Powiat częstochowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat częstochowski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo śląskie
TERYT 2.24.31.04.00.0
Siedziba Częstochowa
Starosta Andrzej Kwapisz
Powierzchnia 1519,49 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

133 939[1]
• gęstość 87,88 os./km²
Urbanizacja 12,1%
Tablice rejestracyjne SCZ
Adres urzędu:
ul. Sobieskiego 9
42-200 Częstochowa
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 14
Położenie na mapie województwa
Śląskie częstochowski.png
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat częstochowski
Powiat częstochowski
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Powiat częstochowski
Powiat częstochowski
Ziemia 50°48′N 19°07′E/50,800000 19,116667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat częstochowskipowiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest miasto Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.

Historia[edytuj]

Pierwszy powiat

Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych[2]. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.

Drugi powiat

W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego[3], wprowadzono wtedy także podział na gminy. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.

W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki (1933) i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928-1930[4].

Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północno-zachodniej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki[5], a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego[6].

W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.

Trzeci powiat

Powiat częstochowski powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.

Struktura powiatu[edytuj]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy[edytuj]

Mapa gmin w powiecie częstochowskim
Gmina Ludność (2008)[1] Powierzchnia
POL Blachownia COA.svg Blachownia
(w tym miasto)
13 346
(9 898)
67,21 km²
(36,53 km²)
POL Koniecpol COA.svg Koniecpol
(w tym miasto)
10 229
(6 318)
146,75 km²
(36,52 km²)
POL gmina Mykanów COA.svg Mykanów 14 108 140,64 km²
POL gmina Kłomnice COA.svg Kłomnice 13 779 147,85 km²
POL gmina Poczesna COA.svg Poczesna 12 608 60,13 km²
POL gmina Konopiska COA.svg Konopiska 10 486 78,11 km²
POL gmina Mstów COA.svg Mstów 10 425 119,84 km²
POL gmina Rędziny COA.svg Rędziny 9 749 41,36 km²
POL gmina Olsztyn COA new.svg Olsztyn 6 665 108,82 km²
POL gmina Janów (pow częstochowski) COA.svg Janów 5 932 146,96 km²
Sin escudo.png Kamienica Polska 5 617 46,72 km²
POL gmina Lelów COA.png Lelów 5 146 120,81 km²
POL gmina Kruszyna COA.svg Kruszyna 4 890 93,42 km²
Sin escudo.png Dąbrowa Zielona 4 143 100,33 km²
POL gmina Przyrów COA.svg Przyrów 4 104 80,44 km²
Sin escudo.png Starcza 2 712 20,1 km²
Razem 133 939 1 519,49 km²

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 133 553 100 68 123 51,01 65 430 48,99
Miasto 16 166 12,10 8493 6,36 7673 5,75
Wieś 117 387 87,90 59 630 44,65 57 757 43,25
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu częstochowskiego w 2014 roku[7].


Piramida wieku powiat czestochowski.png

Ludność w latach[edytuj]

Lista starostów[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Księstwo Warszawskie (podprefekci):

II RP:

Dodatkowo od 1933 roku starosta częstochowski pełnił równolegle funkcję starosty powiatu grodzkiego częstochowskiego[12]

RP:

III RP:

Rada Powiatu[edytuj]

Ugrupowanie 2002−2006[13] 2006−2010[14] 2010−2014[15] 2014−2018[16]
Polskie Stronnictwo Ludowe 9 9 6 14
Prawo i Sprawiedliwość 3 3 3
Platforma Obywatelska 2 5
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8 (SLD–UP) 4 1 (SLD LR)
Inicjatywa Społeczna Wspólnota Samorządowa 7
Samoobrona 1 1
Wspólnota Samorządowa 4
Wspólnota Samorządowa 2006 2
Wspólnota Samorządowa 2010 3
Porozumienie dla Powiatu Częstochowskiego 8 4 2
Razem dla Powiatu 1
Łącznie 25 25 25 25

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy

  1. a b Urząd Statystyczny w Katowicach; Ludność, ruch naturalny i migracje w I półroczu 2008 r.[1]
  2. Jan Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1957
  3. Henryk Ogrodniczak, Zarys historii ziem województwa częstochowskiego, w: Ziemia Częstochowska, t. XII, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1978, s. 71
  4. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 1999, ISBN 83-7098-704-4, s. 57
  5. na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12.04.1952 r.
  6. Ignacy Heromiński, Układ i zmiany administracyjne powiatu, w: Ziemia Częstochowska, t. X, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  7. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_czestochowski, w oparciu o dane GUS.
  8. Franciszek Sobalski, Zarys historii gospodarczej powiatu częstochowskiego do 1939 r., w: Ziemia Częstochowska, t. X, Częstochowa 1974, s. 156
  9. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowa 1999, s. 58
  10. W oparciu o Dokumenty Google
  11. Zbiory NAC on-line - prototyp
  12. Zdzisław Janikowski: Zdzisław Janikowski. Łódź: Księży Młyn, 2011, s. 11-13, seria: Magiczne czasy magicznych miast. ISBN 978-83-7729-027-9.
  13. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  14. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  15. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - Powiat częstochowski. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  16. Nowa Rada Powiatu. www.czestochowa.powiat.pl. [dostęp 2015-10-09].

Bibliografia[edytuj]

  • Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  • Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ISBN 83-7098-702-8
  • Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo "Dom Książki" na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ISBN 83-89108-23-2

Zobacz też[edytuj]