Bielejewo (powiat szamotulski)
52°38′14″N 16°21′44″E/52,637222 16,362222| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
72[2] |
| Strefa numeracyjna |
61 |
| Kod pocztowy |
64-560[3] |
| Tablice rejestracyjne |
PSZ |
| SIMC |
0592390 |
Położenie na mapie gminy Ostroróg  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego  | |
| 52°38′14″N 16°21′44″E/52,637222 16,362222[1]
| |
Bielejewo – niewielka wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Ostroróg. Bielejewo jest jedyną wsią wchodzącą w skład tego sołectwa.
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Wieś zlokalizowana jest w odległości około 6,5 kilometra od Ostroroga, przy drodze wojewódzkiej nr 116 do Pniew. Powierzchnia sołectwa wynosi około 395 hektarów (z czego tereny zabudowane 8ha)[4][5][6][7].
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Wieś istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1397 kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Belegewo”, 1399 „Belegewo”, 1404 „Beleywo, Beleyewo”, 1411 „Byeleyewo”, 1499 „Byelyeyewo”, 1508 „Byeleyowo”[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Początkowo miejscowość była wsią szlachecką należącą do wielkopolskiej szlachty z lokalnego rodu Bielejewskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1462 odnotowano ją w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 należała do parafii Biezdrowo[8].
Pierwszy zachowany zapis pochodzi z archiwów sądowych. W 1397 pani Bielejewska była w sporze sądowym z Tomisławem z Oporowa o Oporowo. W latach 1398-1400 odnotowano spory z Niemierzą z Lubosza i jego pełnomocnikiem Przybysławem Piętą z Przesieki w powiecie gnieźnieńskim. W 1398 Mikołaj Bielejewski z Przybysławem Piętą mieli przeprowadzić rozgraniczenie swoich majątków pomiędzy Luboszem a Niemierzewem. W 1399 Jakusz Bielejewski z Bielejewa z bratem Mikołajem w sporze z Niemierzą m.in. o napad na dziedzinę Niemierzy z 50 panoszami i 100 kmieciami. W 1400 Mikołaj Bielejewski z matką oraz braćmi miał rozgraniczyć za pomocą ujazdu Niemierzewo i Lubosz. W 1404 Mikołaj wraz z bratem Tomaszem z Bielejewa był w sporze z Jakuszem z Niemierzewa w sprawie podziału wsi Zirzewo (prawdopodobnie chodzi o Rzyrzyn, obecny Ryżyn), Oporowo i Bielejewo. W 1404 przed sądem odnotowani zostali świadkowie Tomasz Bielejewski i Mikołaj Bielejewski. W 1411 odnotowano spór sądowy Mikołaja, Tomasza i Czerna z Bielejewa z Małgorzatą z Niemierzewa o 20 grzywien. Za Małgorzatę ręczył Wincenty Obrzycki. W 1412 Tomasz Bielejewski, według zeznań świadków Dobrogosta plebana w Łopiennie w powiecie gnieźnieńskim napadł na dwór plebana z 4 szlachcicami i 44 kmieciami czyniąc szkody na kwotę 25 grzywien. W 1415 jako świadka odnotowano Staszka Bielewskiego[8].
W latach 1418-1435 jako właściciel we wsi odnotowany został Czerna Bielejewski lub Bielewski z Bielejewa. W 1430 wraz z Wincentym z Nojewa i Parzyszem z Kikowa nie zapłacili w terminie 50 grzywien Janowi z Rudek i tym spowodowali szkodę 10 grzywien. W 1435 Czerna kupił od Tomasza z Nosalewa całe Nosalewo za 400 grzywien i przedstawił dokument sprzedaży w sądzie ziemskim do obwołania, a nikt nie zgłosił prawa bliższości do Nosalewa. W 1459 Jan Bielejewski był w sporze z Andrzejem i Barbarą, dziećmi zmarłego Arkembołta z Oporowa. W 1462 Michał z Bielejewa zapisał swojej żonie Małgorzacie po 70 grzywien posagu oraz wiana na wsi. W 1466 wspomniano Jana Bielejewskiego brat zmarłego Piotra z Rzyżyna (obecnie Ryżyn). W 1470 Jan Bielejewski zapisał swojej żonie Małgorzacie po 100 grzywien posagu oraz wiana na połowie Bielejewa. W 1472 Michał Bielejewski ze swoimi dziećmi Wojciechem, Anną, Brygidą i Leonardem oraz innymi krewnymi sprzedał Maciejowi niegdyś Witkowskiemu całe Nosalewo za 250 grzywien. W 1479 sprzedał Mikołajowi Strzeżmińskiemu 1,5 łana. osisadłego w Bielejewie za 80 złotych węgierskich. W 1481 sprzedał on z prawem wykupu Jakubowi Białeckiemu dwa łany osiadłe w Bielejewie za 112 złotych węgierskich. W 1482 sprzedał wraz z prawem wykupu Mikołajowi Strzeżmińskiemu 2 łany w Bielejewie za 134 złotych węgierskich. W 1491 Wincenty Strzeżmiński sprzedał dwa łany roli nabyte od Michała Bielejewskiego w 1482 na tych samych warunkach Piotrowi Otorowskiemu. W 1497 Piotr Otorowski sprzedał wraz z prawem wykupu za 70 złotych węgierskich swoje części w Otorowie i Bielejewie kasztelanowi kaliskiemu Andrzejowi Szamotulskiemu. [8].
W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) wieś płaciła dziesięcinę z 7 łanów należącą do uposażenia prebendy kanonii „Oporowo” w katedrze poznańskiej. W początku XVI wieku we wsi uprawiano len. W 1510 dziesięcina snopowa z ról kmiecych oraz pieniądze płacone w jej ramach od uprawy lnu szły dla wspomnianej prebendy w Poznaniu[8].
Zachowały się także zapisy dotyczące wsi w historycznych księgach podatkowych, pochodzące z XV i XVI wieku. W 1499 wieś Bielejewo zalegało z podatkami. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) we wsi było 7 łanów. W 1508 miał miejsce pobór od 13 półłanków oraz od karczmy i opuszczonego młyna wodnego o jednym kole wodnym. W 1510 miał miejsce pobór od 11 półłanków. W 1563 pobrano podatki od 5 łanów, karczmy oraz od młyna o jednym kole. W 1577 płatnikiem poboru podatkowego był Wojciech Górski. W 1580 Franciszek Bukowiecki zapłacił pobór od 9 półłanków, 3 zagrodników, dwóch komorników oraz od młyna[8].
W II połowie XVII wieku właścicielem Bielejewa był Jerzy Ostaszewski herbu Ostoja, zmarły bezpotomnie w 1687 roku, po którym dziedziczyły jego bratanice Jadwiga Kondradzka i Marcjanna Rutkowska. Marcjanna Rutkowska sprzedała te dobra w 1712 roku za 19.000 zł Janowi Krzysztofowi Konarskiemu.[9]
W XVIII wieku wieś należała do Szczanieckich, a od połowy wieku do Kwileckich. Nabyła je żona Łukasza Kwileckiego - Barbara Lipska 1748 roku od Franciszka z Łagowca Sczanieckiego. W 1759 roku weszło Bielejewo w skład klucza dobrojewskiego - Adama Kwileckiego. W rękach Kwileckich wieś pozostawała do wybuchu II wojny światowej, jako folwark gospodarstwa w Dobrojewie. W 1953 roku w Bielejewie utworzono spółdzielnie produkcyjną, a w 1972 roku powstał Kombinat Spółdzielczy Bobulczyn, Bielejewo, Wierzchocin. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa poznańskiego[5][6][7][10][11][12][13][14].
Czasy współczesne
[edytuj | edytuj kod]Obszar wsi wykorzystywany jest głównie rolniczo. W zakresie infrastruktury technicznej – wieś jest zwodociągowana, brak kanalizacji i gazociągu (większość domów ogrzewana jest węglem). We wsi nie ma przedszkola ani szkoły, jest świetlica wiejska i plac zabaw, a północnej części wsi krzyż drewniany. Na terenie miejscowości nie funkcjonują żadne organizacje pozarządowe. Na terenie wsi nie jest zarejestrowany żaden podmiot w CEDIG ani w KRS.[5][14][15][16]
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Wieś Bielejewo na koniec 2015 roku zamieszkiwało 85 osób (42 kobiety i 43 mężczyzn), czego 20 osób do 18 roku życia (11 kobiet i 9 mężczyzn), 50 osób w wieku 19-60 lat (22 kobiety, 28 mężczyzn) oraz 15 osób powyżej 60 lat (9 kobiet, mężczyzn). Dla porównania w 1990 roku wieś liczyła 240 mieszkańców, a w 2008 roku 97 osób.[5][7][14]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 5537.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 45 [zarchiwizowane 2022-10-26].
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2015-04-22].
- ↑ a b c d Paweł Mordal, Inwentaryzacja Krajoznawcza Miasta i Gminy Ostroróg., Ostroróg: Polskie Towarzystwo Turystyczno – Krajoznawcze / Urząd Miasta i Gminy Ostroróg, 1990.
- ↑ a b Miejscowości - Urząd Miasta i Gminy Ostroróg [online], ostrorog.pl [dostęp 2016-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-13].
- ↑ a b c Lilianna Kaszkowiak, Plan Odnowy Miejscowości Bielejewo na lata 2010 - 2015, Ostroróg: Urząd Miasta i Gminy Ostroróg, 2010.
- ↑ a b c d e f Chmielewski 1982 ↓, s. 44.
- ↑ Teki Włodzimierza Dworzaczka
- ↑ Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2016-12-12].
- ↑ Teki Dworzaczka - Regesty [online], teki.bkpan.poznan.pl [dostęp 2016-12-12].
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV cz.2 - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl [dostęp 2016-12-12].
- ↑ Andrzej Gąsiorowski, Wielkopolscy Ostrorogowie, Ostroróg: Wydawnictwo Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Ostroróg, 1998.
- ↑ a b c Norbert Woźniak (red.), Wieści z Gminy Ostroróg nr 1 (2) styczeń/luty 2016, Ostroróg: Gmina Ostroróg, 2016, ISSN 2450-6060.
- ↑ CEIDG – Przed wypełnieniem wniosku, wniosek o zawieszenie działalności gospodarczej, własna działalność, własna firma [online], prod.ceidg.gov.pl [dostęp 2016-12-13].
- ↑ E-MS-Portal | Składanie wniosku S24 [online], ems.ms.gov.pl [dostęp 2016-12-13].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. I (A – H), hasło „Bielejewo”. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982, s. 44. ISBN 83-04-00938-2..
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Bielejewo, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014.
