Błękit toluidynowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Błękit toluidynowy
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H16ClN3S
Inne wzory [C
15
H
16
N
3
S]+
Cl
Masa molowa 305,82 g/mol
Wygląd zielony proszek o brązowym połysku[1]
Identyfikacja
Numer CAS 92-31-9
PubChem 7083[2]
Podobne związki
Podobne związki błękit metylenowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Błękit toluidynowyorganiczny związek chemiczny, pochodna 1,4-tiazyny, barwnik tiazynowy o charakterze soli. W temperaturze pokojowej jest to zielony proszek o brązowym połysku[1].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Znajduje zastosowanie jako barwnik w biologii, zwłaszcza jako barwnik histologiczny. Jest barwnikiem polichromatycznym, tzn. barwi ortochromatycznie w tej samej lub zbliżonej barwie niektóre struktury, a inne – metachromatycznie w barwie wyraźnie odmiennej (np. składniki cytoplazmy komórek tucznych dają się wybarwiać błękitem toluidynowym metachromatycznie na czerwono-purpurowo, gdy tło barwi się na niebiesko). Niebieski roztwór błękitu toluidynowego stosuje się w badaniach na obecność ligniny, która wiąże się z włóknami celulozowymi i wzmacnia oraz utwardza ściany komórkowe w roślinach – wynik jest pozytywny przy zmianie zabarwienia z niebieskiego na różowy[potrzebny przypis]. Błękit toluidynowy uwidacznia struktury komórkowe przy barwieniu osadu moczu oraz mastocytów w wycinkach skóry, ze względu na obecność heparyny w zasadochłonnych ziarnach w cytoplazmie[a][5].

Dawniej błękit toluidynowy stosowano jako lek przeciwkrwotoczny przy przedawkowaniu heparyny i w krwawieniach, zwłaszcza z macicy[b], oraz środek diagnostyczny w badaniu testowym[c][1]. Jednakże ze względu na objawy niepożądane ograniczono jego stosowanie[d] i dziś stosowany jest m.in. do barwienia in vivo zmian śluzówki jamy ustnej jako badanie przesiewowe w celu wytypowania zmian[6] do dalszej diagnostyki w kierunku raka jamy ustnej[7], śluzówki przełyku[8], dróg rodnych[9][10]. Co do rakotwórczości błękitu toluidynowego rezultaty badań są niejednoznaczne[11][12].

Uwagi

  1. Dodatkowe barwienie błękitem toluidyny lub błękitem alcjanu uwidacznia charakterystyczne, wybarwione metachromatycznie ziarnistości komórek tucznych[4].
  2. Gdyż Podobnie jak siarczan protaminy, usuwa objawy wywołane przedawkowaniem heparyny. Jest on poza tym również skuteczny przy krwawieniach powstałych na innym tle, a zwłaszcza w przypadkach plamicy krwotocznej. Nie wpływa przy tym ani na ilość krwinek płytkowych, ani też na czas krwawienia. Toteż: Błękit toluidynowy okazał się szczególnie skuteczny w krwawieniach macicznych, w silnych i długotrwałych krwawieniach miesięcznych[1].
  3. Błękit toluidynowy podany dożylnie wydala się z ustroju przez nerki i przewód pokarmowy. Znaczna ilość barwnika wydala się w pierwszych 24 godzinach, reszta zaś w ciągu 36–48 godzin, barwiąc przy tym mocz i kał. Nie wywołuje jednak zabarwienia skóry[1].
  4. Błękit toluidynowy wywołuje czasem objawy uboczne, jak nudności i wymioty, a niekiedy uczucie strachu i niepokój. Innych bardziej groźnych objawów u ludzi dotychczas nie notowano. W doświadczeniach na zwierzętach (psach) błękit toluidynowy wywołuje hemolizę krwinek czerwonych, leukocytozę oraz zakrzepy. W dużych dawkach, podobnie jak błękit metylenowy i p-dwunitrofenol, wywołuje gorączkę obwodową, zależną od wzmożonej przemiany węglowodanowej wskutek glikogenolizy[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Józef Dadlez, Piotr Kubikowski, Farmakologia i toksykologia leków, wyd. 4, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1964, s. 468–469, OCLC 802159062.
  2. Błękit toluidynowy (CID: 7083) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. a b Błękit toluidynowy (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2017-10-16].
  4. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Dorota Czelej i inni, Mastocytozy u dzieci i dorosłych – rozpoznawanie i postępowanie, „Nowa Medycyna”, 4, 2006, s. 83–87.
  5. Freida L. Carson, Christa Hladik, Histotechnology. A Self-Instructional Text, wyd. 3, Hong Kong: American Society for Clinical Pathology Press, 2009, s. 188, ISBN 0891895817, OCLC 750496410.
  6. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać C. Scully, S. Porter, ABC of oral health. Swellings and red, white, and pigmented lesions, „British Medical Journal”, 321 (7255), 2000, s. 225–228, DOI10.1136/bmj.321.7255.225, PMID10903660, PMCIDPMC1118223.
  7. Publikacja dostępna w ograniczonym zakresie (np. w wersji próbnej lub dla określonej liczby wyświetleń) Magdalena Pawelczyk-Madalińska, Diagnostyka przesiewowa stanów patologicznych błony śluzowej jamy ustnej, „E-dentico”, 2 (48), 2014, s. 16–17.
  8. Markery nowotworowe: Klinika nowotworów przewodu pokarmowego, w ramach grantu: „Modyfikacja i wdrożenie programu nauczania onkologii w polskich uczelniach medycznych” przygotowano w Katedrze Onkologii Akademii Medycznej, Wrocław 2008.[niewiarygodne źródło?]
  9. Publikacja dostępna po bezpłatnej rejestracji Konrad Florczak, Janusz Emerich, Andrzej Staszewski, Rozszerzenie badania kolposkopowego o przyżyciowe barwienie błękitem toluidyny tarczy szyjki macicy – praca przeglądowa, „Ginekologia Praktyczna”, 11 (6), 2003, s. 37–44.
  10. Publikacja dostępna po bezpłatnej rejestracji Konrad Florczak i inni, Kolposkopowa analiza przyżyciowego barwienia błękitem toluidyny nabłonka wielowarstwowego płaskiego części pochwowej szyjki macicy, „Ginekologia Praktyczna”, 12 (3), 2004, s. 44–51.
  11. Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji R.S. Redman, S.H. Krasnow, R.A. Sniffen, Evaluation of the carcinogenic potential of toluidine blue O in the hamster cheek pouch, „Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology”, 74 (4), 1992, s. 473–480, DOI10.1016/0030-4220(92)90299-6, PMID1408024.
  12. Publikacja w płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji A.J. Dunipace i inni, Mutagenic potential of toluidine blue evaluated in the Ames test, „Mutation Research”, 279 (4), 1992, s. 255–259, DOI10.1016/0165-1218(92)90241-Q, PMID1377780.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.