Biała Wielka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°41′32.2″N 19°40′5.8″E
- błąd 4 m
WD 50°41'N, 19°40'E, 50°41'27.67"N, 19°39'10.48"E
- błąd 2318 m
Odległość 1058 m
Biała Wielka
wieś
Ilustracja
Pałac w Białej Wielkiej
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat częstochowski
Gmina Lelów
Liczba ludności (2008) 445
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-235
Tablice rejestracyjne SCZ
SIMC 0137288
Położenie na mapie gminy Lelów
Mapa konturowa gminy Lelów, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Biała Wielka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Biała Wielka”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Biała Wielka”
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa konturowa powiatu częstochowskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Biała Wielka”
Ziemia50°41′32,2″N 19°40′05,8″E/50,692278 19,668278

Biała Wielkawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Lelów.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Przez miejscowość przepływa niewielka rzeka Białka (dopływ Pilicy), na której urządzane są spływy pontonowe.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i notowana jest od XIV wieku. Wymieniona w 1345 Byala, Bala, Bala Episcopali, Byala Episcopi, Byala Groth, Biała Palatini[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1345 we wsi ma miejsce bitwa wojsk polskich z wojskami czeskimi zmierzającymi spod Krakowa w kierunku Lelowa, która zakończyła się klęską Czechów. Miejscowość była wsią szlachecką należącą do Męnciny ze Skrzynna syna Dziersława. W 1389 część Białej drogą zamiany za wsie Bieliny i Zychorzyn w ziemi radomskiej przechodzi we władanie biskupów krakowskich. Zamiany dokonał biskup krakowski Jan Radlica [1].

W 1531 miejscowość wymienił dokument sądu ziemskiego krakowskiego, który poświadczył, że trzej bracia Maciej, Piotr i Krzysztof Mijomscy zrezygnowali ze wszystkich dóbr; w tym wsi Białej, na rzecz swego ojca Andrzeja. Dobra te odziedziczyli po zmarłej babce Nawojce z Koniecpola wojewodzinie poznańskiej, wdowie po Macieju Mosińskim[1].

W XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego miejscowość wymieniona jest w powiecie włoszczowskim w gminie i parafii Lelów. W 1827 roku we wsi było 48 domów, w których mieszkało 353 mieszkańców, a w 1880 roku liczba domów wzrosła do 72[2].

Pałac Zwierkowskich i Schuetzów[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Pałac w Białej Wielkiej.

Niedaleko stoi kaplica pw. św. Anny i kilka rzeźb z XIX w. Obecnie pałac jest własnością prywatną.

Niedaleko od opisanego dworu, w Bogumiłku wznosi się dwór wzniesiony w latach 20. XX w. przez Antoniego Schütza, w którym obecnie znajduje się Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Jana Brzechwy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Leszczyńska-Skrętowa 1980 ↓.
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. I, hasło "Biała Wielka". nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1883. s. 182. [dostęp 2019–07–20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]