Ciżmówka miękka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciżmówka miękka
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina strzępiakowate
Rodzaj ciżmówka
Gatunek ciżmówka miękka
Nazwa systematyczna
Crepidotus mollis (Schaeff.) Staude
Schwämme Mitteldeutschl. 25: 71 (1857)
Ciżmówka miękka: drugie zdjęcie
Crepidotus mollis G3.5.jpg
Blaszki ciżmówki miękkiej

Ciżmówka miękka (Crepidotus mollis (Schaeff.) Staude) – gatunek grzybów należący do rodziny strzępiakowatych (Inocybaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Inocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schaeffer nadając mu nazwę Agaricus mollis. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1857 r. Friedrich Staude, przenosząc go do rodzaju Crepidotus[1].

Ma ponad 20 synonimów naukowych. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus canescens Batsch 1783
  • Agaricus gelatinosus J.F. Gmel. 1792
  • Agaricus mollis Schrad. 1794
  • Agaricus mollis Schaeff. 1774
  • Agaricus mollis Schaeff. 1774, subsp. mollis
  • Agaricus ralfsii Berk. & Broome 1883
  • Crepidopus mollis (Schaeff.) Gray 1821
  • Crepidotus ralfsii (Berk. & Broome) Sacc. 1887
  • Derminus mollis (Schaeff.) J. Schröt. 1889

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1888[3]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: bedłka miękka, skórzak miękki, skórzak nieckowaty, obutek miękki[4].

Morfologia[edytuj]

Owocnik

Jednoroczne o średnicy 0,5-3 cm i grubości 3-5 mm. Trzon niewielki i występuje tylko u młodych owocników, później zanika[5]. Owocnik jest nerkowaty lub muszlowaty, cienki i przyrośnięty bokiem, brzegi u młodych okazów podwinięte. Powierzchnia w kolorze od białego do szaroochrowego, gładka, matowa. Skórka daje się łatwo ściągnąć[6]. Pod skórką znajduje się galaretowata warstwa, nadająca owocnikowi sprężystość i miękkość[7].

Hymenofor

Blaszkowaty. Blaszki rozchodzą się promieniście od miejsca przyrośnięcia kapelusza do podłoża. Są gęste i cienkie, u młodych okazów kremowe, u starszych cynamonowobrązowe, na koniec szarobrązowe[7]. Ostrza blaszek pokryte są żelatynową warstwą (tą samą, co w kapeluszu pod skórką)[6].

Miąższ

Cienki, biały, o łagodnym smaku i niewyraźnym zapachu[7].

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki szerokoeliptyczne, gładkie, o rozmiarach 7-9 × 5-7 μm[8].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Ciżmówka miękka występuje w Ameryce Północnej i w Europie[8]. W Polsce jest pospolita[4].

Spotykana jest w lasach liściastych i mieszanych, także w parkach, na łąkach, w górach głównie w niższych partiach. Rośnie na martwym drewnie drzew liściastych (na gałązkach, pniach). Występuje grupowo, owocniki pojawiają się od maja do października[7][5]. Występuje na: kasztanowcu zwyczajnym, topoli osice i dębie[4].

Znaczenie[edytuj]

Saprotrof wywołujący białą zgniliznę drewna[5]. W Europie gatunek ten ze względu na marne walory smakowe i niewielki rozmiar nie jest zbierany do celów spożywczych[6]. W Hongkongu jednak i w Nepalu jest grzybem jadalnym[9].

Gatunki podobne[edytuj]

Istnieje wiele podobnych gatunków ciżmówki, ale żaden z nich nie ma galaretowatej warstwy. Ta cecha pozwala łatwo oznaczyć ten gatunek (warstwę można wyczuć palcami, lub zobaczyć przez lupę na przekroju poprzecznym). Inne podobne morfologicznie gatunki to m.in: ciżmówka płaska (Crepidotis applanatus) i Crepidotus crocophyllus[7]. Górną stroną podobna jest także fałdówka kędzierzawa (Plicaturopsis crispa), ale na stronie spodniej nie ma blaszek, lecz fałdki[6].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. Błoński F. 1888. Spis roślin skrytokwiatowych zebranych w r. 1887 w Puszczy Białowieskiej (Lists of cryptogamic plants collected in 1887 in Puszcza Białowieska Primeval Forests. Pamiętn. Fizjogr. 8: 75-96 (in Polish)
  4. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. a b c Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.
  6. a b c d Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  7. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  8. a b Rogers Mushrooms. Crepidotus mollis. [dostęp 2012-10-18].
  9. Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.