Hematyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hematyt
Hematite.jpg Róża hematytowa
Róża hematytowa
Szklane głowy, hematyt
Szklane głowy, hematyt
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Tlenek żelaza(III) Fe2O3, α-Fe2O3
Twardość w skali Mohsa 5,5 - 6,5
Przełam nierówny, drzazgowy
Łupliwość Brak
Układ krystalograficzny heksagonalny[1]
Gęstość minerału 4,9 - 5,3 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa stalowoszary, czarna, ciemnoczerwona
Rysa od jasnoczerwonej do ciemnoczerwonej
Połysk metaliczny, matowy
Współczynnik załamania nieprzezroczysty
Hematyt – błyszcz żelaza
Figurka niedźwiedzia wykonana z hematytu

Hematyt (gr. haema (haima), krew; haimatites, krwisty; w nawiązaniu do czerwonej barwy tego minerału po jego sproszkowaniu) – pospolity minerał, tlenek żelaza(III).

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Tworzy kryształy izometryczne, krótkosłupowe, grubobeczułkowate, tabliczkowe, płytkowe, a niekiedy igiełkowe. Zazwyczaj przyjmuje postać romboedru.

Występuje w skupieniach

  • zbitych i skrytokrystalicznych (żelaziak czerwony),
  • grubokrystalicznych (błyszcz żelaza – Rio Marina na Elbie Włochy),
  • drobnoziarnistych, cienkotabliczkowych (mika żelazna),
  • skorupowych i naciekowych (krwawnik),
  • groniastych, kulistych i nerkowatych (szklane głowy – Cumbria w Wielkiej Brytanii; do 15 kg),
  • rozetowych (róża hematytowaMinas Gerais Brazylia; średnica do 15 cm i Szwajcaria – do 7 cm), oraz
  • proszkowych, ziemistych i pylastych (śmietana hematytowa).
  • Niekiedy tworzy pseudomorfozy po magnetycie (martyt).

Jest kruchy, nieprzezroczysty. Czasami zawiera domieszki glinu – hematyt glinowy, alumohematyt; oraz manganu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest rozpowszechniony we wszystkich głównych typach skał, w których tworzy większe nagromadzenia lub jako minerał poboczny barwi je na różowo lub czerwono. Występuje jako spoiwo w niektórych skałach osadowych, okruchowych. Towarzyszy magnetytowi i pirytowi.

Miejsca występowania: USA – okolice J.Górnego, Tennessee; Kanada – Quebec; Meksyk, Wenezuela, Brazylia, Liberia, Indie, Ukraina – Krzywy Róg, Kazachstan, Australia, Francja – kryształy do 10 cm, Niemcy, Szwecja, Japonia – kryształy do 6 cm..

W Polsce – na terenie Rezerwatu Archeologicznego Rydno (województwo świętokrzyskie, pomiędzy Starachowicami a Skarżyskiem-Kamienną) – co ciekawe był tu eksploatowany już od schyłkowego paleolitu, w okolicach Nowej Słupi (Góry Świętokrzyskie), w Tatrach, w Kotlinie Kłodzkiej, Rudawach Janowickich – m.in. hałdy d. kopalni "Victoria" w Ogorzelcu, Górach Kaczawskich, spotykany jest na Kujawach[potrzebne źródło].

Występuje także na Marsie.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Główna ruda żelaza (70% Fe) – nie jest najbardziej bogatą, ale jest bardzo powszechną rudą żelaza. Bywa używany jako naturalny pigment do wyrobu czerwonej farby (czerwona ochra). Ma duże znaczenie kolekcjonerskie. Wykorzystywany jako kamień ozdobny i jubilerski. Używany do wyrobu drobnej galanterii artystycznej i żałobnej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Atlas mineralogii – G.G.Gormaz, J.J.Casanovas – „Wiedza i życie” 1992
  • W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski – Wyd. „Antykwa” – 1998
  • J.Żaba – Ilustrowany słownik skał i minerałów – Videograf II 2003
  • W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd.”Alma-Press” 2003

Przypisy

  1. Udo. Schwertmann, R. M. Cornell: Iron Oxides in the Laboratory: Preparation and Characterization. Weinheim ; New York: Wiley-VCH, 2000. DOI:10.1002/9783527613229. ISBN 3-527-26991-6. (ang.)
Commons in image icon.svg