Charles Bronson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Charles Bronson
Ilustracja
Charles Bronson (1987)
Imię i nazwisko

Charles Dennis Buchinsky

Data i miejsce urodzenia

3 listopada 1921
Ehrenfeld k. Pittsburgha

Data i miejsce śmierci

30 sierpnia 2003
Los Angeles

Zawód

aktor

Współmałżonek

Harriet Tendler
(1949–1967; rozwód)
Jill Ireland
(1968–1990; jej śmierć)
Kim Weeks
(1998–2003; jego śmierć)

Lata aktywności

1950–1999

Odznaczenia
Purpurowe Serce (Stany Zjednoczone)
Strona internetowa

Charles Bronson, właśc. Charles Dennis Buchinsky[1] (ur. 3 listopada 1921 w Ehrenfeld k. Pittsburgha, zm. 30 sierpnia 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny.

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Charles Bronson, 1961
Gwiazda w hollywoodzkiej Alei Sławy

Urodził się w Ehrenfeld k. Pittsburgha w rodzinie emigrantów z terenów dzisiejszej Litwy, jako dziewiąte dziecko w piętnastoosobowej rodzinie[2]. Jego ojciec, Walter Buchinski, Tatar lipkowski[3], wyemigrował do Ameryki z Druskienik, matka zaś, Mary (z domu Valinsky), była córką imigrantów pracujących w kopalni antracytu w Tamaqua w Pensylwanii[4]. W szkole uznawał się, czy też był uznawany, za Litwina i Rosjanina[5].

Straciwszy ojca, w wieku 10 lat podjął pracę w miejscowej kopalni, równocześnie się ucząc. Wedle wspomnień Bronsona, jego rodzina była w dobie wielkiego kryzysu tak uboga, że do szkoły South Fork High School[6] w Ehrenfeld uczęszczał w sukience po siostrze.

W 1943 wstąpił do Korpusu Powietrznego Armii Stanów Zjednoczonych i od 1945 służył jako strzelec pokładowy na bombowcach B-29 stacjonujących na Pacyfiku (Guam)[7]. Za odniesione w wojnie rany został odznaczony orderem Purpurowego Serca.

W okresie makkartyzmu zmienił nazwisko na Bronson w obawie, że „Buchinsky” kojarzyć się może z nazwiskami rosyjskimi[4]. Imał się różnych zawodów, był górnikiem, bokserem, kierowcą[7].

W 1949 uczył się aktorstwa w Pasadena Community Playhouse[8].

Kariera aktorska[edytuj | edytuj kod]

Karierę aktorską rozpoczął w 1951[8]. Początkowo odgrywał epizody, wcielając się w gangsterów i Indian. Popularność zdobył po występie w westernie Siedmiu wspaniałych (1960) oraz Wielkiej ucieczce (1963)[9][10]. Sukces odniósł też dzięki rolom w Parszywej dwunastce (1967) i Pewnego razu na Dzikim Zachodzie (1968). Często grywał Polaków i osoby polskiego pochodzenia (Wielka ucieczka, Bitwa o Ardeny, Parszywa dwunastka, Akt zemsty).

Od lat 70. wcielał się głównie w postacie „twardych mężczyzn”, m.in. Paula Kerseya w serii Życzenie śmierci.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W ostatnich latach życia ujawniły się u niego pierwsze objawy choroby Alzheimera. Zmarł 30 sierpnia 2003 w wieku 81 lat na zapalenie płuc w szpitalu Cedars-Sinai Medical Center[11] w Los Angeles[12].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Charles Bronson w programie Man with a Camera, 1959
Charles Bronson na planie serialu The Travels of Jaimie McPheeters, 1963
Charles Bronson jako gen. Dan Szomeron w filmie Atak na Entebbe, 1977

Nagrody, wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Personalidade: Charles Bronson (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2018-06-19]. (port.).
  2. Film.
  3. Charles Bronson – What Nationality Ancestry. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2018-06-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-19)]. (ang.).
  4. a b Charles Bronson (3 de Novembro de 1921). Filmow.com. [dostęp 2018-06-19]. (port.).
  5. Roger Ebert, Charles Bronson, www.rogerebert.com [dostęp 2019-09-25] (ang.).
  6. Charles Bronson Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2018-06-19]. (ang.).
  7. a b Charles Bronson. ČSFD.cz. [dostęp 2018-06-19]. (cz.).
  8. a b Charles Bronson Biography (1921-2003). Film Reference. [dostęp 2018-06-19]. (ang.).
  9. New publication with private photos of the shooting & documents of 2nd unit cameraman. Walter Riml. [dostęp 2018-06-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-02)]. (niem.).
  10. Photos of the filming The Great Escape, Steve McQueen on the set. Tiroler Filmarchiv. [dostęp 2018-06-19]. (niem.).
  11. Charles Bronson – Actor. CineMagia.ro. [dostęp 2018-06-19]. (rum.).
  12. Richard Severo (2003-09-01): Charles Bronson, 81, Dies; Muscular Movie Tough Guy. The New York Times. [dostęp 2010-01-15]. (ang.).
  13. Charles Bronson. projects.latimes.com. [dostęp 2022-10-22]. (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992, s. 38. ISBN 83-85195-83-1.
  • Charles Bronson. T. 1: Kolekcja Alfred Hitchcock Przedstawia. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., kwiecień 2009, s. 21. ISBN 978-83-252-0462-4.
  • Portret na życzenie. Charles Bronson. „Film”. nr 6/1962 (1987–02–08). Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]