Fryderyk Habsburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fryderyk Habsburg
ilustracja
Książę cieszyński
Okres panowania od 1895
do 1918
Poprzednik Albrecht Fryderyk Habsburg
Tytularny Książę Cieszyński
Okres panowania od 1918
do 1936
Następca Albrecht II Habsburg
Dane biograficzne
Dynastia Dom Habsbursko-Lotaryński
Data urodzenia 4 czerwca 1856
Data śmierci 30 grudnia 1936
Ojciec Karol Ferdynand Habsburg
Matka Elżbieta Franciszka Maria Austriacka
Żona Izabella von Croÿ-Dülmen
Dzieci Maria Krystyna
Maria Anna
Maria Henrietta
Gabriela
Izabella
Maria Alicja
Albrechta II
Odznaczenia
Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Orderu Marii Teresy Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana Członek Zakonu Krzyżackiego Krzyż Mariański Zakonu Krzyżackiego Krzyż Zasługi Wojskowej Krzyż Zasługi Wojskowej Krzyż Zasługi Wojskowej Signum Laudis (w czasie wojny) Signum Laudis (w czasie wojny) Signum Laudis (w czasie wojny) Militärdienstzeichen-Smalt.jpg Croce di merito della Croce Rossa (Austria).png Croce di merito della Croce Rossa (Austria).png Grand Cross Order of the Crown Württemberg.png Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Ernestyński (Saksonia) Order Świętego Huberta (Bawaria) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Korony Rucianej Krzyż Wielki Orderu Świętego Józefa (Toskania) Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Łańcuch Orderu Karola III (Hiszpania) Wielka Wstęga Orderu Portretu Władcy (Iran) Baliw Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji Order Orła Czarnego (Prusy) Święty Konstantyński Order Wojskowy Świętego Jerzego Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Zasługi Wojskowej z Odznaką Czerwoną (Hiszpania) Order Królewski Serafinów (Szwecja) FidelityOrderBaden.gif Order.Berthold.I.ribbon.gif D-SxWe-Order White Falcon BAR.png WendischeKrone.Order.gif Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) CrossMeckl-Strel.png Military Order of Max Joseph ribbon.svg Pour le Mérite D-SAX Militaer St-Heinrich Orden BAR.svg D-SAX Militaer St-Heinrich Orden BAR.svg Ord.mil.merit.Wurttemberg.PNG Imtyaz ribbon.JPG Imtyaz ribbon.JPG Krzyż Wielki Orderu Waleczności (Bułgaria) Friedrich-August Cross - military (Oldenburg) - ribbon bar.png Friedrich-August Cross - military (Oldenburg) - ribbon bar.png Królewski Order Domowy Hohenzollernów z Mieczami na Wojennej Wstędze Pour le Mérite z Liściem Dębu WarCrossLippe.jpg

Fryderyk Maria Albrecht Wilhelm Karol Habsburg (niem. Friedrich Maria Albrecht Wilhelm Karl von Österreich, Herzog von Teschen, ur. 4 czerwca 1856 w Židlochovicach, Morawy, zm. 30 grudnia 1936 w Mosonmagyaróvár, Węgry) – arcyksiążę austriacki. Ostatni habsburski książę cieszyński, wojskowy, generalny inspektor armii Austro-Węgier, w latach 1914–1916 jej głównodowodzący.

Biografia[edytuj]

Jego rodzicami byli arcyksiążę austriacki Karol Ferdynand (18181874) oraz arcyksiężna Elżbieta Franciszka Maria (18311903). Arcyksiążę Fryderyk miał 5 rodzeństwa: starszego, zmarłego w dzieciństwie brata – Franciszka Józefa oraz młodszych: Marię Krystynę (18581929) – królową Hiszpanii, Karola Stefana (18601933), Eugeniusza (18631954) – ostatniego świeckiego mistrza zakonu krzyżackiego oraz drugą siostrę Marię Eleonorę (ur. /zm. 1864), także zmarłą w dzieciństwie.

Arcyksiążę Fryderyk od wczesnej młodości przygotowywany był do sprawowania funkcji wojskowych, a także do przejęcia ogromnego majątku po stryju – arcyksięciu Albrechcie Fryderyku. Właśnie dlatego zakres jego nauki obejmował m.in. górnictwo, hutnictwo, rolnictwo a nawet stolarkę. Karierę wojskową rozpoczął w 1874 i szybko awansując został dowodzącym generałem 5. armii w Bratysławie. Po śmierci stryja Albrechta w 1895 przejął majątek należący do Komory Cieszyńskiej, a gdy w dziesięć lat później został mianowany generalnym inspektorem armii przeniósł się z Bratysławy do baszty augustiańskiej w Wiedniu. Od 1907 stał się naczelnym dowódcą cesarsko-królewskiej obrony terytorialnej. Po konflikcie z następcą tronu Franciszkiem Ferdynandem, latem 1914 złożył dymisję ze sprawowanych funkcji wojskowych. Jednak już po wybuchu I wojny światowej oraz zabójstwie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie 28 czerwca 1914 cesarz Franciszek Józef I mianował go głównodowodzącym armii austriackiej oraz nadał stopień marszałka polnego. To właśnie z powodu jego osoby Cieszyn stał się w latach 19141916 siedzibą Głównego Sztabu Armii austro-węgierskiej. Po tym jak w 1916 nowy cesarz Karol I przejął dowodzenie nad armią, arcyksiążę Fryderyk stał się jego zastępcą, ale w lutym 1917 został odwołany ze stanowiska.

Po zakończeniu I wojny światowej arcyksiążę Fryderyk stracił swój majątek na terytorium ówczesnej Austrii, zaś jego majątek na Śląsku Cieszyńskim przejęły nowo powstałe państwa: polskie i czechosłowackie. Udało mu się jednak zatrzymać dobra na obszarze Węgier, dokąd wraz z rodziną przeprowadził się w 1921. Tam też 30 grudnia 1936 ostatni książę cieszyński zmarł. Został pochowany w krypcie rodowej kościoła parafialnego w Mosonmagyaróvár.

Za swoje sukcesy na polu ekonomii arcyksiążę uzyskał doktoraty na uniwersytetach w Wiedniu, Pradze, Brnie i Lwowie. To właśnie za jego czasów zakłady hutnicze w Ustroniu, jako pierwsze w Europie, rozpoczęły montaż pługów parowych. Ponadto Fryderyk dał się również poznać jako mecenas sztuki wzbogacając zbiory w "Albertinum" o dzieła Albrechta Dürera czy Rembrandta.

Żona arcyksięcia Fryderyka – Isabella von Croy-Dülmen

Małżeństwo i dzieci[edytuj]

Arcyksiążę Fryderyk poślubił 8 października 1878 księżniczkę Izabellę von Croÿ-Dülmen (ur. 27 lutego 1856 w Dülmen, zm. 5 września 1931 w Budapeszcie), z którą miał 9 dzieci:

  • Marię Krystynę (1879–1962), żonę księcia Emanuela Alfreda zu Salm-Salm
  • Marię Annę (1882–1940), żonę księcia Eliasza Parmeńskiego
  • Marię Henriettę (1883–1956), żonę księcia Gottfrieda von Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst
  • Natalię (1884–1898)
  • Stefanię (1886–1890)
  • Gabrielę (1887–1954)
  • Isabellę (1888–1973), żonę księcia Jerzego Franciszka Bawarskiego
  • Marię Alicję (1893–1962), żonę barona Fryderyka Waldbotta von Bassenheim
  • Albrechta II (1897–1955)

Odznaczenia[edytuj]

Austro-węgierskie[1][2]
Zagraniczne[1][2]

Przypisy

  1. a b Erzherzog Friedrich (ang.). austro-hungarian-army.co.uk. [dostęp 2015-10-30].
  2. a b The titled nobility of Europe. Londyn: Harrison & Sons, 1914, s. 14-15.
  3. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń: 1918, s. 50.
  4. Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń: 1818, s. 52

Bibliografia[edytuj]

  • Moritz Landwehr von Pragenau: Geschichte der Stadt Teschen.
  • Śląsk Cieszyński – zarys dziejów, Cieszyn 1998.
  • Biografický Slovník Slezska a Severní Moravy, red. Lumír Dokoupil, Seit 4. (16.), Ostrava 2003.
  • Ostschlesische Porträts. Biographisch-bibliographisches Lexikon von Österreichische-Ostschlesien, Teil 1 i 2, Berlin 1996.
  • Erzherzog Friedrich