Pniewy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Pniewy
Rynek
Rynek
Herb
Herb Pniew
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat szamotulski
Gmina Pniewy
gmina miejsko-wiejska
Data założenia przed 1256[1]
Burmistrz Jarosław Przewoźny
Powierzchnia 9,32[2] km²
Populacja (31 grudnia 2014)
• liczba ludności
• gęstość

7982[3]
856 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 62-045
Tablice rejestracyjne PSZ
Położenie na mapie powiatu szamotulskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu szamotulskiego
Pniewy
Pniewy
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Pniewy
Pniewy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pniewy
Pniewy
Ziemia 52°30′32″N 16°15′23″E/52,508889 16,256389
TERC
(TERYT)
4303924064
Urząd miejski
ul. Dworcowa 37
62-045 Pniewy
Strona internetowa
Plan miasta

Pniewy (Pniewy Szamotulskie, niem. Pinne[1]) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, położone nad Jeziorem Pniewskim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pniewy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 miasto liczyło 7982 mieszkańców[3].

Położenie[edytuj]

Miasto i Gmina Pniewy leżą w zachodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie szamotulskim nad Jeziorem Pniewskim. Położone jest ono na przecięciu ważnych szlaków.

Drogi lokalne do Brodów, Chrzypska Wielkiego.

Komunikację zapewniają autobusy PKS-u. Stacja kolejowa Pniewy jest obecnie zamknięta, a linia kolejowa nieczynna.

Historia[edytuj]

Na terenie miejscowości w średniowieczu istniało grodzisko stożkowate, którego relikty usytuowane są w miejscowym parku leżącym obok późnobarokowego pałacu Szołdrskich z XVIII wieku[4]. Pierwszą pisaną wzmiankę o Pniewach datuje się na rok 1256[1]. Właścicielami, a zarazem zapewne założycielami Pniew byli Pniewscy herbu Nałęcz. To z ich starania nadano pod koniec XIII w. miastu prawa miejskie. Pniewy przechodziły z rąk do rąk, stając się własnością najpierw Potulickich (XVI w.), następnie Ostrorogów (XVII w.), aż w XVIII w. przejęli miasto rodziny Rydzyńskich, Szołdrskich i Mielżyńskich. Ostatni właściciele miasta pochodzili już z Niemiec. Była to rodzina Massenbach, która przejęła dobra pniewskie w 1834. W XVI w. Pniewy były już dużym miastem. Posiadały rynek, ratusz, kościół, mury obronne oraz dwie bramy Lwówecką i Poznańską. Działają liczne cechy rzemiosł m.in. sukienniczy, garbarski. Istnieje szkoła, organizowane są targi i jarmarki. Od 1698 działa pniewskie Bractwo Strzeleckie[potrzebny przypis].

Wojny szwedzkie spowodowały upadek miasta i jego długotrwałą stagnację, która trwała aż do początku XIX w., kiedy to w mieście zaczęła działać poczta dyliżansowa. Nie bez powodu w 1830 właśnie w Pniewach wybudowana została tzw. „poczthalternia”, gdzie na wybrukowanym placu konie jadły i były pojone. Niedługo potem nieopodal wybudowano hotel z pokojami noclegowymi dla podróżujących dyliżansem. Od 1847 związany z miastem był też Paul von Hindenburg, który tu w majątku swego ojca, spędzał lata młodości. W 1848 roku w okresie Wiosny Ludów mieszkańcy brali udział w powstaniu wielkopolskim[4].

Od 1875 w mieście działało kółko rolnicze. Jedno z pierwszych w Wielkopolsce, pod patronatem Maksymiliana Jackowskiego. Wkrótce otwarty został również Bank Ludowy. Przełomowym rokiem okazał się 1888, kiedy Pniewy otrzymały połączenie kolejowe z Międzychodem i Poznaniem. W 1893 w mieście powstała Ochotnicza Straż Pożarna, a w 1895 spółdzielnia „Rolnik”[4]. Od 1891 praktyczne do dzisiaj działa Polskie Koło Śpiewacze (dziś pod nazwą Koło Śpiewackie „Lira”). W 1905 wśród 2680 mieszkańców miasta było 57% katolików (w większości Polaków), 34% ewangelików (w większości Niemców) i 8% żydów[potrzebny przypis].

Prezbiterium sanktuarium Urszuli Ledóchowskiej w Pniewach

20 grudnia 1918 Pniewy zostały opanowane przez powstańców wielkopolskich przy czynnym udziale polskiej ludności miasta. Powrót miasta do Polski usankcjonował traktat wersalski z 28 czerwca 1919. W 1920 w Pniewach (a konkretnie w Lubocześnicy, która została częściowo włączona do miasta) Matka Urszula Ledóchowska zakupiła posiadłość, aby utworzyć działającą do dzisiaj Szkołę Gospodarczą dla dziewcząt wraz z Domem Zgromadzenia Sióstr Urszulanek. W 1927 w mieście miała miejsce prestiżowa wystawa – Wystawa Przemysłowo-Rolnicza, która w istotny wpływ promowała lokalne rzemiosło i aktywowała lokalnych wytwórców. W czasie II wojny światowej mieszkańcy doznali wielu cierpień ze strony okupanta. W ramach akcji Heim ins Reich podczas okupacji z miejscowości wysiedlono ponad 200 Polaków[5] i na ich miejsce zasiedlono niemieckich przesiedleńców ze wschodniej Europy. Polakom skonfiskowano ich mienie (obejmujące przedsiębiorstwa, warsztaty oraz sklepy), aresztowano i w końcu zesłano do obozów koncentracyjnych i obozów pracy przymusowej w III Rzeszy[6]. Władze niemieckie wysiedliły także siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr Urszulanek SJK w Pniewach, zajmując należące do nich nieruchomości[7].

Przesiedleni ze wschodu volksdeutsche witani w Pniewach portretami z Hitlerem 1940

Miasto Pniewy zostało zajęte 25 stycznia 1945. Po wojnie nastąpiła rozbudowa miasta, które zachowało pozycję lokalnego ośrodka gospodarczego i usługowego. W 1989, w 50. rocznicę śmierci zachowane od zniszczenia ciało błogosławionej Urszuli zostało przewiezione z Rzymu do Pniew i złożone w kaplicy domu macierzystego. Również w Pniewach pochowano ks. infułata Wawrzyńca (Lawrence’a) Wnuka[potrzebny przypis].

Gospodarka[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

W latach 2009-2010 Honda wybudowała swoje centrum logistycznego w Pniewach pod nazwą Honda Logistics Center Central-Europe Sp. z o.o.[8].

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Pniew w 2014 roku[9].


Piramida wieku Pniewy.png

Zabytki[edytuj]

W średniowieczu Pniewy były miastem drewnianym. Jego zabudowa nie wytrzymała upływu czasu, zwłaszcza pożarów, które często niszczyły całe miasto. Pniewy od pocz. XVI w. nie były nigdy główną rezydencją rodową właścicieli, dlatego nie ma tu budowli, które uświetniłyby miasto. Dopiero przejście Pniew w ręce Szołdrskich spowodowało, że w mieście powstały budowle, które nie zachowały pierwotnego kształtu np. pałac. Prawdopodobnie z czasów panowania tego rodu pochodzą fragmenty wystroju wnętrz kościołów św. Wawrzyńca oraz św. Ducha. Pozostałe obiekty o charakterze zabytkowym na terenie Pniew to m.in. poczta konna, kościół poewangelicki (obecnie katolicki kościół św. Jana Chrzciciela) i synagoga (mieściło się tutaj kino, obecnie budynek spełnia funkcję handlową) pochodzą z XIX w.[potrzebny przypis]. Ochronie podlega również założenie urbanistyczne Pniew[10].

W rejestrze zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa znajdują się[10]:

Oświata[edytuj]

Sport[edytuj]

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Współpraca międzynarodowa[12][edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Pniewy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
  2. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. a b Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2014 r. (3,73 MB). 2015. [dostęp 2 stycznia 2016]. [zarchiwizowane z tego adresu]. s. 111. ISSN 2083-3342.
  4. a b c Praca zbiorowa: Mały przewodnik po Polsce hasło "Pniewy". Warszawa: 1980, s. 226.
  5. Urząd Miejski Pniewy
  6. Wysiedlenia z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa.
  7. Sanktuarium św. Urszuli W Pniewach.
  8. Honda rozpoczyna budowę Centrum Logistycznego. [dostęp 6 marca 2016]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. http://www.polskawliczbach.pl/Pniewy, w oparciu o dane GUS.
  10. a b c d e f g h i Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 6 marca 2016]. s. 216.
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 8 czerwca 2014.
  12. www.pniewy.wlkp.pl. [dostęp 2011-09-13].

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]