Autyzm wysokofunkcjonujący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Na wczesne rozpoznanie autyzmu dziecięcego i szybkie podjęcie interwencji pozwala obserwacja uwagi, z jaką noworodki i niemowlęta wpatrują się w oczy matki i śledzą zmiany kierunku jej spojrzenia. Brak takiego zachowania może być objawem ślepoty umysłu[1] (zob. system czytania umysłu i mechanizm współdzielenia uwagi)

Autyzm wysokofunkcjonujący (ang. High-functioning autism, HFA) – nieformalne określenie jednego z typów autyzmu dziecięcego, rodzaj całościowych zaburzeń rozwoju należący do szerokiego spektrum autystycznego (podobny do zespołu Aspergera). Etologia, mechanizmy i możliwości psychoterapii nie zostały dotychczas ustalone[a]. Znanymi przedstawicielami grupy osób z HFA są Temple Grandin i Darold Treffert.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Dziecko z AS/HFA ma ograniczony kontakt z rodziną i spędza mało czasu z rówieśnikami. Bywa bardziej od innych dzieci zafascynowane różnymi systemami (np. zabawki, urządzenia mechaniczne, matematyka). Bardziej konsekwentnie niż one podąża za własnymi pragnieniami i przekonaniami. Tego rodzaju różnice w zachowaniach bywają uznawane za „upośledzenie” lub „zaburzenia” (niepełnosprawności), jednak część psychologów sugeruje stosowanie pojęć „odmienność” i „styl poznawczy”. Odmienność utrudnia integrację, będącą warunkiem rozwoju w kolejnych okresach życia[5][b]. Iloraz inteligencji osób z HFA jest bardzo zróżnicowany – często przekracza 90 (zob. skala Wechslera)[c], co sprawia, że osoby z autyzmem wysokofunkcjonującym w miarę dobrze lub dobrze funkcjonują w społeczeństwie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Są formułowane hipotezy, dotyczące roli czynników genetycznych, epigenetycznych, dietetycznych, środowiskowych, znaczenia proporcji ilości komórek glejowych i neuronów (zob. mózg Alberta Einsteina)[2][3][4] itp.
  2. Publikowana w kolejnych wydaniach DSM (wyd. WHO) definicja autyzmu ulega zmianom. Ma wymowę negatywną („upośledzenie”, „zaburzenie”, „niepełnosprawność”). Część specjalistów (m.in. Simon Baron-Cohen[6][7]) sugeruje stosowanie w odniesieniu do AS/HFA terminu „odmienność”, nie zawierającego oceny wartościującej. Uzasadnieniem utrzymania terminu „niepełnosprawność” jest istnienie przepisów prawnych, zezwalających na udzielanie pomocy (np. wsparcia finansowego) tylko osobom niepełnosprawnym[5][8].
  3. Sprawność umysłowa nazywana „inteligencją” jest pojęciem niejednoznacznym (zob. definicje). Wskaźnik IQ określa inteligencję racjonalną – umiejętności intelektualne, analityczne i abstrakcyjne (zob. też inteligencja emocjonalna, inteligencja wieloraka, inteligencja społeczna).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ami Klin, PhD (Recent Publications) (ang.). W: Strona internetowa Marcus Autism Center is a subsidiary of Children’s Healthcare of Atlanta [on-line]. Marcus Autism Center. [dostęp 2018-02-10].
  2. William E. Barbeau. Neonatal and regressive forms of autism: Diseases with similar symptoms but a different etiology. „Medical Hypotheses”. 109, s. 46–52, November 2017. Elsevier Inc.. DOI: 10.1016/j.mehy.2017.09.015. ISSN 0306-9877 (ang.). 
  3. S.S. Kantha, A. Einstein. Albert Einstein’s dyslexia and the significance of Brodmann Area 39 of his left cerebral cortex. „Med Hypotheses”. 37 (2), s. 119–122, luty 1992. PMID: 1584096. 
  4. Ti-Fei Yuan. Einstein’s brain: Gliogenesis in autism?. „Medical Hypotheses”. 72 (6), s. 753, June 2009. Elsevier Inc.. DOI: 10.1016/j.mehy.2009.01.023. ISSN 0306-9877 (ang.). 
  5. a b Simon Baron-Cohen (Zakład Eksperymentalnej Psychologii i Psychiatrii, Uniwersytet Cambridge): Czy zespół Aspergera i autyzm wysokofunkcjonujący (HFA) są na pewno zaburzeniami? (tekst zgłoszony do Special Millennium Issue of Developmental and Psychopathology Draft: 5 stycznia 2000). W: Strona internetowa Nie-Grzeczne Dzieci [on-line]. Strona internetowa Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom z Ukrytymi Niepełnosprawnościami im. Hansa Aspergera, 2000. [dostęp 2018-02-08].
  6. Profesor Simon Baron-Cohen (ang.). W: Strona internetowa University of Cambridge (Department of Developmental Psychiatry) [on-line]. Autism Research Centre ARC. [dostęp 2018-02-08].
  7. Simon Baron-Cohen Director of Autism Research Centre, Cambridge University (ang.). W: Spectrum [on-line]. Simons Foundation Autism Research Initiative (SFARI). [dostęp 2018-02-08].
  8. Jules Morgan. Simon Baron-Cohen: cultivating diversity. „The Lancet Psychiatry; IF 2016 44.002”. 2 (11), s. 967, November 2015. DOI: 10.1016/S2215-0366(15)00461-7 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]