Wiktor Kemula

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiktor Kemula
Ilustracja
Prof. Kemula wśród współpracowników, 1963
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1902
Izmaił
Data i miejsce śmierci 17 października 1985
Warszawa

Wiktor Kemula (ur. 6 listopada 1902 w Izmaile, zm. 17 października 1985 w Warszawie) – polski chemik, uważany za twórcę polskiej szkoły polarografii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w polskiej rodzinie zamieszkałej w mieście Izmaił, leżącym w delcie Dunaju w pobliżu Morza Czarnego. Wcześnie stracił oboje rodziców. W 1921 ukończył szkołę średnią w Izmaile z wyróżnieniem i w tym samym roku jako stypendysta rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Na trzecim roku studiów został zastępcą asystenta przy katedrze profesora Stanisława Tołłoczki. W wieku 25 lat uzyskał doktorat chemii.

W latach 1929–1930 odbywał staż naukowy u profesora Jaroslava Heyrovskiego na Uniwersytecie Karola w Pradze, a w latach 1930–1931 w Lipsku u profesorów Petera Debye’a i Fritza Weigerta. W latach 1936–1941 był profesorem chemii fizycznej na Uniwersytecie we Lwowie, kierownikiem Zakładu Chemii Fizycznej UJK[1]

. W 1936 roku został wybrany na członka Towarzystwa Naukowego we Lwowie. W październiku 1936 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego chemii fizycznej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie[2].

W okresie sowieckiej okupacji Lwowa nadal prowadził działalność naukową[3]. Wykładał chemię na tajnym UJK[4]. W okresie okupacji niemieckiej pracował w fabryce przemysłu spożywczego.

1 lipca 1945 roku został profesorem na Uniwersytecie Warszawskim[5]. Był kierownikiem Zespołu Katedr Chemicznych. W 1955 roku został wybrany na prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego.

W roku 1968 przeszedł na emeryturę. Od 1952 roku był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Był promotorem ponad 50 doktorantów.

Profesor Kemula jest wynalazcą elektrody o wiszącej kropli rtęci (hanging mercury drop electrode - HMDE). Przyczynił się do rozwoju chemii elektroanalitycznej, szczególnie polarografii.

W PRL informacje na temat Wiktora Kemuli podlegały cenzurze. W 1977 roku jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: "Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW". Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp.[6].

W latach 1981–1985 był prezesem reaktywowanego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. 1 grudnia 1982 Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa[7].

Był miłośnikiem muzyki poważnej, uprawiał czynnie muzykę kameralną. Zmarł podczas koncertu w warszawskim kościele św. Krzyża.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, s. 92. ISBN 978-83-7188-964-6.
  2. Nowi profesorowie na Uniwersytecie lwowskim. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 245 z 24 października 1936. 
  3. Nie tolerował na swoich wykładach „getta ławkowego", przyjmował Żydów na asystenturę. Nadało mu to opinię lewicowca. Gdy Lwów znalazł się pod okupacją sowiecką (1939–1941) kontynuował zajęcia i badania na szybko ukrainizowanym Uniwersytecie, [w:] Kwartalnik historii nauki i techniki: PAN, Tom 50, Wydania 1-2, 2005
  4. Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, s. 152. ISBN 978-83-7188-964-6.
  5. Jan Draus: Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007, s. 197. ISBN 978-83-7188-964-6.
  6. Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 139.
  7. Doktoraty HC. uw.edu.pl. [dostęp 21 lutego 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]