Bronisław Budkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bronisław Budkiewicz
Data i miejsce urodzenia 12 sierpnia 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci 14 października 1944
Groß-Rosen
Zawód inżynier
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

Bronisław Budkiewicz pseud. Bronisław, Trzaska, Witkowski, Jankowski, Andrzej Koperowski (ur. 12 sierpnia 1902 w Warszawie[1][a], zm. 14 października 1944 w obozie koncentracyjnym Groß-Rosen) – polski inżynier, działacz niepodległościowy, społeczny i spółdzielczy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Bronisław Budkiewicz naukę w szkole realnej im. H. Giżyckiego w Warszawie przerwał w 1918 roku, żeby zgłosić się na ochotnika do Wojska Polskiego. Za męstwo w bitwach 14 i 23 sierpnia 1920 roku pod Borkowem i Krzynowłogą został odznaczony przez dowódcę frontu gen. broni Józefa Hallera Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari. W opinii o przyznaniu orderu dowódcy Bronisława Budkiewicza napisali: Nieustraszony w walkach, energia i dzielność godna naśladowania (...) Śmiały do bezczelności, spokojny i wesoły w boju[3].

Po wojnie ukończył Wydział Elektryczny Politechniki Warszawskiej[2]. W czasie studiów należał do Organizacji Młodzieży Narodowej Szkół Wyższych (od 1923 roku[4]). Został członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet” (z którego w 1933 roku wziął urlop bezterminowy[5]). W OMN był przewodniczącym Zarządu Okręgu Warszawskiego, a następnie Komitetu Wykonawczego. W Zecie należał do Koła Braterskiego. Był również działaczem tajnego Związku Patriotycznego (od 1934 roku[6]) i członkiem Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej[1].

W 1933 roku był jednym z założycieli Spółdzielni Pracy i Banku Spółdzielczego „Grupa Techniczna”[7]. Był w zarządzie obu spółdzielni, pełnił funkcję dyrektora naczelnego „Grupy Technicznej”[8].

W kampanii wrześniowej walczył w szeregach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”[b]. W październiku 1939 roku zaangażował się w tworzenie konspiracji wojskowej, Związku Odbudowy Rzeczypospolitej (w którym był zastępcą komendanta, Tadeusza Żenczykowskiego[9]), który podporządkował się rozkazom Naczelnego Wodza, następnie został scalony z Armią Krajową. Bronisław Budkiewicz pełnił funkcję szefa Wydziału Przemysłu Zbrojeniowego w Komendzie Głównej ZWZ, był zastępcą szefa komórki „Przemysł Wojenny” (kryptonim „Kielnia”) w Komendzie Głównej AK[2].

W czasie okupacji prowadzona przez Budkiewicza „Grupa Techniczna” kontynuowała pracę, prowadząc m.in. działalność legalizacyjną. Legitymacjami Grupy posługiwali się m.in. Stefan Rowecki „Grot”, Tadeusz Komorowski „Bór” i duża liczba kadrowych pracowników AK i agentur tajnego kierownictwa cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego[1].

Bronisław Budkiewicz zagrożony aresztowaniem przeniósł się z Warszawy do Krakowa. Został tam aresztowany przez Gestapo 25 marca 1942 roku pod fałszywym nazwiskiem „Andrzej Koperowski”, które umieszczono na liście zakładników. Przebywał w więzieniu Montelupich, skąd został wywieziony do obozu koncentracyjnego Groß-Rosen, gdzie zginął[2].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Bronisław Budkiewicz był synem Bolesława i Józefy z domu Karyory. 16 października 1932 roku ożenił się z Wiktorią Skwarczewską[10], artystką śpiewaczką. Mieli co najmniej jednego syna.

Symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 194, rząd 5, miejsce 20). Tam też jest pochowana jego żona (zmarła w 1980 roku)[11].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według niektórych źródeł[2] urodził się w Rososznem.
  2. Według Zbigniewa Czeczota-Gawraka i Józefa Pietruszy[9] walczył w 17 Pułku Piechoty.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Tadeusz Wacław Nowacki: W II Rzeczypospolitej. W: Tadeusz Wacław Nowacki (red.): ZET w walce o niepodległość i budowę państwa – szkice i wspomnienia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 230. ISBN 83-01-12142-4.
  2. a b c d Bronisław Budkiewicz. www.krakowianie1939-56. [dostęp 2017-01-07].
  3. Bronisław Budkiewicz (1902–1944) Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza”, 243, 15 października 2004, s. 32 [dostęp 2017-01-07].
  4. Tomasz Piskorski, Pamiętniki, zeszyt 161 (1923), Archiwum Akt Nowych, Warszawa.
  5. Tomasz Piskorski, Pamiętniki, zeszyt 331 (1933), Archiwum Akt Nowych, Warszawa.
  6. Tomasz Piskorski, Pamiętniki, zeszyt 344 (1934), Archiwum Akt Nowych, Warszawa.
  7. O Spółdzielni Pracy „Grupa Techniczna”, Lewicowo.pl. Portal poświęcony tradycjom polskiej lewicy demokratycznej, patriotycznej i niekomunistycznej [dostęp 2017-01-07].
  8. Franciszek Sadurski: „Grupa Techniczna”. W: Tadeusz Wacław Nowacki (red.): ZET w walce o niepodległość i budowę państwa – szkice i wspomnienia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 411. ISBN 83-01-12142-4.
  9. a b Zbigniew Czeczot-Nawrat; Józef Pietrusza: Wrzesień i po wrześniu w kraju. W: Tadeusz Wacław Nowacki (red.): ZET w walce o niepodległość i budowę państwa – szkice i wspomnienia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 493. ISBN 83-01-12142-4.
  10. Tomasz Piskorski, Pamiętniki, zeszyt 325 (1932), Archiwum Akt Nowych, Warszawa.
  11. Opis grobu Amelii Skwarczewskiej, Warszawskie Zabytkowa Pomniki Nagrobne – Stare Powązki [dostęp 2017-01-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Wacław Nowacki (red.): ZET w walce o niepodległość i budowę państwa – szkice i wspomnienia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12142-4.