Powiat częstochowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat częstochowski
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo śląskie
TERYT 2.24.31.04.00.0
Siedziba Częstochowa
Starosta Krzysztof Smela
Powierzchnia 1519,49 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

135 517[1]
• gęstość 89,0 os./km²
Urbanizacja 12,1%
Tablice rejestracyjne SCZ
Adres urzędu:
ul. Sobieskiego 9
42-200 Częstochowa
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 14
Położenie na mapie województwa
Śląskie częstochowski.png
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat częstochowski
Powiat częstochowski
50°48′N 19°07′E/50,800000 19,116667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat częstochowskipowiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest miasto Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.

Historia[edytuj]

Pierwszy powiat

Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych[2]. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.

Drugi powiat

W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego[3], wprowadzono wtedy także podział na gminy. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.

W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki (1933) i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928-1930[4].

Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północno-zachodniej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki[5], a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego[6].

W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.

Trzeci powiat

Powiat częstochowski powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.

Struktura powiatu[edytuj]

W skład powiatu wchodzą:

Gminy[edytuj]

Mapa gmin w powiecie częstochowskim
Gmina Ludność (2017)[7] Powierzchnia
POL Blachownia COA.svg Blachownia
(w tym miasto)
13 132
(9 738)
66,61 km²
(36,66 km²)
POL Koniecpol COA.svg Koniecpol
(w tym miasto)
9 690
(6 050)
146,62 km²
(36,92 km²)
POL gmina Mykanów COA.svg Mykanów 15 012 141.56 km²
POL gmina Kłomnice COA.svg Kłomnice 13 638 147.73 km²
POL gmina Poczesna COA.svg Poczesna 12 762 59.98 km²
POL gmina Konopiska COA.svg Konopiska 10 755 78.51 km²
POL gmina Mstów COA.svg Mstów 10 783 119.57 km²
POL gmina Rędziny COA.svg Rędziny 10 055 41.23 km²
POL gmina Olsztyn COA new.svg Olsztyn 7 814 109.1 km²
POL gmina Janów (pow częstochowski) COA.svg Janów 5 959 146.75 km²
Sin escudo.png Kamienica Polska 5 621 46.45 km²
POL gmina Lelów COA.png Lelów 4 941 123.69 km²
POL gmina Kruszyna COA.svg Kruszyna 4 887 93.55 km²
Sin escudo.png Dąbrowa Zielona 3 909 100.21 km²
POL gmina Przyrów COA.svg Przyrów 3 833 80.4 km²
Sin escudo.png Starcza 2 820 20.09 km²
Razem 135 611 1 522,05 km²

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 133 553 100 68 123 51,01 65 430 48,99
Miasto 16 166 12,10 8493 6,36 7673 5,75
Wieś 117 387 87,90 59 630 44,65 57 757 43,25
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu częstochowskiego w 2014 roku[1].


Piramida wieku powiat czestochowski.png

Ludność w latach[edytuj]

Lista starostów[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Księstwo Warszawskie (podprefekci):

II RP:

Dodatkowo od 1933 roku starosta częstochowski pełnił równolegle funkcję starosty powiatu grodzkiego częstochowskiego[12]

RP:

III RP:

Rada Powiatu[edytuj]

Ugrupowanie 2002−2006[14] 2006−2010[15] 2010−2014[16] 2014−2018[17]
Polskie Stronnictwo Ludowe 9 9 6 14
Prawo i Sprawiedliwość 3 3 3
Platforma Obywatelska 2 5
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8 (SLD–UP) 4 1 (SLD LR)
Inicjatywa Społeczna Wspólnota Samorządowa 7
Samoobrona 1 1
Wspólnota Samorządowa 4
Wspólnota Samorządowa 2006 2
Wspólnota Samorządowa 2010 3
Porozumienie dla Powiatu Częstochowskiego 8 4 2
Razem dla Powiatu 1
Łącznie 25 25 25 25

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_czestochowski, w oparciu o dane GUS.
  2. Jan Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1957
  3. Henryk Ogrodniczak, Zarys historii ziem województwa częstochowskiego, w: Ziemia Częstochowska, t. XII, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1978, s. 71
  4. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 1999, ​ISBN 83-7098-704-4​, s. 57
  5. na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12.04.1952 r.
  6. Ignacy Heromiński, Układ i zmiany administracyjne powiatu, w: Ziemia Częstochowska, t. X, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2017 r., tabl. 26
  8. Franciszek Sobalski, Zarys historii gospodarczej powiatu częstochowskiego do 1939 r., w: Ziemia Częstochowska, t. X, Częstochowa 1974, s. 156
  9. Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowa 1999, s. 58
  10. http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:ZSKo7GPIdYIJ:www.bs.katowice.pl/bibliografia/pdf/2010-01-07_kalendarium_rocznic_2010.pdf+Kazimierz+K%C3%BChn+1926&hl=pl&gl=pl&pid=bl&srcid=ADGEESgJnPMRVeAEpy9Zt3a8pN_WfjpG_kSPXukY8gy_o4EqHYm8FGah1NXIzxUwYO6OETrjfv6GrHd9mZdmKrd-4h7zv3s01UuGeYNNu7Nq6eOQdNTkKrb2ZEmdfggo8nQy6hBRGmLj&sig=AHIEtbSPUAQppdKHCLd8R3Y2sdfRJTN4GA
  11. Zbiory NAC on-line, audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  12. Zdzisław Janikowski: Zdzisław Janikowski. Łódź: Księży Młyn, 2011, s. 11-13, seria: Magiczne czasy magicznych miast. ISBN 978-83-7729-027-9.
  13. Krzysztof Smela nowym starostą częstochowskim, czestochowa.wyborcza.pl, 9 lutego 2017 [dostęp 2017-02-10].
  14. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  15. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  16. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo śląskie - Powiat częstochowski. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-09].
  17. Nowa Rada Powiatu. www.czestochowa.powiat.pl. [dostęp 2015-10-09].

Bibliografia[edytuj]

  • Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
  • Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ​ISBN 83-7098-702-8
  • Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo "Dom Książki" na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ​ISBN 83-89108-23-2

Zobacz też[edytuj]