Roza Otunbajewa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roza Otunbajewa
Roza Otunbayeva - World Economic Forum on Europe 2011.jpg
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1950
Osz
Kirgistan 3. Prezydent Kirgistanu
Okres od 15 kwietnia 2010
do 1 grudnia 2011
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu
Poprzednik Kurmanbek Bakijew
Następca Ałmazbek Atambajew
Kirgistan Premier Kirgistanu
Okres od 7 kwietnia 2010
do 17 grudnia 2010
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu
Poprzednik Danijar Usenow
Następca Ałmazbek Atambajew
Roza Otunbajewa i Barack Obama. (2010)
Roza Otunbajewa i Dmitrij Miedwiediew. (2010)
Roza Otunbajewa i Hillary Clinton. (2011)

Roza Isakowna Otunbajewa (kirg.: Роза Исаковна Отунбаева) (ur. 23 sierpnia 1950 w Osz) – kirgiska polityk i dyplomatka, wieloletnia ambasador. Trzykrotna Minister Spraw Zagranicznych Kirgistanu (luty - maj 1992, kwiecień 1994 - czerwiec 1997, marzec - sierpień 2005). Jedna z liderów tulipanowej rewolucji, a następnie działaczka opozycji i przywódczyni rewolucji w 2010. Od 7 kwietnia do 17 grudnia 2010 premier rządu tymczasowego, prezydent Kirgistanu od 15 kwietnia 2010 do 1 grudnia 2011.

Biografia[edytuj]

Roza Otunbajewa urodziła się w 1950 w mieście Osz. W 1972 ukończyła filozofię na Uniwersytecie Moskiewskim, a następnie przez sześć lat była profesorem i szefem Wydziału Filozofii na Kirgiskim Uniwersytecie Narodowym[1].

W latach 80. XX w. rozpoczęła karierę polityczną. W 1981 została drugim sekretarzem KPZR w radzie regionalnej Frunze (ob. Biszkek). Następnie zajmowała stanowisko szefa delegacji ZSRR przy UNESCO w Paryżu (1989-1991) oraz ambasadora ZSRR w Malezji. Po uzyskaniu przez Kirgistan niepodległości, od lutego do maja 1992 pełniła funkcję ministra spraw zagranicznych i wicepremiera w czasie rządów prezydenta Askara Akajewa. Jeszcze w tym samym roku objęła stanowisko ambasadora Kirgistanu w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie (1992-1994). Od kwietnia 1994 do czerwca 1997 ponownie była ministrem spraw zagranicznych. Od 1998 do 2001 zajmowała stanowisko ambasadora w Wielkiej Brytanii. W latach 2002-2004 była zastępcą szefa specjalnej misji ONZ w Gruzji[1][2][3][4].

Po przyjeździe do ojczyzny we wrześniu 2004 powróciła do działalności politycznej. W grudniu 2004 była jednym z założycieli partii Ata-Dżurt (Ojczyzna) przed planowanymi na luty 2005 wyborami parlamentarnymi. Do wyborów nie została jednak dopuszczona z powodu niespełnienia prawnego wymogu 5-letniego domicylu[1][2].

Wzięła aktywny udział w tulipanowej rewolucji w marcu 2005, w wyniku której obalony został prezydent Akajew. W nowym tymczasowym rządzie premiera i p.o. prezydenta Kurmanbeka Bakijewa objęła funkcję ministra spraw zagranicznych. W sierpniu 2005 parlament nie zatwierdził jej kandydatury na stanowisku szefa dyplomacji w nowym rządzie premiera Feliksa Kułowa[1][2].

W późniejszym czasie zdystansowała się od polityki Bakijewa i przeszła w szeregi opozycji. W wyborach parlamentarnych w Kirgistanie w grudniu 2007 dostała się do Rady Najwyższej z ramienia opozycyjnej Socjaldemokratycznej Partii Kirgistanu, zostając jedną z liderek opozycji[5][2].

Prezydent Kirgistanu[edytuj]

 Osobny artykuł: Rewolucja w Kirgistanie (2010).

7 kwietnia 2010 w czasie antyrządowej rewolucji w Kirgistanie została ogłoszona przez opozycję nowym szefem rządu tymczasowego, który celem miało być opracowanie nowej konstytucji i zorganizowanie demokratycznych wyborów w ciągu 6 miesięcy. Rząd ogłosił rozwiązanie parlamentu i przejęcie obowiązków prezydenta. Rząd premiera Danijara Usenowa tego samego dnia podał się dymisji. Obalony prezydent Bakijew uciekł ze stolicy na południe kraju, odmówił jednak rezygnacji z urzędu[6][7]. W kolejnych dniach próbował mobilizować swoich zwolenników z południa kraju. Jednak pod wpływem nacisków ze strony OBWE, USA i Rosji oraz zapowiedzi rządu tymczasowego o rozpoczęciu akcji policyjnej skierowanej przeciw niemu, 15 kwietnia 2010 odleciał do sąsiedniego Kazachstanu. Tego samego dnia przesłał do kazachskiej ambasady w Biszkeku oficjalne pismo informujące o rezygnacji ze stanowiska szefa państwa[8][9].

19 maja 2010 rząd tymczasowy w wydanym dekrecie ogłosił Rozę Otunbajewę pełnoprawnym prezydentem Kirgistanu i przedłużył jej mandat do końca 2011. Decyzja ta miała zostać potwierdzona przez obywateli w referendum konstytucyjnym 27 czerwca 2010[10][11]. W referendum tym ponad 90% głosujących zatwierdziło projekt nowej konstytucji, ograniczającej uprawnienia prezydenta i wprowadzającej parlamentarny system rządów oraz poparło wydłużenie mandatu Otunbajewy[12]. 3 lipca 2010 została uroczyście zaprzysiężona na stanowisku prezydenta Kirgistanu. Zgodnie z prawem nie mogła ubiegać się ponownie o ten urząd w wyborach prezydenckich planowanych przed końcem 2011[13].

Wybory prezydenckie przeprowadzone zostały 30 października 2011. Zwyciężył w nich premier Ałmazbek Atambajew, który został zaprzysiężony na stanowisku 1 grudnia 2011[14][15].

Roza Otunbajewa była pierwszą i jak dotąd jedyną kobietą piastująca urząd premiera oraz urząd prezydenta w Azji Środkowej. Za rolę jaką odegrała w procesie transformacji ustrojowej Kirgistanu odebrała wiele międzynarodowych nagród jak np. International Women of Courage Award (2011)[16] i Global Women's Leadership Award (2012)[17]. Roza Otunbajewa jest zamężna, na dwoje dzieci. Mówi płynnie w języku angielskim i rosyjskim[3].

Przypisy

  1. a b c d The new Kyrgyz government will have to do its best not to let the new era of Kyrgyzstan's history become associated with looting (ang.). Pravda.ru, 26 marca 2005. [dostęp 2010-04-07].
  2. a b c d Profile: Roza Otunbayeva (ang.). BBC News, 8 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
  3. a b Profile: Roza Otunbayeva, the head of Kyrgyzstan's interim government (ang.). Telegraph.co.uk, 8 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
  4. Profile: Roza Otunbayeva (ang.). People's Daily Online, 4 lipca 2010. [dostęp 2010-07-08].
  5. Kyrgyzstan opposition stage national protests (ang.). euronews, 27 marca 2009. [dostęp 2010-04-07].
  6. World Kyrgyz opposition forms government led by ex-FM Otunbayeva (ang.). RIA Novosti, 7 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-07].
  7. Q&A: Kyrgyz unrest (ang.). BBC News, 9 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
  8. Kyrgyz president formally resigns after turmoil (ang.). Reuters, 16 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-16].
  9. Kyrgyzstan extends US lease on Manas air base (ang.). BBC News, 16 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-16].
  10. State of emergency in S.Kyrgyzstan after ethnic clash (ang.). Reuters, 19 maja 2010. [dostęp 2010-06-12].
  11. Kyrgyzstan ethnic clashes kill two (ang.). BBC News, 19 maja 2010. [dostęp 2010-06-12].
  12. Kyrgyz vote wins 90 percent support (ang.). Reuters, 28 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-28].
  13. Otunbayeva sworn in as Kyrgyz leader in historic first (ang.). BBC News, 3 lipca 2010. [dostęp 2010-07-08].
  14. CEC makes Atambayev victory official (ang.). universalnewswires.com, 14 listopada 2011. [dostęp 2011-11-17].
  15. New Kyrgyz President Atambayev pledges 'new page' (ang.). BBC News, 1 grudnia 2011. [dostęp 2011-12-04].
  16. International Women of Courage Awards, whitehouse.gov, 2011-03-11
  17. [http://www.globewomen.org/summit/2013/2012.htm Global Summit of Women Supports Greece During Difficult Time at 2012 Summit ], globewomen.org