Cynamon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy przyprawy. Zobacz też: cynamonowiec – rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych.
Laseczki cynamonu

Cynamon to popularna przyprawa kuchenna otrzymywana z wysuszonej kory cynamonowca. Występuje w dwóch postaciach, utarty na proszek lub w niewielkich, zwiniętych w rulonik kawałkach, ma kolor rdzawy i dzięki zawartemu w niej olejkowi cynamonowemu charakterystyczny słodkawo-korzenny, lekko piekący smak i silny aromat.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Cynamon korzystnie wpływa na trawienie i oddychanie, działa anyseptycznie i grzybobójczo. Używany jest do przyprawiania potraw słodkich z ryżu, pieczonych jabłek, wina grzanego i ponczu. Niewielkie ilości cynamonu służą do aromatyzowania gulaszu, baraniny, gotowanych ryb i szynki. Cynamon zawiera pewną ilość kumaryny, substancji podejrzewanej o toksyczny wpływ na nerki i wątrobę człowieka, przy nadmiernym spożyciu[1].
  • Olejek cynamonowy ma działanie antyseptyczne.
  • Proszek cynamonu jest jednym z najlepszych źródeł tanin[2].

Rodzaje cynamonu[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj cynamonowiec obejmuje około 250 gatunków drzew i dużych krzewów, uprawianych w całej strefie klimatu subtropikalnego. Najbardziej znani przedstawiciele rodzaju to cynamonowiec cejloński (Cinnamomum zeylanicum) oraz kasja (Cinnamomum cassia). Najbardziej ceniony cynamon otrzymuje się z cynamonowca cejlońskiego[potrzebne źródło] (Cinnamomum verum). Te otrzymywane z innych gatunków, w szczególności z cynamonowca wonnego, są rzadko importowane do Europy i mają znaczenie tylko dla kuchni regionalnej. Czasami jako "cynamon" opisywane są produkty z roślin innego rodzaju ("cynamon z Batawii" – ze strączyńca oraz "cynamon biały" z korzybiela).

Porównanie cynamonu cejlońskiego i wonnego (kasja);
Z lewej cynamon cejloński, z prawej cynamon wonny

Często dochodzi do fałszowania cynamonu cejlońskiego i sprzedaży niedoinformowanemu konsumentowi gorszego cynamon kasja, zamiast cynamon z Cejlonu. Występuje kilka cech, mogących pomóc rozróżnić oba gatunki cynamonu[3]:

  • wygląd laski: cynamon kasja jest skręcony w pojedyncze i gładkie laski, a cynamon cejloński zwija się po obu stronach kory, tworząc „dwururkę”, w przekroju przypominającą cygaro (laska jakby złożona z cienkich listeczków)
  • kolor zmielonej kory: cynamon kasja ma ciemny kolor, podbarwiony na rdzawo lub czerwono, a cynamon cejloński ma barwę jasną, żółtobrązową
  • smak przyprawy: cynamon kasja ma nieprzyjemny, piekący i cierpki smak, a cynamon cejloński ma delikatny, słodkawo-korzenny smak, lekko piekący, z możliwą lekko cytrusową nutą
  • mielenie laski: cynamon kasja miele się bardzo ciężko, ponieważ ma grube i twarde laski, natomiast cynamon cejloński miele się szybko i łatwo ponieważ jego laski są kruche

Innym sposobem jest test jodyny. Sproszkowany cynamon poddaje się działaniu roztworu jodyny. Jeśli jest to cynamon chiński mieszanina powinna zabarwić się na głęboki niebieski kolor, natomiast jeśli jest to cynamon Cejloński to reakcja powinna być znikoma[4][5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cynamon znany jest od czasów starożytnych, i był używany w Starożytnym Egipcie w procesie mumifikacji. Wzmianki o nim można znaleźć w Piśmie świętym, w dziełach Herodota, lekarzy arabsko-muzułmańskich i innych autorów epoki klasycznej.

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Sri Lanka jest głównym producentem cynamonu właściwego, podczas gdy kasja jest produkowana głównie w Chinach i Indonezji.

Produkcja cynamonu na świecie w roku 2003
Dane zaczerpnięte z FAOSTAT (FAO[6])
Państwo Produkcja(w tonach)  % produkcji światowej
Chiny 47 000 44%
Indonezja 39 000 37%
Sri Lanka 12 200 11%
Wietnam 6000 6%
Madagaskar 1500 1%
Seszele 230 0%
Timor Wschodni 75 0%
Dominika 55 0%
Grenada 50 0%
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca 30 0%
Total 106 140 100%

Właściwości zdrowotne cynamonu[7][8][9][10][11][12][edytuj | edytuj kod]

Cynamonowce z których pozyskuje się cynamon należą do roślin leczniczych. Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew, które pierwotnie występowały tylko we wschodniej i północno-wschodniej Azji. Od wieków stanowi jedną z podstaw medycyny naturalnej. Już 2700 lat p.n.e. znalazła się wzmianka o cynamonie i jego właściwościach rozgrzewających w chińskiej księdze zielarskiej.

W czasach historycznych cynamon był wykorzystywany jako:

  • środek pobudzający krążenie i zwiększający przyswajalność innych substancji[13],
  • środek utrzymujący higienę jamy ustnej,
  • środek niwelujący problemy trawienne,
  • środek pozwalający zwalczać bóle mięśniowe i menstruacyjne.
  • stanowił ratunek dla przeziębionych.

Dzisiaj wiemy, że cynamon:

  • Wykazuje silne działanie dezynfekujące.
  • Ma działanie przeciwwirusowe i antybakteryjne (wykazano, że ekstrakt z cynamonu ma działanie bakteriobójcze w stosunku do Salmonella typhimurium i Escherichia coli)[7] oraz hamuje wzrost chorobotwórczych pleśni i drożdżaków (np. męczącego wielu ludzi grzyba Candida) (80% olejku eterycznego pozyskiwanego z cynamonu stanowi aldehyd cynamonowy [cynamal], którego syntetyczny analog stosowany jest w rolnictwie jako fungicyd (substancja przeciwgrzybowa) oraz jako środek owadobójczy.
    • Z tej samej przyczyny chroni jedzenie przed psuciem, co czyni go naturalnym konserwantem.
  • Ma właściwości przeciwzapalne.
  • Olejek eteryczny pozyskiwany z cynamonu ma właściwości wzmagające apetyt.
  • Poprawia dopływ krwi do mózgu, jak i ukrwienie wszystkich pozostałych narządów organizmu. Co przekłada się na rozjaśnienie umysłu, lepszą pamięć, poprawioną koncentrację.
  • Jest afrodyzjakiem, który głównie wpływa na płeć żeńską.
  • Przyspiesza przemianę materii, poprawia proces trawienia, reguluje pracę nerek. Co sprzyja oczyszczeniu organizmu i zrzuceniu kilogramów masy ciała.
  • Wykazuje działanie antyoksydacyjne (pomaga zwalczać wolne rodniki w organizmie, opóźnia proces starzenia)[7].
  • Wspomaga trawienie, rozgrzewa.
  • Może obniżyć poziom cukru we krwi (poprawia zdolność przetwarzania glukozy i insuliny)[14][15].
  • Obniża poziom cholesterolu we krwi (trzeba spożywać pół łyżeczki dziennie cynamonu).
  • Wspomaga krzepnięcie krwi.
  • W połączeniu z miodem zmniejsza ból stawów.
  • Jest naturalnym środkiem niosącym ulgę podczas migreny.
  • Może zapobiegać nowotworom[7],
  • Przy dłuższym stosowaniu pomaga zwalczać mdłości (choć wykazuje działanie słabsze niż imbir).
  • Zapach cynamonu odpręża, miło nastraja.
  • Obniża ryzyko cukrzycy i chorób serca.
  • Jest doskonałym i w wypełni naturalnym środkiem do walki z trądzikiem (pomaga zlikwidować wypryski)[7],
  • Może przynajmniej czuciowo pomóc w walce z Alzheimerem i Parkinsonem[16] (wynika to z zwartego w nim benzoesanu sodu, aldehydu cynamonowego oraz epikatechiny).

Przeciwwskazania do spożycia i ostrzeżenia[edytuj | edytuj kod]

Cynamon może wykazywać działanie szkodliwe dla organizmu ludzkiego ponieważ zawiera kumarynę (benzopiron), która w przypadku badań na zwierzętach wykazała działanie toksyczne. Testy na szczurach i psach wykazały patologiczny wpływ kumaryny, na ich organizmy, powodując u szczurów krwotoki wewnętrzne, a u psów problemy wątrobowe z żółtaczką i u obu gatunków zwierząt śmierć. Sama kumaryna w przypadku ludzi zdaje się wykazuje działanie uspokajające, relaksujące na mięśnie gładkie i prążkowane, przeciwobrzękowe i przeciwbólowe. Może pomóc w walce z bezsennością, kolkami, zaparciami i trudnościami w oddawaniu moczu. Wpływa też na drobnoustroje, hamując ich rozwój. Ponadto w małych ilościach może zapobiegać nowotworom. Kumaryna negatywnie wpływa na tych, którzy są podatni na jej negatywne działanie. Rozbieżności w oddziaływaniu na szczury, psy i ludzi może wynikać z sposobu metabolizowania kumaryny w ich organizmach.

Pomimo tego, że szkodliwość cynamonu dla ludzi jak dotąd nie została jednoznacznie potwierdzona konkretnymi badaniami naukowymi należy zachować adekwatną ostrożność ponieważ istnieje prawdopodobieństwo, że nadmierne spożycie cynamonu może doprowadzić do uszkodzenia wątroby i nerek, właśnie z powodu występowania kumaryny w cynamonie.

Nie każdy cynamon zawiera takie samo stężenie kumaryny. Najwięcej kumaryny jest w chińskim cynamonie kasja (Cinnamomum cassia), a najmniej w cynamonie z Cejlonu (Cinnamomum verum). Niektóre źródła podają, że cynamon cejloński zawiera około 0,04% kumaryny, kasja około 5%[11]. Drzewa tych cynamonowców są do siebie łudząco podobne, jednak mają odmienne właściwości. Cynamon chiński jest tańszy i mniej rozchwytywany od cejlońskiego, ze względu na swoje mniej szlachetne walory.

Jedna cynamonu tygodniowo jest całkowicie bezpieczna dla organizmu[13]. Bezpieczna dawka kumaryny zawartej w cynamonie wynosi 0,1 mg na kilogram masy ciała. Przekroczenie 0,1–0,2 mg ( w przypadku dzieci) oraz około 0,5 mg (u dorosłych) na kilogram masy ciała może wywrzeć negatywny wpływ na stan wątroby, bądź nerek. Płaska łyżeczka do herbaty to około 3 gramy cynamonu. Są to dawki oszacowane na podstawie badań prowadzonych na zwierzętach. Badania te nie wykazały jednoznacznie szkodliwego wpływu cynamonu na organizm ludzki, a przyjęte ograniczenia w spożyciu mają charakter prewencyjny. Należy mieć na uwadze, że cynamon to głównie przyprawa i nie spożywamy jej w ogromnych ilościach i codziennie. Cynamon zazwyczaj urozmaica smak naszych deserów i napojów. W takich ilościach nie powoduje niezdrowych oddziaływań.

Niektóre źródła podają, że dopuszczalne dzienne spożycie dawka cynamonu to koło 40 g[17].

Cynamonu powinny unikać osoby z chorobami wrzodowymi przewodu pokarmowego i skłonnościami do krwotoków. Kobiety ciężarne powinny ograniczyć spożycie cynamonu, ponieważ jego nadmiar może prowadzić do przedwczesnego porodu.

Przypisy

  1. Katarzyna Ziaja: Szkodliwy cynamon (pol.). 2011-01-27. [dostęp 2014-05-20].
  2. Liwei Gu, Mark A. Kelm, John F. Hammerstone, Gary Beecher i inni. Concentrations of Proanthocyanidins in Common Foods and Estimations of Normal Consumption. „The Journal of Nutrition”. 134 no. 3 (March 1, 2004), s. 613-617. American Society for Nutrition. ISSN 1541-6100 (ang.). 
  3. Prawdziwy cynamon jak odróżnić (pol.). [dostęp 2015-03-03].
  4. M. Grieve: A Modern Herbal – Cassia (Cinnamon). [dostęp 2015-03-02].
  5. Jonathan Pereira (1854): The Elements of materia medica and therapeutics, Volume 2 (ang.). [dostęp 2015-03-02].
  6. http://faostat.fao.org
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Natalia Kozdra: Cynamon właściwości – działanie i leczenie – odchudzanie. (pol.).
  8. Wisia Karolewska: Cynamon – na odporność i odchudzanie (pol.). [dostęp 2015-03-02].
  9. Katarzyna Ziaja: Szkodliwy cynamon (pol.). [dostęp 2015-03-02].
  10. Justyna Piechocka, dietetyk: 10 powodów dla których warto dodawać cynamon do potraw (pol.). [dostęp 2015-03-02].
  11. 11,0 11,1 Marlena: Walory zdrowotne cynamonu (pol.). [dostęp 2015-03-02].
  12. Cynamon i jego właściwości (pol.). [dostęp 2015-03-03].
  13. 13,0 13,1 Cynamon – zdrowotne właściwości, kiedy może zaszkodzić (pol.).
  14. Cynamon pomaga regulować cykl miesiączkowy (pol.). [dostęp 2015-03-03].
  15. Zadziwiające właściwości zdrowotne cynamonu (pol.). [dostęp 2015-03-03].
  16. Cynamon hamuje rozwój chorób układu nerwowego: choroby Parkinsona i Alzheimera (pol.). [dostęp 2015-03-03].
  17. Nadmiar cynamonu w diecie może grozić marskością wątroby i uszkodzeniem nerek. [dostęp 2015-03-03].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]