2 Morski Pułk Strzelców

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
2 Morski Pułk Strzelców
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca „Morski”
Tradycje
Rodowód 2 Morski Batalion Strzelców
Dowódcy
Pierwszy ppłk Ignacy Szpunar
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Obrona Wybrzeża
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Lądowa Obrona Wybrzeża
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
W hołdzie żołnierzom pułku

2 Morski Pułk Strzelców (2 mps) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

2 Morski Pułk Strzelców nie występował w organizacji pokojowej Wojska Polskiego. Został zmobilizowany 24 sierpnia 1939 roku przez 2 Morski Batalion Strzelców.

Zadaniem pułku (ok. 3 tys. żołnierzy) pod dowództwem ppłk. I. Szpunara było zorganizowanie obrony stałej Gdyni od strony Gdańska, na południowych stokach Redłowa i południowym skraju Lasu Witomińskiego, od plaży w Orłowie do m. Chwarzno włącznie. Zachodnim jego sąsiadem, w rejonie Koleczkowa, był I Gdyński Batalion Obrony Narodowej pod dowództwem mjr. Stanisława Zauchy. Pułk wchodził w skład Lądowej Obrony Wybrzeża na czele z płk. Stanisławem Dąbkiem.

Jeszcze przed wybuchem wojny żołnierze Pułku zajmowali stanowiska obronne m.in. w Kolibkach, wzdłuż Kaczej, wzdłuż toru kolejowego Gdynia-Kościerzyna, na Witominie i na wzgórzu nr 1577, leżącym na północ od Chwarzna. Odcinek obrony był krótki, bo liczył ok. 8 km, ale miał duże znaczenie militarne, stąd bowiem była najkrótsza droga do wprowadzenia wojsk niemieckich do serca Lądowej Obrony Wybrzeża, tj. do portu handlowego i wojennego oraz do miasta Gdyni.

Gdy 1 września 1939 r. o świcie Niemcy przekroczyli granicę, od razu napotkali duży opór. 2 Morski Pułk Strzelców już w pierwszym minutach został ostrzelany przez oddziały gen. Eberharda i pancernik „Schleswig-Holstein”. Ogniem wrogiej artylerii zostały rażone pozycje II batalionu, koszary i placówka Nr 2 na Kolibkach. Często szturmowanym miejscem była główna droga z Sopotu do Gdyni i jej okolice, tj. pozycje II batalionu. Oddziały pułku często dokonywały też wypady na stronę niemiecką. Wyznaczonego odcinka polscy żołnierze bronili do 7 września.

Na rozkaz płk. S. Dąbka pułk wycofał się kilka dni później na Kępę Oksywską. Wynikało to stąd, iż 1 Morski Pułk Strzelców i V Batalion Obrony Narodowej po bardzo ciężkich walkach zostały zmuszone, przez znacznie liczniejsze siły niemieckiej 207 DP, do odwrotu z Wejherowa, poprzez Redę, na Kępę Oksywską. Groziło to opanowaniem Gdyni od strony północno-zachodniej i uderzeniem na tyły 2 Morskiego Pułku Strzelców. Na Oksywiu pułk prowadził bardzo ciężkie i zażarte walki aż do kapitulacji polskich wojsk 19 września. Ostatecznie poległo około 150 żołnierzy pułku a 250 zostało rannych.

Za czyny wyjątkowego męstwa okazane podczas wojny obronnej 1939 r. Naczelny Wódz w Londynie odznaczył 2 Morski Pułk Strzelców Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari V klasy[1]. Odznaczeni zostali także jego żołnierze.

W 1939 roku morskie bataliony strzelców powinny etatowo posiadać 2 moździerze 81 mm, 9 granatników 46 mm, 12 ckm (wz.08), 27 rkm i 9 karabinów przeciwpancernych, ponadto pułk posiadał dwa działa 75 mm wz.1897 i 4 działa przeciwpancerne 37 mm wz.36[2]. Podczas mobilizacji, w sierpniu 1939 do 2. Morskiego Pułku Strzelców przydzielono ponadto 111. Pluton Artylerii Pozycyjnej, uzbrojony w dwa działa 76,2 mm wz.02[3].

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk Ignacy Szpunar
  • adiutanci – por. Józef Mikołajczuk (zginął 17 września), por. Marian Kujawa (od 17 września), por. Zygmunt Pernak
  • kwatermistrz – kpt. Zygmunt Kurc
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Kazimierz Rutkowski
  • oficer ewidencyjno-personalny – por. Jan Walichnowski
  • oficer materiałowy – kpt. Stefan Pilszak
  • oficer żywnościowy – kpt. Stanisław Jan Łukaszewicz
  • oficer gospodarczy Pułku i II batalionu – kpt. Franciszek Ziembowicz
  • lekarz Pułku i II batalionu – por. Włodzimierz Tomankiewicz
I batalion
  • dowódca batalionu – kpt. Jan Wysocki
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - kpt. Kazimierz Kostecki
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Józef Bieniarz
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Józef Stefaniak
  • dowódca 1 kompanii ckm - ppor. Stanisław Michalik (?)
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Witold Skwarczyński
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - por. Marian Woźniak
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Andrzej Matuszak
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Antoni Kowrygo
  • dowódca 2 kompanii ckm - kpt.Franciszek Olszewski
Pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – ppor. Stanisław Bałamucki
  • dowódca plutonu łączności - por. Jerzy Zagrodzki
  • dowódca plutonu pionierów - por. Bolesław Horoch
  • dowódca plutonu zwiadu - ppor. Marian Kliś
  • dowódca baterii artylerii piechoty – kpt. Wiesław Szarras
  • dowódca plutonu wartowniczego – ppor. Zygmunt Cywiński
I batalion rezerwowy
  • dowódca batalionu - kpt. Izajasz Chwalimir Pochwałowski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - por. Wacław Szyszko
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Marian Kujawa
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Albin Wnuk
  • dowódca kompanii ckm - por. Tadeusz Sozański

Tradycje[edytuj | edytuj kod]

Imię 2 Morskiego Pułku Strzelców nadano szkole podstawowej nr 20 w Wielkim Kacku. Nazwisko dowódcy Pułku – ppłk. Ignacego Szpunara nosi jedna z ulic na nowym osiedlu na Pogórzu Górnym. W Redłowie znajduje się mauzoleum – cmentarz. Znajduje tam się 515 mogił obrońców Gdyni, w tym żołnierzy Pułku, a wśród nich także mogiła I. Szpunara. W Kolibkach postawiono obelisk na pamiątkę stoczonej tam bitwy, natomiast na Witominie znajduje się pomnik i ulica 2 Morskiego Pułku Strzelców. W Mostach znajduje się pomnik 2MPSu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77.
  2. Andrzej Konstankiewicz: Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914-1939, Lublin, 2003, ​ISBN 83-227-1944-2​, ss.247-248. Treść tabeli w tym źródle sugeruje, że każdy z batalionów pułku posiadał dwie armaty 75 mm i cztery armaty ppanc, lecz brak jest tam informacji o przydzieleniu dwóch dalszych armat 75 mm, z kolei Jerzy Pertek, Wielkie dni małej floty, Poznań 1976, s.47. podaje 4 działa dla obu pułków strzelców.
  3. Andrzej Konstankiewicz: Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914-1939, Lublin, 2003, ​ISBN 83-227-1944-2​, ss.247, 256. Według P. Zarzyckiego cytowanego w tym źródle, miały to być armaty 75 mm wz.02/26.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]