego minerału w stanie naturalnym[8][9].

Agaty z Płóczek znane są od II połowy XVIII w., m.in. pojedyncze okazy z tej lokalizacji w 1784 r. pozyskał do swych zbiorów Adolf Traugott von Gersdorf[10]. Odnotowywane w literaturze są od 1846 r., jednak aż do lat 70. XX w. wzmianki te były rzadkie, a większej eksploatacji nie prowadzono[11]. Od lat 70. XX w. agaty są intensywnie pozyskiwane przez prywatnych zbieraczy[11].

Występowanie w Płóczkach Górnych agatów stało się impulsem[12] do stworzenia corocznej największej w Polsce giełdy minerałów[13] w pobliskim Lwówku Śląskim.

Agatom z Płóczek poświęcono m.in. popularyzacyjną pracę autorstwa J. A. Bossowskiego: „Agaty ze Lwówka Śląskiego”. Wyd. Bud-Stal-Test II, 2004 r. (wyd. II. wyd. I z 2000 r.) oraz album: „Agaty z Płóczek Górnych”. Lwówek Śląski. 2009, którego autorami są J. Bogdański, T. Praszkier, R. Siuda.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 7.
  2. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 7-8.
  3. a b Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 18-19.
  4. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 14-15.
  5. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 20.
  6. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 23.
  7. Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 31-36.
  8. Platonov A.N., Sachanbiński M., Wróblewski P., Ignatov S.J., 1992. Natural prasiolite from Lower Silesia, Poland. Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft, 41 (1): 21-27
  9. Michał Sachanbiński. [dostęp 2013-10-08].
  10. Girulski i in. s. 43
  11. a b Bogdański, Praszkier i Siuda 2009 ↓, s. 41.
  12. Dzieżyc T., Ruta Z., Serafin J. (red.): Lwóweckie Lato Agatowe. Wyd. Urząd Miasta i Gminy Lwówek Śląski, strona 1. ​ISBN 83-914538-2-0
  13. XVI Lwóweckie Lato Agatowe. [dostęp 2013-10-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Bogdański, Tomasz Praszkier, Rafał Siuda: Agaty z Płóczek Górnych. Lwówek Śląski. 2009. ISBN 978-83-91-45-38-7-2.
  • Girulski R., Tekiela Ł., Rachwał P., 2014: Kamienie szlachetne i ozdobne bogactwem Partnerstwa Izerskiego. Wydawnictwo Buk. ​ISBN 978-83-62668-96-0​ s.