Brian Eno
 Brian Eno (2015) | |
| Imię i nazwisko |
Brian Peter George St. John le Baptiste de la Salle Eno |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
15 maja 1948 |
| Instrumenty | |
| Gatunki |
rock awangardowy |
| Zawód | |
| Aktywność |
od 1970 |
Brian Eno, właśc. Brian Peter George St. John le Baptiste de la Salle Eno[1][2] (ur. 15 maja 1948 w Woodbridge[1][2]) – angielski kompozytor muzyki ambient, producent muzyczny i muzyk rockowy grający na instrumentach klawiszowych i wielu innych. Znany z występów w grupie Roxy Music oraz z kariery solowej. Twórczość Briana Eno zaliczana jest do progresywnego rocka i progresywnego popu, ale także do muzyki awangardowej, elektronicznej, ambient, world – w szerokim pojęciu, eksperymentalnej. Artysta znany jest z awangardowych, multimedialnych realizacji.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]
Jako pionier stylu ambient jest twórcą tego terminu. W swych popowych eksperymentach był prekursorem artystycznego kierunku muzyki punk (zobacz proto punk). W czasie swej kariery solowej współpracował z wieloma czołowymi zespołami i muzykami sceny rockowej, w tym awangardowej, jak np.: U2, David Byrne i Talking Heads, Devo, Ultravox, James, My Bloody Valentine, Harold Budd, John Cale, Phil Collins (jako perkusista), Robert Fripp, Bill Laswell i wielu innych. Wspólna kompozycja Briana Eno i Davida Bowiego z albumu Low (1977), Warszawa, była użyta jako podstawa przez awangardowego kompozytora współczesnego Philipa Glassa przy komponowaniu jego Low Symphony, opublikowanej w 1992.
Jest też autorem dźwięku startowego w MS Windows 95 – The Microsoft Sound.
W 1977 wraz z malarzem/grafikiem Peterem Schmidtem (przyjacielem, a przed laty, profesorem sztuki u którego studiował design i malarstwo), razem wynaleźli nowatorski system wyroczni, w celu ułatwionego podejmowania decyzji, oparty na zbiorze specjalnie opracowanych kart, Oblique Strategies (Strategie niejednoznaczne), wdrażając go do pracy nad albumem Before and after Science, w trakcie generując i biorąc pod uwagę 109 osobnych nagrań.
W 2008 współtworzył ścieżkę dźwiękową do gry komputerowej Spore, zaprojektowanej przez Willa Wrighta. Gra wykorzystywała tzw. muzykę proceduralną, która zmieniała się w zależności od stylu rozgrywki i ewolucji stworzeń tworzonych przez gracza. Eno, zainspirowany koncepcją dynamicznej muzyki, dostarczył kompozycje przypominające jego album Apollo: Atmospheres and Soundtracks z 1983[3][4].
W 2007 nawiązał współpracę z brytyjskim zespołem Coldplay nad ich nową płytą. Album Viva la Vida or Death and All His Friends został wydany 12 czerwca 2008.
Zaangażowanie polityczne i społeczne
[edytuj | edytuj kod]W 2006 znalazł się wśród ponad 100 artystów i pisarzy, którzy podpisali list otwarty wzywający do międzynarodowego bojkotu izraelskich instytucji politycznych i kulturalnych[5]. W styczniu 2009 sprzeciwił się działaniom zbrojnym Izraela w Strefie Gazy, publikując artykuł publicystyczny w „CounterPunch” oraz uczestnicząc w masowym proteście w Londynie[6][7].
W listopadzie 2019 podpisał list popierający lidera Partii Pracy Jeremy’ego Corbyna, określając go jako „latarnika nadziei w walce przeciwko rodzącemu się skrajnie prawicowemu nacjonalizmowi, ksenofobii i rasizmowi w znacznej części demokratycznego świata”, a następnie zadeklarował poparcie dla Partii Pracy w wyborach parlamentarnych[8]. W grudniu tego samego roku, wraz z 42 innymi przedstawicielami świata kultury, podpisał list popierający program wyborczy ugrupowania Corbyna, który – według autorów – „stawiał potrzeby ludzi i planety ponad prywatnym zyskiem i interesami nielicznych”[9][10].
W kwietniu 2021 artysta wziął udział w internetowym koncercie Live for Gaza, w którym wystąpili m.in. pierwszy rockowy zespół z Gazy Osprey V, Wafaa Alnjeili i Badeel Band[11][12].
Eno jest także jednym z pierwszych i aktywnych członków ruchu Democracy in Europe Movement 2025 (DiEM25), w ramach którego publikuje oświadczenia, bierze udział w wydarzeniach medialnych i debatach[13][14].
W październiku 2023 podpisał list otwarty artystów wzywający do zawieszenia broni w trakcie izraelskich bombardowań Strefy Gazy[15], a w listopadzie 2023 – kolejny apelujący o zakończenie blokady regionu[16]. W maju 2025 roku oskarżył Microsoft o współudział w izraelskich zbrodniach wojennych w Gazie, wskazując na dostarczanie Izraelowi usług sztucznej inteligencji i infrastruktury chmurowej. Jednocześnie zapowiedział, że przekaże swoje pierwotne wynagrodzenie za stworzenie dźwięku startowego Windows 95 na rzecz ofiar konfliktu[17].
W tym samym roku zorganizował koncert charytatywny Together for Palestine w Wembley Arena w Londynie, podczas którego zebrano ponad 2 mln dolarów na wsparcie palestyńskich organizacji humanitarnych[18].
W 2025 dołączył do kampanii No Music For Genocide, wzywającej do usunięcia ich muzyki ze streamingów dostępnych w Izraelu[19]. Do współzałożycieli inicjatywy należą m.in. Massive Attack, Fontaines D.C. i Kneecap[20].
Dyskografia
[edytuj | edytuj kod]
- 1974 Here Come the Warm Jets
- 1974 Taking Tiger Mountain (By Strategy)
- 1975 Another Green World
- 1975 Discreet Music
- 1977 Before and after Science
- 1978 Music for Films
- 1978 Ambient 1 – Music for Airports
- 1978 After the Heat
- 1980 Ambient 2 – The Plateaux of Mirror
- 1981 My Life in the Bush of Ghosts
- 1981 Ambient 3 – Day of Radiance
- 1981 Empty Landscapes
- 1981 My Life in the Bush of Ghosts
- 1982 Ambient 4 – On Land
- 1983 Music for Films, Vol. 2
- 1983 Apollo – Atmospheres & Soundtracks
- 1984 Begegnungen
- 1985 Thursday Afternoon
- 1985 Begegnungen II
- 1988 Music for Films, Vol. 3
- 1990 Wrong Way Up
- 1992 Nerve Net
- 1992 The Shutov Assembly
- 1993 Robert Sheckley's in a Land of Clear Colours
- 1993 Neroli
- 1994 Headcandy
- 1995 Spinner
- 1997 The Drop
- 1997 Extracts from Music for White
- 2005 Another Day on Earth
- 2010 Wall Street: Money Never Sleeps (z Craigiem Armstrongiem i Davidem Byrnem)
- 2012 Lux
- 2016 The Ship
- 2017 Reflection
Nagrody, pozycje na listach przebojów i rekordy
[edytuj | edytuj kod]| Albumy na liście The Billboard 200 | ||
| rok | album | pozycja |
|---|---|---|
| 1974 | Here Come the Warm Jets | 151 |
| 1978 | Before and After Science | 171 |
| 1981 | My Life in the Bush of Ghosts | 44 |
- Nagrody Grammy
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Krzysiek Stęplowski, Brian Eno [online], nowamuzyka.pl [dostęp 2011-05-17] [zarchiwizowane z adresu 2009-09-04] (pol.).
- ↑ a b Jason Ankeny, Brian Eno – Biography [online], allmusic.com [dostęp 2011-05-17] (ang.).
- ↑ Chris Steffen, Brian Eno's Mutating “Spore” Score Reinventing Game Music [online], Rolling Stone, 12 września 2008 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Brian Eno is MORE DARK THAN SHARK [online], moredarkthanshark.org [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Israel boycott may be the way to peace, „The Guardian”, theguardian.com, 15 grudnia 2006, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Alexander Cockburn, Jeffrey St. Clair, Brian Eno: Stealing Gaza [online], counterpunch.org [dostęp 2025-09-29] [zarchiwizowane z adresu 2010-07-09] (ang.).
- ↑ UK protests in support of Gaza [online], standard.co.uk, 2009 [dostęp 2025-09-29] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-13] (ang.).
- ↑ Matthew Neale, Exclusive: New letter supporting Jeremy Corbyn signed by Roger Waters, Robert Del Naja and more [online], NME, 16 listopada 2019 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Letters, Vote for hope and a decent future, „The Guardian”, theguardian.com, 3 grudnia 2019, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Kate Proctor, Coogan and Klein lead cultural figures backing Corbyn and Labour, „The Guardian”, theguardian.com, 3 grudnia 2019, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Kory Grow, Roger Waters, Tom Morello, Brian Eno Plan 'Live for Gaza' Event [online], Rolling Stone, 9 kwietnia 2021 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Gaza's first rock band, Osprey V gives voice to Palestinians [online], Pakistan Observer, 6 sierpnia 2021 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ DiEM25 TV with Brian Eno and Yanis Varoufakis: Reflecting on our Post-Virus World [online], DiEM25 - Democracy in Europe Movement 2025 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Brian Eno, Author at DiEM25 [online], DiEM25 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Artists4Ceasefire [online], Artists4Ceasefire [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Anagricel Duran, Pulp and Lucy Dacus among thousands of musicians to have signed letter for Gaza ceasefire [online], NME, 22 listopada 2023 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Jazz Monroe, Brian Eno Criticizes Microsoft for Support of Israeli Military [online], Pitchfork, 21 maja 2025 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Lex Harvey, Mohammed Tawfeeq, Hira Humayun, Dozens of celebrities take stage in London for ‘Together for Palestine’ fundraiser [online], CNN, 17 września 2025 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Jazz Monroe, MJ Lenderman, King Krule, Arca, MIKE, Yaeji, and More Join Campaign to Block Their Music From Streaming in Israel [online], Pitchfork, 18 września 2025 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
- ↑ Laura Snapes, Massive Attack remove music from Spotify to protest against CEO Daniel Ek’s investment in AI military, „The Guardian”, theguardian.com, 18 września 2025, ISSN 0261-3077 [dostęp 2025-09-29] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 000000011020112X
- VIAF: 2638470
- ULAN: 500089780
- LCCN: n85135915
- GND: 118955691
- NDL: 00620633
- BnF: 13568282b
- SUDOC: 052608727
- SBN: SBLV165806
- NLA: 35827581
- NKC: ola2002151562
- BNE: XX1092832
- NTA: 072464631
- BIBSYS: 90955202
- CiNii: DA01371788
- Open Library: OL63875A
- PLWABN: 9810617861405606
- NUKAT: n2004043130
- J9U: 987007318291705171
- LNB: 000261777
- NSK: 000050659
- CONOR: 28785507
- ΕΒΕ: 317737
- LIH: LNB:V*386142;=BK