Papieros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Papierosy
Zapalony papieros
Gilzownica – urządzenie do ręcznej produkcji papierosów

Papieros – wyrób tytoniowy składający się z rurki z cienkiej bibułki (gilzy) o średnicy do 1 cm i długości do 12 cm (zwykle 85 mm), wewnątrz której znajduje się mieszanka tytoniowa zawierająca spreparowane liście różnych odmian tytoniu.

Podczas palenia papierosa zawarta w dymie papierosowym nikotyna dostaje się do krwi i wywiera swoje działanie na organizm palacza. Oprócz nikotyny dym tytoniowy zawiera tysiące innych szkodliwych, rakotwórczych substancji chemicznych.

Podobną rolę spełnia fajka (zamiast w papierze, który spala się wraz z tytoniem, spreparowane liście umieszczone są w niepalnym, najczęściej drewnianym cybuchu) oraz cygaro – tu zamiast papieru jest wysuszony, ale nierozdrobniony, liść tytoniu. Małe cygaro, zbliżone wyglądem do papierosa, to cygaretka.

Historia[edytuj]

Dawny magazyn Polskiego Monopolu Tytoniowego przy ulicy Polskiej 7 w Gdyni. Budynek wzniesiony w latach 1930–31 jako magazyn etapowy

Polska nazwa pochodzi od papieru owijającego ścinki liści tytoniu. Obecnie prawie wszystkie papierosy mają filtry, wprowadzone po raz pierwszy w 1940 przez markę Pall Mall i rozpowszechnione przez markę Kent. Technologię produkcji opracował niemiecki emigrant w USA, James Albert Bonsack, biorący udział w konkursie na wymyślenie maszyny do zwijania cygar. Przedtem papierosy zawijano ręcznie jako małe cygara (cygaretki). Proces był pracochłonny. Bonsack dodał element rolki papieru, w którą maszyna automatycznie zwijała ścinki tytoniu i kroiła. Bonsack opatentował dwukrotnie maszynę w tym samym roku (1880), ale nie było chętnych na kupno, ponieważ produkowała ona papierosy w ilości, której nikt w USA nie byłby w stanie skonsumować. Dopiero współpraca z Jamesem Duke'em zaowocowała odpowiednim marketingiem i stworzeniem od podstaw masowej konsumpcji papierosów w USA, później w Wielkiej Brytanii i na całym świecie. Duke m.in. rozdawał za darmo każdemu polskiemu imigrantowi na Ellis Island w Nowym Jorku po pięć paczek papierosów[potrzebny przypis]. W czerwcu 1922 polski rząd wprowadził Polski Monopol Tytoniowy, rozciągając na cały kraj przepisy obowiązujące przed 1918 w Galicji oraz zaborze rosyjskim[1].

Skutki zdrowotne[edytuj]

Papierosy zawierające środki psychoaktywne[edytuj]

 Osobny artykuł: Joint.

Papieros powstały z ręcznego zwinięcia bibułki (bletki) papierowej (lub z liścia tytoniu) z marihuaną (czystych, zmieszanych ze sobą lub zmieszanych z tytoniem) nazywany jest zazwyczaj jointem lub skrętem, jednak znanych jest też duża liczba innych określeń gwarowych. Joint w odróżnieniu od zwykłego „papierosa” jest zazwyczaj szerszy po stronie którą się podpala, niż po stronie ustnika. Ustnik jest zwykle wykonany z paska zwiniętej tekturki. „Czyste” skręty zawierają jedynie narkotyk, bez dodatku tytoniu.

Uzależnienie warunkowane płcią[edytuj]

 Osobny artykuł: Nikotynizm.

Badania naukowe dowiodły, iż uzależnienie się od papierosów kobiet ma zupełnie odmienne podłoże niż u palących mężczyzn. Podczas, gdy mężczyźni palą dla zabicia nudy i dla relaksu, kobiety robią to dlatego, że palenie je uspokaja[potrzebny przypis]. Taka odmienna forma uzależnień wskazuje, że terapia antynikotynowa również powinna być odmienna. Kobietom ciężej jest rzucić palenie[potrzebny przypis]. Co prawda uczeni stwierdzili, że palące kobiety nie przepadają za paleniem, jednak w ich psychice działają specyficzne lęki w związku z tym nałogiem. Dla przykładu u kobiet większą rolę odgrywa obawa, że gdy przestaną palić, wówczas przybiorą na wadze (co istotnie się zdarza, gdyż odruch wzięcia czegoś do ust dla uspokojenia pozostaje i jest racjonalizowany jako głód). Można to określić jako uzależnienie psychiki, a w mniejszym stopniu organizmu. Podczas gdy w przypadku mężczyzn dobre efekty przynoszą plastry zawierające nikotynę, w przypadku kobiet nie mają one takiej siły oddziaływania. Więcej może zdziałać terapia behawioralna, niż środki farmakologiczne wspomagające rzucenie palenia[2].

Sprzedaż[edytuj]

Uliczna sprzedaż papierosów w Niemczech w 1931
Niedopałek papierosowy

Zgodnie z obowiązującym prawem zabrania się sprzedaży wyrobów tytoniowych (papierosów) młodzieży do lat 18. Sprzedaż wyrobów tytoniowych niepełnoletnim jest według prawa polskiego zakazana i grozi grzywną od 20 do 5000 złotych[3]. Na dole paczki papierosowej umieszczony jest napis dotyczący skutków palenia tytoniu. Zakazana jest sprzedaż papierosów w opakowaniach zawierających mniej niż 20 sztuk, bez opakowania oraz na sztuki. Nielegalny jest także handel papierosami z marihuaną.

Podział na typy[edytuj]

Do 2001:

  • zwykłe (ang. full flavour)
  • lekkie (ang. light)
  • ultralekkie (ang. super light)
  • mentolowe (ang. menthol)
  • mentolowe lekkie (ang. menthol light)
  • vanilla (i inne smakowe)

Od 2001, w związku z wymogami Unii Europejskiej[4], nie można sprzedawać już opakowań papierosów będących w legalnym obrocie w krajach unijnych oznaczanych jako „lekkie” (light) lub „ultralekkie” (super light). Papierosy o obniżonej zawartości nikotyny i substancji smolistych są jednak rozpoznawalne po kolorze opakowania. Przyjęło się, że papierosy „zwykłe” (full flavour) są w opakowaniach czerwonych lub z czerwonym logo, natomiast te z obniżoną zawartością tytoniu i substancji smolistych są wyróżnione kolorem niebieskim lub błękitnym. Papierosy znane wcześniej jako ultralekkie wyróżnia kolor srebrny. Papierosy mentolowe wyróżnia kolor zielony. Zgodnie z dyrektywą tytoniową od 2020 papierosy mentolowe zostaną wycofane z obrotu[5][6].

Podział ze względu na długość[edytuj]

  • 64 mm (bez filtra)
  • 70 mm
  • 84 mm (tzw. King Size)
  • 100 mm
  • 120 mm

1 cm³ tytoniu waży około 0,37 g, wymiary papierosa: promień – 0,4 cm długość – 5,7 cm, objętość: od 2,00 do 2,85 cm³, tytoń w papierosie waży od około 0,75 g do 1,1 g.

Konsumpcja[edytuj]

Około 5,5 biliona papierosów jest produkowanych każdego roku przez przemysł tytoniowy, palonych przez około 1 miliarda ludzi[7][8]. Na wszystkich kontynentach zdecydowaną przewagę palaczy stanowią mężczyźni.

Statystyki palących w Polsce i na świecie: patrz hasło nikotynizm.

Papierosy z ustnikiem[edytuj]

Papierosy Biełomorkanał, znane w ZSRR, dziś produkowane w Rosji, na Ukrainie i Białorusi

Papirosa (ros.: Папироса) lub papieros z ustnikiem jest to bibułka papierosowa wypełniona w jednym z końców tytoniem. W odróżnieniu od zwykłych papierosów, w papierosie z ustnikiem gilza (rurka) pozostaje pusta niemal na całej długości, a tytoń umieszczony jest tylko na odcinku, w którym w przypadku zwykłych papierosów mieści się filtr/ustnik. W pozostałej części znajduje się tekturowa rurka (80–90 g/m²) dodająca całości sztywności, pełni także rolę lufki.

Najważniejszą różnicą pomiędzy papierosami z ustnikiem a papierosami zwyczajnymi jest brak filtra (choć istnieją także papierosy z filtrem), ilość tytoniu (w papierosie zajmuje 1/3 części całości) oraz jakością zastosowanego papieru. W przypadku papierosów z ustnikiem papier tli się, a nie pali[9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rafał Kuzak: Wyzysk pełną gębą! Monopole skarbowe w międzywojennej Polsce, "Ciekawostki historyczne", 14 października 2012.
  2. Pójdziemy z dymem – artykuł źródłowy w serwisie dla kobiet www.WysokieObcasy.pl
  3. Art. 6 ust. 1 I 13 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 298).
  4. DYREKTYWA 2001/37/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 czerwca 2001 w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, dotyczących produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych.
  5. wSensie.pl: Za 4 lata bez mentolowych. Skarga Polski odrzucona. 04-05-2016. [dostęp 2016-05-08].
  6. Instytut Gospodarki Rolnej: Polska przegrała sprawę dyrektywy tytoniowej. 04-05-2016. [dostęp 2016-05-08].
  7. Newsweek.pl: Liczba palaczy wciąż rośnie. Tytoń pali już miliard ludzi. 08-01-2014. [dostęp 2016-05-08].
  8. Journal of the American Medical Association: Smoking Prevalence and Cigarette Consumption in 187 Countries, 1980-2012 (ang.). 08-01-2014. [dostęp 2016-05-08].
  9. Дмитрий Стахов — «Дым отечества»