Albinykus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Albinykus
Albinykus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Infrarząd tetanury
(bez rangi) celurozaury
Rodzina alwarezaury
Rodzaj Albinykus
Nesbitt, Clarke, Turner i Norell, 2011
Gatunki
  • A. baatar Nesbitt et al., 2011

Albinykusrodzaj teropoda z grupy alwarezaurów (Alvarezsauridae) żyjącego w późnej kredzie na terenach Azji. Został opisany w 2011 roku przez Sterlinga Nesbitta i współpracowników w oparciu o połączone stawowo kości kończyn tylnych (IGM 100/3004) obejmujące fragmenty prawej kości biodrowej, niekompletne: kość kulszową, prawą udową, proksymalne części kości strzałkowych, niemal kompletne piszczele oraz kompletne stopy. Skamieniałości te wydobyto w 2004 roku z piaskowca w formacji Javkhlant na wschodzie pustyni Gobi w Mongolii. Oprócz szczątków Albinykus wydobyto z niego również skorupki jaj dinozaurów oraz pozostałości juwenilnego jamaceratopsa. Formacja Javkhlant obejmuje najprawdopodobniej osady santońskie i kampańskie[1].

Albinykus osiągał niewielkie rozmiary – kość udowa holotypu mierzy około 6,5 cm długości, na podstawie której Nesbitt i współpracownicy oszacowali masę dinozaura na 700–1000 g, co czyniłoby z Albinykus jednego z najmniejszych nieptasich dinozaurów[1]. Z kolei Xu i in. ocenili masę przedstawicieli pokrewnego rodzaju Linhenykus – o kości udowej mierzącej około 7 cm – na jedynie 450 g[2]. Mikrostruktura kości Albinykus jest bardzo podobna do obecnej u innego alwarezaura Shuvuuia – analizy histologiczne sugerują, że Shuvuuia kończyła wzrost w wieku około trzech lat. Na podstawie pierścieni przyrostowych w kości udowej oraz podobieństw do Shuvuuia Nesbitt i in. zasugerowali, że prawdopodobnie również Albinykus osiągał maksymalne rozmiary nie później niż po trzech latach. Holotyp odnaleziono z nogami podkurczonymi pod tułów, co jest pozycją spoczynkową typową dla ptaków. Odnaleziono skamieniałości troodontów Mei i Sinornithoides oraz owiraptorozaura Khaan w takiej pozycji, holotyp Albinykus jest pierwszym dowodem na jej występowanie również u Alvarezsauridae. Cechą odróżniającą Albinykus od innych nieptasich teropodów jest całkowite zrośnięcie proksymalnych kości stępu ze sobą oraz z piszczelami bez widocznych szwów. Obecne u niego było również bardzo silnie wykształcone arctometatarsus[1].

Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Nesbitta i współpracowników Albinykus jest taksonem siostrzanym dla Shuvuuia z formacji Dżadochta. Jest jednym z najstarszych znanych azjatyckich alwarezaurów[1].

Nazwa Albinykus pochodzi od słowa albin, używanego przez mongolskich szamanów do określenia „wędrujących świateł” – zjawisk świetlnych występujących na pustyni Gobi – oraz greckiego słowa onyx („pazur”). Nazwa gatunkowa gatunku typowego, baatar, w języku mongolskim oznacza „bohater”[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Sterling J. Nesbitt, Julia A. Clarke, Alan H. Turner, Mark A. Norell. A small alvarezsaurid from the eastern Gobi Desert offers insight into evolutionary patterns in the Alvarezsauroidea. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 31 (1), s. 144–153, 2011. DOI: 10.1080/02724634.2011.540053 (ang.). 
  2. Xu Xing, Corwin Sullivan, Michael Pittman, Jonah N. Choiniere, David Hone, Paul Upchurch, Tan Qingwei, Xiao Dong, Tan Lin, Han Fenglu. A monodactyl nonavian dinosaur and the complex evolution of the alvarezsauroid hand. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 108 (6), s. 2338–2342, 2011. DOI: 10.1073/pnas.1011052108 (ang.).