Agnieszka zatorska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Agnieszka
księżniczka zatorska, dziedziczka Wadowic
Jako żona Jana z Tworkowa
Dane biograficzne
Dynastia Piastowie
Data urodzenia między 1477 a 1480
Data śmierci zap. 1505
Miejsce spoczynku kościół pod wezwaniem Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Wadowicach
Ojciec Władysław zatorski
Matka Anna
Mąż Jan z Tworkowa
Dzieci Ernest Tworkowski

Agnieszka zatorska (ur. między 1477 a 1480, zm. zap. 1505) – księżniczka zatorska, córka Władysława zatorskiego i Anny.

Na mocy dokumentu z 1492 została przez swych rodziców uczyniona dziedziczką Wadowic. Wyszła za mąż za właściciela ziemskiego Jana z Tworkowa. Była dobrodziejką kościoła wadowickiego, w którym została pochowana.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Agnieszka pochodziła z zatorskiej linii dynastii Piastów. Jej ojcem był książę zatorski Władysław, który dzielił władzę na swojej dzielnicy wraz z braćmi. Matką księżniczki była nieznanego pochodzenia Anna[1]. Agnieszka była jedynym dzieckiem pochodzącym z tego małżeństwa. Ojciec Agnieszki miał również najprawdopodobniej nieślubnego syna Włodzimierza, mnicha tynieckiego[2]. Na mocy dokumentu z 13 lipca 1492, rodzice nadali Agnieszce Wadowice jako dożywocie po swojej śmierci[3].

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

Między 1491 a 21 maja 1494 Agnieszka została wydana za mąż za Jana z Tworkowa, pana na Kobierzycach, syna Andrzeja z Tworkowa i Doroty z Pozdětina i Kokor[4]. Mąż Agnieszki pochodził z bocznej linii morawskiego rodu Beneszowców i pieczętował się herbem Odrowąż[5]. Między 21 a 24 maja 1494 zapisał on małżonce majątek Kobierzyce jako wiano, które 31 maja 1496 sprzedał za jej zgodą[6]. Z małżeństwa Agnieszki i Jana Kobierzyckich pochodził syn Ernest, który od 1509 był właścicielem Raduni. Mąż Agnieszki, Jan z Tworkowa zmarł przed 7 sierpnia 1504[7].

Dalsze losy[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci męża, latem 1505 Agnieszka procesowała się wraz z wojewodą łęczyckim Piotrem Myszkowskim o Wadowice, których dziedziczką uczynił ją dokument rodziców z 1492. Ziemie prawnie należące się Agnieszce, po śmierci jej ojca Władysława zostały uznane przez króla polskiego Jana I Olbrachta za ziemie Korony, a 23 maja 1503 oddane przez jego następcę Aleksandra Jagiellończyka Piotrowi Myszkowskiemu w dziedziczne posiadanie[3]. 7 sierpnia 1504 proces został rozstrzygnięty na korzyść wojewody łęczyckiego[8]. Jest to ostatnia wzmianka źródłowa na temat Agnieszki zatorskiej. Zmarła najprawdopodobniej w 1505 i została pochowana w kościele parafialnym pod wezwaniem Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Wadowicach, którego była dobrodziejką[9]. Jedyny syn Agnieszki i Jana, Ernest z Tworkowa był dwukrotnie żonaty: z Różą Wilczek i Agnieszką Osinską. Miał dwóch synów, Jana i Bartłomieja, na których wygasł najprawdopodobniej ród Tworkowskich[10].

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Wacław
ur. między 1415 a 1418
zm. zap. (po 21 X) 1465
Małgorzata Kopczowska
zm. po 1467
NN NN
         
     
  Władysław
zm. między 28 V a 21 IX 1494
Anna
zm. między 28 V 1494 a 1505
     
   
Jan z Tworkowa
zm. między 31 V 1496 a 7 VIII 1504
OO   między 1491 a 21 V 1494
Agnieszka
ur. między 1477 a 1480
zm. 1505
                   
                   
                   
Ernest Tworkowski
 ur. po 1491
 zm. 1535/1536
 


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, s. 35.
  2. M. L. Wójcik, Wlodimirus religiosus ordinis beati Benedicti de Tiniec iam profesus. Nieznany syn Włodka, księcia zatorskiego, Katowice 2010, ss. 199–214.
  3. a b K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 664.
  4. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 68, nazywa męża Agnieszki Janem Kobierzyckim, nie podając informacji o jego pochodzeniu. Tożsamość i pochodzenie męża Piastówny ustalił dopiero A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, ss. 36–39.
  5. A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, s. 38.
  6. A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, s. 37.
  7. A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, s. 39.
  8. K. R. Prokop, Agnieszka, Kraków 1999, s. 826.
  9. Według rękopisu Biblioteki Jagiellońskiej, jeszcze w 1552 w kościele wadowickim znajdował się nagrobek Agnieszki, w którym podano jako rok jej zgonu 1505. Zapiskę tę uznał za wiarygodną m.in. K. Jasiński, Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Kraków 2007, s. 664 i K. R. Prokop, Agnieszka, Kraków 1999, s. 826.
  10. Losy Ernesta z Tworkowa przedstawił A. Sikorski, Uwagi do genealogii książąt zatorskich, Warszawa 1997, s. 39.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jasiński K., Rodowód Piastów śląskich, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2007, ​ISBN 978-83-60448-28-1​, ss. 664–665.
  • Prokop K. R., Agnieszka, [w:] K. Ożóg, S. Szczur (red.), Piastowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, ​ISBN 83-08-02829-2​, s. 826.
  • Sikorski A., Uwagi do genealogii książąt zatorskich, (w:) Kuczyński S. K. (red.) Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, t. III (XIV), Wydawnictwo DiG, Warszawa 1997, ss. 35–40.
  • Wójcik M. L., Wlodimirus religiosus ordinis beati Benedicti de Tiniec iam profesus. Nieznany syn Włodka, księcia zatorskiego, (w:) I. Panic, J. Sperka (red.), Średniowiecze polskie i powszechne, t. 2 (6), Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2010, ss. 199–214.