Askar Akajew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Askar Akajewicz Akajew
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 listopada 1944
Kyzyłbajrak
Kirgistan 1. Prezydent Kirgistanu
Okres od 31 sierpnia 1991
do 24 marca 2005
Przynależność polityczna bezpartyjny
Poprzednik urząd utworzony
Następca Iszenbaj Kadyrbiekow (p.o.)
Kirgiska Socjalistyczna Republika Radziecka 1. Prezydent Kirgiskiej SRR
Okres od 27 października 1990
do 31 sierpnia 1991
Przynależność polityczna bezpartyjny
Poprzednik urząd utworzony
Następca urząd zniesiony
Odznaczenia
Order Znak Honoru Medal Puszkina (Rosja) Order Przyjaźni (Kazachstan) Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja)

Askar Akajewicz Akajew, kirg. Аскар Акаевич Акаев (ur. 10 listopada 1944 w Kyzyłbajraku w obwodzie czujskim) – kirgiski fizyk i polityk, w latach 1990–1991 prezydent Kirgiskiej SRR, od 31 sierpnia 1991 do 24 marca 2005 pierwszy prezydent Kirgistanu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Do końca lat 80. Akajew był niezaangażowanym politycznie naukowcem (profesorem fizyki). W 1987 roku został wiceprezesem Kirgiskiej Akademii Nauk, by dwa lata później objąć stanowisko jej prezesa. Wtedy również został deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. Przypisuje mu się autorstwo pomysłu Wspólnoty Niepodległych Państw. 27 października 1990 został wybrany na pierwszego i jedynego prezydenta Kirgiskiej SRR. Pełniąc ten urząd, doprowadził swój kraj do ogłoszenia niepodległości 31 sierpnia 1991. Nie mając żadnych kontrkandydatów, zwyciężył w wyborach prezydenckich w październiku 1991 roku, zdobywając 95% głosów. Był powtórnie wybierany w latach 1995 i 2000, choć wskazywano wtedy na naruszenia procedury wyborczej.

W toku swojej prezydentury zaczął przejawiać coraz silniejsze dążenia autorytarne, które wywołały masowe protesty w 2002 roku, gdy Akajew był wzywany do rezygnacji z urzędu. Pod silną presją społeczną Akajew obiecał, iż ustąpi po upływie trzeciej kadencji w 2005 roku. W 2003 roku Zgromadzenie Ustawodawcze, izba niższa kirgiskiego parlamentu, zapewniło mu dożywotni immunitet.

24 marca 2005, w wyniku rewolucji tulipanowej, Akajew uciekł wraz z rodziną do Rosji, gdzie podjął pracę na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym im. M.W. Łomonosowa. 4 kwietnia 2005 formalnie zrezygnował z urzędu prezydenta. Parlament przyjął jego rezygnację 11 kwietnia 2005.

Askar Akajew jest żonaty, ma czworo dzieci.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]