Klement Gottwald

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klement Gottwald
Ilustracja
Klement Gottwald (1949)
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1896
Dědice, Margrabstwo Moraw, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 14 marca 1953
Praga, Republika Czechosłowacka
Prezydent Czechosłowacji
Okres od 14 czerwca 1948
do 14 marca 1953
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Czechosłowacji
Poprzednik Edvard Beneš
Następca Antonín Zápotocký
Premier Czechosłowacji
Okres od 2 lipca 1946
do 25 lutego 1948
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Czechosłowacji
Poprzednik Zdeněk Fierlinger
Następca Antonín Zápotocký
Wicepremier Czechosłowacji
Okres od 4 kwietnia 1945
do 2 lipca 1946
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Czechosłowacji
Sekretarz generalny Komunistycznej Partii Czechosłowacji
Okres od 4 czerwca 1929
do 14 marca 1953
Poprzednik Bohumil Jílek
Następca Antonín Novotný
podpis

Klement Gottwald (ur. 23 listopada 1896 w Dědicach, zm. 14 marca 1953 w Pradze) – czechosłowacki polityk i działacz komunistyczny. Lider Komunistycznej Partii Czechosłowacji w latach 1929–1953. Premier Czechosłowacji w latach 1946–1948. Prezydent Czechosłowacji w latach 1948–1953.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z Moraw, gdzie urodził się jako nieślubne dziecko. Od 1912 roku był związany z ruchem socjalistycznym.

W czasie I wojny światowej był żołnierzem armii austriackiej. Walczył na froncie wschodnim. Po zakończeniu wojny był działaczem lewego skrzydła partii socjalistycznej. W 1921 roku był jednym z założycieli Komunistycznej Partii Czechosłowacji. W 1929 roku stanął na czele KPCz. Od 1935 roku sekretarz KW Kominternu. Od listopada 1939 do kwietnia 1945 przebywał w ZSRR.

Premier Klement Gottwald w trakcie wygłaszania przemowy w 1948

Po powrocie do Czechosłowacji został wicepremierem w rządzie Zdenka Fierlingera. W wyniku zwycięstwa KPCz w wyborach parlamentarnych w maju 1946 został premierem.

W lutym 1948 doprowadził do przejęcia władzy dyktatorskiej przez komunistów przy zachowaniu fasady systemu wielopartyjnego. 14 czerwca 1948, po rezygnacji Edwarda Benesza, został prezydentem Czechosłowacji.

 Osobny artykuł: Praski zamach stanu 1948.

Chory na syfilis i alkoholizm, zmarł niedługo po pogrzebie Józefa Stalina. Bezpośrednim powodem śmierci było pęknięcie tętniaka aorty i wylew wewnętrzny, będące efektem podróży lotniczej z Moskwy[1].

Pochówek[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci ciało Gottwalda zostało zabalsamowane i wystawione na widok publiczny w Narodowym Miejscu Pamięci na Žižkovie w Pradze. Pomimo wysiłków naukowców mumia się psuła. W 1962 dokonano jej kremacji. Prochy Gottwalda pozostawiono jednak w sarkofagu na Žižkovie.

W 1990 urnę z prochami umieszczono we wspólnym grobie czechosłowackich działaczy komunistycznych na cmentarzu olszańskim w Pradze.

Pomnik Klementa Gottwalda w Doubicach

Spuścizna i ocena[edytuj | edytuj kod]

W 2005 został uznany za najbardziej niepopularnego Czecha w sondażu przeprowadzonym przez stację telewizyjną Česká televize[2].

Znaczek poczty NRD z wizerunkiem Gottwalda z 1952
Banknot o nominale 100 koron z wizerunkiem Klementa Gottwalda

Współcześnie dorobku i spuścizny prezydenta Klementa Gottwalda broni Komunistyczna Partia Czech i Moraw, której działacze regularnie składają wieńce na jego grobie[3].

Grób Klementa Gottwalda i innych czechosłowackich działaczy komunistycznych

Ordery, odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W kinematografii[edytuj | edytuj kod]

W filmie Żołnierze wolności (1977) w reżyserii Jurija Ozierowa w rolę Gottwalda wcielił się aktor Bohus Pasterek.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mariusz Surosz Pepiki. Dramatyczne stulecie Czechów Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010.
  2. Nejzápornější postavou českých dějin je podle ankety Gottwald. Nelíbí se ani Havel a Zeman, Reflex.cz [dostęp 2020-06-17] (cz.).
  3. KSČM se přihlásila k odkazu Klementa Gottwalda, Lidovky.cz, 13 maja 2011 [dostęp 2020-06-15] (cz.).
  4. M.P. z 1947 r. nr 62, poz. 455
  5. Hitler je stále čestným občanem Lanškrouna, iDNES.cz, 9 kwietnia 2002 [dostęp 2020-06-17].
  6. В Чехии Сталина лишили звания почетного гражданина Ческе-Будеёвице, regnum.ru [dostęp 2020-06-17].
  7. Dřevěné sochy v Doubici budí radost i odpor, ale každý se u nich zastaví - Novinky.cz, www.novinky.cz [dostęp 2020-06-16].
  8. Pomník Klement Gottwald, www.vets.cz [dostęp 2020-06-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]