Owiraptorozaury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Owiraptorozaury
Oviraptorosauria
Barsbold, 1976
Profile głów członków podrodziny Oviraptorinae
Profile głów członków podrodziny Oviraptorinae
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Infrarząd tetanury
(bez rangi) celurozaury
Nadrodzina owiraptorozaury
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Gigantoraptor – największy znany przedstawiciel owiraptorozaurów

Owiraptorozaury (łac. – „jaszczury złodzieje jaj”) – grupa teropodów, obejmująca takie dinozaury jak m.in. Oviraptor i Gigantoraptor. Podzielona jest ona na kilka rodzin. Owiraptorozaury są blisko spokrewnione z ptakami, a niektórzy badacze (np. Osmólska i inni, 2004) uważają je za wtórnie nielotne ptaki. Należą do większej grupy Oviraptoriformes, zdefiniowanej przez Paula Sereno jako obejmującej dinozaury bliżej spokrewnione z owiraptorem niż z wróblem[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owiraptorozaury wyróżniały się charakterystyczną budową czaszki. Miały one dziób przypominający papuzi. Na ich czaszce znajdował się także kostny grzebień. Osmólska i inni stwierdzili u jednego z owiraptorozaurów obecność pygostyla, ale Witmer (2002) neguje wyniki tych badań[2]. U niektórych owiraptorozaurów (np. u kaudipteryksa) stwierdzono obecność piór, a u owiraptorozaura Nomingia – pygostyla, służącego u ptaków jako miejsce przyczepu sterówek. Innym razem znaleziono skamieniałości owiraptorozaurów wysiadujących jaja, co dowodzi że miały one pióra.

Dieta[edytuj | edytuj kod]

Dieta owiraptorozaurów jest niepewna. Są na jej temat różne teorie: dinozaury te mogły być roślinożerne, wszystkożerne, jajożerne lub odżywiać się niewielki kręgowcami. W gnieździe Citipati znaleziono szkielet jaszczurki oraz dwie czaszki młodych troodontów, co stanowi dowód, że były one drapieżnikami polującymi na niewielkie kręgowce. Tymczasem dowodami na roślinożerność owiraptorozaurów są gastrolity znalezione w okolicach jamy brzusznej kaudipteryksa. Zdaniem niektórych owiraptorozaury odżywiały się mięczakami. Wskazuje na to silny dziób, przystosowany do miażdżenia ich muszli. Początkowo uważano, że dinozaury te odżywiały się jajami, jako dowód wskazując na szczątki owiraptor znalezione wokół rzekomego gniazda protoceratopsa, ale obecnie uważa się, że owiraptor nie wykradał jaj roślinożercy, lecz wysiadywał własne.

Pokrewieństwo z ptakami[edytuj | edytuj kod]

Analiza kladystyczna Turnera z 2007 roku umieszcza owiraptorozaury poza gromadą Aves, tym samym uważając je za nieptasie dinozaury. Analiza ta zasugerowała również, że owiraptorozaury są siostrzaną grupą dla terizinozaurów i że są bardziej prymitywne niż przedstawiciele Paraves[3]. Neguje to wyniki wcześniejszych badań, sugerujących, że owiraptorozaury to wtórnie nielotne ptaki. Jednak kilku badaczy nie zgadza się z tymi wnioskami. Panuje jednak konsensus, że owiraptorozaury są blisko spokrewnione z ptakami, a ich szkielet przypomina ptasi. Jednak obecnie znane są dinozaury jeszcze bliżej spokrewnione z ptakami – deinonychozaury i skansoriopteryksy.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Kladogram za Senter, 2007[4]

Oviraptorosauria
unnamed

Incisivosaurus



Protarchaeopteryx



Caenagnathoidea

Avimimus



Caenagnathus


unnamed

Caudipteryx



Microvenator


Oviraptoridae

Oviraptor


unnamed

IGM 100/42



Rinchenia


unnamed

Citipati


unnamed

Chirostenotes



Elmisaurus



Hagryphus





Ingeniinae
unnamed

Ingenia



Heyuannia



unnamed

Conchoraptor



Khaan








Przypisy

  1. Sereno, P. C. 2005. Oviraptoriformes. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 23 sierpnia 2009]
  2. Lawrence M. Witmer: The Debate on Avian Ancestry; Phylogeny, Function and Fossils. W: Mesozoic Birds: Above the Heads of Dinosaurs. 2005, s. 3-30. ISBN 0-520-20094-2.
  3. Alan H. Turner, Diego Pol, Julia A. Clarke, Gregory M. Erickson i inni. A Basal Dromaeosaurid and Size Evolution Preceding Avian Flight. „Science”. 317 (5843), s. 1378–1381, 2007. doi:10.1126/science.1144066 (ang.). 
  4. Phil Senter. A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda). „Journal of Systematic Palaeontology”. 5 (4), s. 429–463, 2007. doi:10.1017/S1477201907002143 (ang.).