Cerkiew Zbawiciela na Neredicy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cerkiew Spasa na Nieriedice)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cerkiew Zbawiciela na Neredicy
Церковь Спаса на Нередице, Спас на горе Нередице, Спас-Нередица
cerkiew
Rejestr zabytków historii i kultury narodów Federacji Rosyjskiej
Distinctive emblem for cultural property.svg 5310113002[1]
Ilustracja
Cerkiew w czasach współczesnych
Państwo  Rosja
Obwód  Obwód nowogrodzki
Miejscowość okolice Coat of Arms of Veliky Novgorod.svg Nowogrodu Wielkiego
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia nowogrodzka
Wezwanie Przemienienia Pańskiego
Wspomnienie liturgiczne 6/19 sierpnia
Położenie na mapie obwodu nowogrodzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu nowogrodzkiego
Cerkiew Zbawiciela na Neredicy
Cerkiew Zbawiciela na Neredicy
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Cerkiew Zbawiciela na Neredicy
Cerkiew Zbawiciela na Neredicy
Ziemia58°29′50,7″N 31°18′41,3″E/58,497417 31,311472
Strona internetowa

Cerkiew Zbawiciela na Neredicy[2] (ros. Церковь Спаса на Нередице, Спас на горе Нередице, Спас-Нередица) - świątynia Przemienienia Pańskiego znajdująca się w odległości 1,5 km na południe od Nowogrodu Wielkiego. Leży na małym wzgórzu[3], po prawej stronie rzeki Wołchow, w pobliżu stanowiska archeologicznego Rurykowe Gorodiszcze. Jedna z najstarszych cerkwi w Rosji i jeden z najcenniejszych zabytków sztuki ruskiej czasów sprzed podbojów mongolskich.

Historia[edytuj]

Cerkiew została wzniesiona w 1198 roku z inicjatywy księcia nowogrodzkiego Jarosława Włodzimierzowicza. Jej budowa trwała prawdopodobnie mniej niż jeden rok. Władca kazał ją zbudować jako formę upamiętnienia dwóch zmarłych synów. Po śmierci księcia cerkiew posłużyła za miejsce jego pochówku, co było zgodne z wolą władcy[4]. W latach 1903-1904 była prowadzona gruntowna renowacja i restauracja cerkwi pod kierownictwem architekta Piotra Pokryszkina.

Podczas II wojny światowej, w latach 1941-1943 świątynia znalazła się na linii frontu. Została wtedy bardzo zniszczona. Najbardziej ucierpiały bezcenne freski z 1199 i 1246 roku, których w wyniku działań wojennych przetrwała tylko niewielka część (głównie dolne partie). Cerkiew odbudowano w latach 1956-1958, jednakże większości fresków nie udało się odtworzyć[5].

W 1992 roku Cerkiew Zbawiciela na Neredicy wraz z innymi zabytkowymi obiektami z obszaru Nowogrodu została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w ramach kategorii "Historyczne pomniki Nowogrodu i okolic"[6].

W latach 2001-2004 prowadzono prace renowacyjne i archeologiczne wewnątrz cerkwi. Oprócz znalezienia fragmentów najstarszych fresków z 1199 roku[7], pod posadzką odkryto grób zawierający szczątki Atanazego Daniłowicza, potomka Ruryka, brata księcia moskiewskiego Iwana Kality i wnuka Aleksandra Newskiego. Grób ten wzmiankowany był w kronikach z 1322 roku.

Obecnie cerkiew pełni funkcje stricte muzealne. Sporadycznie są w niej odprawiane nabożeństwa.

Architektura[edytuj]

Niewielka murowana cerkiew, zbudowana na planie kwadratu z trzema absydami po wschodniej stronie i zwieńczona kopułą[8]. Typowy przykład budownictwa sakralnego nowogrodzkich terenów z końca XII wieku. W Rosji zachowało się jeszcze kilka podobnych świątyń, jak na przykład cerkiew św. Jerzego w Starej Ładodze[9].

Freski[edytuj]

Pierwsze freski powstały w 1199 roku. Były one tworzone przez kilku różnych artystów, toteż nie można było w nich dostrzec jednorodności stylistycznej. Obejmowały całe wnętrze cerkwi w tym filary, ściany, sufit i kopułę. W kopule namalowany był fresk przedstawiający Wniebowstąpienie, co było nietypowe, gdyż od IX wieku na obszarze bizantyńskiego kręgu kulturowego w kopułach świątyń zazwyczaj malowano Chrystusa Zbawiciela. Namalowanie innego fresku w kopule świadczyło o tym, że świątynia leży w bardzo peryferyjnym regionie. Za najbardziej imponujący fresk w cerkwi był uważany Sąd Ostateczny, który zajmował całą zachodnią ścianę - fragmenty głównie tego fresku spośród wszystkich pozostałych przetrwały do czasów współczesnych. W 1246 roku na ścianie południowej został namalowany fresk przedstawiający księcia Jarosława II Wsiewołodowicza[4].

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Strona rejestru
  2. Oriana: Eliza Malek PowerPoint PPT Presentation (pol.). W: Presentations [on-line]. slideserve.com, 2012-10-28. [dostęp 2016-08-30].
  3. Encyklopedia: Neredica (pol.). W: Geografia [on-line]. http://encyklopedia.pwn.pl,+1997-2014.+[dostęp 2016-08-30].
  4. a b Заказчик храма князь Ярослав Владимирович. Архитектура и настенная живопись новгородской церкви Спасо-Преображения на Нередице. [dostęp 20 marca 2012].
  5. Елизавета Зотова: 1 (ros.). "Первое сентября".
  6. 2 (ros.). Комитет культуры Новгородской области.
  7. Раскопки в церкви Спаса на Нередице
  8. Архитектура Нередицы (ros.). Мультимедийная информационная система «Архитектура и настенная живопись новгородской церкви Спасо-Преображения на Нередице».
  9. Архитектура Новгорода (ros.). Мультимедийная информационная система «Архитектура и настенная живопись новгородской церкви Спасо-Преображения на Нередице».

Linki zewnętrzne[edytuj]