Chrystus Pantokrator (fresk z San Climente)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Chrystus Pantokrator
Ilustracja
Autor Mistrz z Tahull
Rok wykonania 1123
Technika wykonania fresk
Rozmiar 620 × 360 x 180 cm
Muzeum Museu Nacional d’Art de Catalunya

Chrystus Pantokratorfresk przypisywany anonimowemu artyście zwanym Mistrzem z Tahull, wykonany około 1123 roku[a].

Fresk przedstawiający Chrystusa Pantokratora należy do najważniejszych ściennych malowideł Mistrza z Tahull i najważniejszych malowideł w sztuce romańskiej[1]. Pierwotnie został wykonany w kościele San Climente w Taüll, w absydzie świątyni. W latach 1919-1923 malowidło zostało przeniesione na płótno i umieszczone w kolekcji Museu Nacional d’Art de Catalunya w Barcelonie. W miejsce oryginału zawieszono kopię fresku.

Opis fresku[edytuj | edytuj kod]

Chrystus umieszczony został w mandorli w pozycji siedzącej na łuku symbolizującym Niebo. Jego stopy spoczywają na Ziemi. Prawą ręką czyni gest błogosławieństwa, w lewej trzyma otwartą księgę, na kartach których można odczytać napis: „EGO SUM Lux Mundi” (Ja jestem światłością świata), pochodzący z Ewangelii Jana. Po prawej i lewej stronie, na wysokości głowy, widoczne są dwie litery greckie A (alfa) i Ω (omega) – pierwsza i ostatnia litera alfabetu greckiego. W ikonografii chrześcijańskiej oznaczają one początek i koniec, symbol wszechmocy Boga Chrystusa jako Stwórcy i Tego, który wszystko dopełnia. Na zewnątrz mandorli znajdują się symbole pochodzące z wczesnego średniowiecza tzw. tetramorfy czyli symbole czterech Ewangelistów tu trzymane przez czterech aniołów. Anioł z lwem symbolizuje apostoła Marka, z wizerunkiem byka – apostoła Łukasza, ze skrzydłem – apostoła Mateusza a Anioł z orłem symbolizuje Jana Ewangelistę[2].
Poniżej wizerunku Chrystusa, w galerii łuków, znajdują się wizerunki Dziewicy Marii i innych apostołów (Bartłomieja, Tomasza, Jana oraz Jakuba i Filipa (dwa ostatnie zachowały się w bardzo szczątkowej formie)[3].

Na pierwszy rzut oka przedstawione postacie są dostojne i statyczne, jednakże cienie i kontrasty świetlne w fałdach szat nadają im wrażenie ruchu[4]. Hiszpański historyk, Maurice Serullaz, na temat fresku Chrystus Pantokrator pisał:

W apsydzie tej, mamy bez wątpienia do czynienia z samą istotą malarskiej sztuki romańskiej Katalonii. Artysta, dbały o ekspresję swego dzieła i respektujący hierarchiczny charakter przedstawionych postaci, umiał tchnąć nową siłę w tradycyjnie formuły ikonograficzne[5]

Wizerunek Pantokratora miał swoje stylistyczne i ikonograficzne echa w malowidłach ściennych w Esterri de Cardós[2]. Siła wyrazu i kolorystyka tego fresku inspirowała takich artystów jak Picasso i Francis Picabia[6][7].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Data powstania fresków przypisywana jest dacie konsekracji kościoła, które odbyło się w dniu 10 grudnia 1123

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Absis de Sant Climent de Taüll (hiszp.). Museu Nacional d’Art de Catalunya. [dostęp 2014-11-20].
  2. a b Dodwell 1992 ↓, s. 258.
  3. Székely 1974 ↓, s. 8-9.
  4. Dodds 1993 ↓, s. 194.
  5. Maurice Serullaz za: András Székely Malarstwo Hiszpańskie s.8
  6. Masterpieces of the MNAC: the Romanesque, Gothic and Modern collections (ang.). Barcelona Travel Blog by Runner Bean. [dostęp 2014-11-20].
  7. Abside de Sant Climent de Taüll (ang.). Espana es Cultura. [dostęp 2014-11-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]