Carl Larsson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Carl Larsson
Ilustracja
Carl Larsson
Data i miejsce urodzenia 28 maja 1853
Sztokholm
Data i miejsce śmierci 22 stycznia 1919
Falun
Dziedzina sztuki malarstwo
Ważne dzieła
podpis
Śniadanie pod brzozą, akwarela z 1896

Carl Larsson (ur. 28 maja 1853 w Sztokholmie, zm. 22 stycznia 1919 w Falun) – szwedzki malarz i architekt wnętrz, reprezentant ruchu Arts and Crafts Movement[1]. Tworzył głównie obrazy olejne, akwarele i freski, z czego popularność zyskał głównie dzięki akwarelom przedstawiającym idylliczne życie rodzinne.

Carl Larsson-Lathörnet.jpg

Najbardziej znane dzieło Carla Larssona to olejny szkic Midvinterblot (obraz Carla Larssona) znajdujący się obecnie w Nationalmuseum[2][3].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i wczesna młodość[edytuj | edytuj kod]

Carl Larsson urodził się w Gamla stanie, starej dzielnicy Sztokholmu, 28 maja 1853 roku w biednej rodzinie[4]. Jedyną nadzieją dla młodego Larssona był talent artystyczny, który objawił się w jego dzieciństwie. W wieku trzynastu lat jego nauczyciel namówił go, aby złożył podanie o miejsce w Principskolan, dziale przygotowawczym Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki[5].

Przez pierwsze lata w Principskolan Carl nie potrafił nawiązać relacji z rówieśnikami. Jego poczucie o niższości społecznej sprawiało, że uważał się za outsidera. To zmieniło się jednak w wieku szesnastu lat, gdy został przeniesiony do najniższego działu Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki. Wtedy też zyskał pewność siebie i wkrótce stał się jedną z najważniejszych postaci w kręgach studenckich[6].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu Szwedzkiej Królewskiej Akademii Sztuki, Carl Larsson zajmował się ilustrowaniem książek, czasopism i codziennych gazet. Udał się również do Paryża, gdzie starał się zostać artystą, jednak mimo swojej ciężkiej pracy nie odniósł sukcesu[7].

Punkt zwrotny przyszedł w 1882 roku, kiedy przeprowadził się do kolonii skandynawskich artystów w Grez-sur-Loing pod Paryżem. Tam właśnie spotkał swoją przyszłą żonę Karin Bergöö i przeszedł artystyczną transformację porzucając olejne malarstwo tradycyjne na rzecz akwareli. Właśnie w Grez-zur-Loing namalował niektóre ze swoich najważniejszych obrazów[8].

Małżeństwo i życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Carl i Karin pobrali się w 1883 roku i razem mieli ósemkę dzieci: (z których syn Mats zmarł w wieku dwóch miesięcy w 1895 roku) Suzanne 1884, Ulf 1887, Pontus 1888, Lisbeth 1891, Brita 1893, Kersti 1896 oraz Esbjörn 1900.[9]

W 1888 roku ojciec Carla, Adolf Bergöö ofiarował rodzinie Lilla Hyttnäs – mały dom w Sundborn we wschodniej Dalarna. Lilla Hyttnäs stała się wspólnym projektem Carla i Karin, w którym ich talenty artystyczne znalazły wyraz w bardzo nowoczesnej i osobistej architekturze, kolorystyce i aranżacji wnętrz. Carl ze swoją małżonką własnoręcznie zaprojektował i wykonał większość mebli[10], a sam budynek zyskał sławę, gdy artysta postanowił zilustrować wnętrza w słynnym albumie Ett hem (W domu). Znalazły się w nim 24 ilustracje przedstawiające konkretne pomieszczenia domu, prezentujące oryginalny, autorski styl.[11]

Akwarele Larssona uczyniły Lilla Hyttnäs jednym z najbardziej znanych domów na świecie.

Obrazy[edytuj | edytuj kod]

Poza zbiorem akwareli, Carl Larsson jest autorem fresków zdobiących ściany Nationalmuseum w Sztokholmie.

W 1894 roku Carl Larsson wziął udział w konkursie na projekt dekoracji klatki schodowej Nationalmuseum i w latach 1895-1908 stworzył dzieła prezentujące dzieje sztuki szwedzkiej i muzeum. W 1910 powstał pierwszy szkic Midvinterblot (Ofiara w przesilenie zimowe). Szkic zmieniany był jeszcze dwukrotnie, a jego ostateczna postać (farbą olejną na płótnie) Carl Larsson zaprezentował w 1915 roku. Nationalmuseum odrzuciło projekt i w 1916 roku szkic został przekazany galerii Liljevalchs. W 1942 znalazł się w Skissernas museum w Lund, a w 1982 został przeniesiony do Antikmuseum w Sztokholmie. Dopiero w latach 90. XX wieku szkic powrócił do Nationalmuseum i tam pozostał aż do dziś.[12]

Midvinterblot[edytuj | edytuj kod]

Midvinterblot to szkic olejny o wymiarach 6,5 × 13,5 m. Przedstawiona na nim wielopostaciowa kompozycja przedstawia złożenie ofiary w dniu przesilenia zimowego. Inspiracją do obrazu była legenda przedstawiająca historię wikińskiego króla Szwecji, Domalda. Jest przedstawiony na obrazie jako nagi mężczyzna odziany jedynie w lisią skórę i klejnoty. Domald ma stać się tytułową ofiarą, dumnie wypychając pierś i czekając na cios zadany przez kata. Ten stoi tuż obok niego, trzymając w prawej dłoni ostrze i będąc odwrócony tyłem do widza. Kat pochyla głowę, wpatrując się w kapłana stojącego w centrum kompozycji[13].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Carl Larsson – UTULĘ THULE. Strona o Islandii (i nie tylko), utulethule.pl, 23 marca 2019 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
  2. Nationalmuseum – fullständigt namn: Carl Olof Larsson Carl Larsson, emp-web-84.zetcom.ch [dostęp 2020-06-08].
  3. Carl O Larsson – Svenskt Biografiskt Lexikon, sok.riksarkivet.se [dostęp 2020-06-08].
  4. Carl Larsson, www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
  5. Carl Larsson – UTULĘ THULE. Strona o Islandii (i nie tylko), utulethule.pl, 23 marca 2019 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
  6. Carl Larsson, www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
  7. Carl Larsson, www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
  8. Carl Larsson, www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
  9. Carl Larsson, www.carllarsson.se [dostęp 2020-06-08] (ang.).
  10. Carl i Karin Larssonowie – twórcy stylu Ikei? » Niezła sztuka, Niezła sztuka, 21 maja 2017 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
  11. Carl i Karin Larssonowie – twórcy stylu Ikei? » Niezła sztuka, Niezła sztuka, 21 maja 2017 [dostęp 2020-06-08] (pol.).
  12. Emiliana Konopka, Dzieje Midvinterblot Carla Larssona jako przykład szwedzkiego stosunku do tradycji i nowoczesności.
  13. Emiliana Konopka, Dzieje Midvinterblot Carla Larssona jako przykład szwedzkiego stosunku do tradycji i nowoczesności.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]