Antonín Švehla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antonín Švehla
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1873
Praga
Data i miejsce śmierci 12 grudnia 1933
Praga
Premier Czechosłowacji
Okres od 7 października 1922
do 18 marca 1926
Poprzednik Edvard Beneš
Następca Jan Černý
Premier Czechosłowacji
Okres od 12 października 1926
do 1 lutego 1929
Poprzednik Jan Černý
Następca František Udržal
Minister Spraw Wewnętrznych Czechosłowacji
Okres od 14 listopada 1918
do 15 września 1920
Poprzednik funkcja utworzona
Następca Jan Černý
Przewodniczący Partii Agrarnej
Okres od 21 października 1909
do 12 grudnia 1933
Poprzednik Josef Žďárský
Następca Rudolf Beran (od 1935)

Antonín Švehla (ur. 15 kwietnia 1873 w Pradze, zm. 12 grudnia 1933 tamże) – czechosłowacki polityk i mąż stanu, dwukrotny premier Czechosłowacji (1922–1925 i 1926–1929).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był właścicielem ziemskim w Hostivaře, od końca lat 90. XIX w. aktywnie działał w ruchu agrarnym, w latach 1908–1913 był deputowanym czeskiego parlamentu, w 1909 został przewodniczącym Komitetu Wykonawczego Czeskiej Partii Agrarnej. Był zwolennikiem czeskiego historycznego prawa państwowego. Przed I wojną światową walczył o równouprawnienie Czechów i Niemców na ziemiach czeskich, a od początku I wojny światowej dążył do ujednolicenia stanowiska czeskich partii wobec kwestii politycznych i konstytucyjnych, w 1916 brał udział w zakładaniu Českiego Svazu i Národníego Výboru. W pierwszym okresie wojny zajmował stanowisko umiarkowanie oportunistyczne, powstrzymując otwarcie proaustriacki aktywizm niektórych czeskich polityków. Po uwięzieniu Karela Kramářa stał się głową czeskiej reprezentacji politycznej. Pod koniec wojny kierował przygotowaniami do przejęcia władzy i utworzenia niepodległej Czechosłowacji, zakładając Radę Gospodarczą i Czeskie Serce, w lipcu 1918 został wiceprzewodniczącym Národnego Výboru, a 28 października 1918 był jednym z organizatorów i przywódców przewrotu w Pradze. W 1918 został członkiem czechosłowackiego parlamentu i (do 1920) ministrem spraw wewnętrznych, a w 1919 objął przywództwo Partii Republikańskiej. Od 7 października 1922 do 18 marca 1926 stał na czele rządu Czechosłowacji (kierował kolejno dwoma gabinetami), ponownie pełnił tę funkcję od 12 października 1926 do 1 lutego 1929.

Wniósł znaczny wkład w konsolidację wewnętrznej sytuacji politycznej Czechosłowacji i rozwój kraju w okresie międzywojennym. Usiłował przezwyciężyć sprzeczności między partiami w koalicji rządzącej na rzecz interesu narodowego i utworzył tzw. koalicyjną piątkę jako nieformalny organ współpracy tych partii. Z powodzeniem wykorzystywał swoje zdolności organizacyjne i energię w codziennej pracy politycznej. Był bliskim współpracownikiem prezydenta Masaryka, któremu udzielił poparcia w 1927, gdy sam odmówił startu w wyborach prezydenckich. W 1929 z powodu poważnej choroby wycofał się z życia politycznego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]