Czarnca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czarnca
Kościół pw. św. Floriana
Kościół pw. św. Floriana
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Włoszczowa
Liczba ludności (2006) 699
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 29-100[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0277664
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Czarnca
Czarnca
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarnca
Czarnca
Ziemia50°48′33,8″N 19°55′40,6″E/50,809389 19,927944

Czarncawieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Włoszczowa[2].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Części miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Czarnca[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0277670 Dworskie Pole część wsi
0277693 Handlarka przysiółek
0277724 Mościska przysiółek
0277730 Wymysłów przysiółek
0277687 Zastaw część wsi

We wsi znajduje się przystanek kolejowy Czarnca.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od imienia Czarnek lub Czarnko z sufiksem -ja zamienionym następnie na c pod wpływem mazurzenia lub dysymilacji.
Nazwy miejscowe wsi w dokumentach źródłowych: „Carncza” 1366 (Kodeks Małopolski t.1 s.339), „Czarcza” (!) w roku 1382, „Czarnnecz” 1394, „Czarnecz” 1414 „Czarnyecz” 1424, „Czarncza” 1508, „Czarncza” 1511-23. Z „Czarncy” pisze w roku 1680 Rej, Czarnca w roku 1880 SgKP t.1 s.741[5]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś notowana od roku 1366[5]. Zgodnie z zapisem ówczesny dziedzic wsi Budza sprzedaje prawo patronatu w istniejącym już kościele parafialnym w Czarncy Dobowi z Dobowa (Kodeks Małopolski t.1 s.339). Kolejnymi właścicielami Czarncy byli w 1420 roku Mikołaj de Czarnca herbu Łodzia, w 1508 roku Jakub Czarniecki, a w 1540 roku Hieronim Czarniecki. Ostatnim właścicielem Czarncy z rodu Czarnieckich był Stefan – hetman polny koronny – szósty z kolei syn Krzysztofa i Krystyny Czarnieckich. Czarnca to miejsce urodzenia i pochówku hetmana Stefana Czarnieckiego.

Historia miejscowości związana jest jednak nie tylko z rodem Czarnieckich, ale i z Braćmi Polskimi. Józef Szymański w pracy „Szlakiem Braci Polskich” wspominał, że dziad hetmana Stefana Czarnieckiego był wyznawcą arianizmu[6].

Podczas powstania styczniowego dnia 24 września 1863 roku pod miejscowością miała miejsce nierozstrzygnięta bitwa pod Czarncą stoczona pomiędzy powstańcami mjr. Zygmunta Chmieleńskiego[7] a siłami Imperium Rosyjskiego.

22 kwietnia 2007 r. odbyła się uroczystość poświęcenia odnowionego sarkofagu – grobowca Hetmana Czarnieckiego, którego dokonał ks. Jan Zalewski, proboszcz kościoła Sct. Marie z miasta Haderslev w Danii. Miasto to było główną kwaterą wojsk polskich, dowodzonych przez przyszłego hetmana polnego koronnego Stefana Czarnieckiego w czasie interwencji Polski na rzecz Danii, w jej wojnie ze Szwedami w 1658 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane z Czarncą[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014-03-09]. s. według wyboru.
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-02-04].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. a b Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany - praca zbiorowa pod redakcją Kazimierza Rymuta [T. 1-6 i 9]. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN. ISBN 83-85579-29-X.
  6. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie, Kielce 1962, s. 144.
  7. Kronika powstań polskich 1794-1944, Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 248, ​ISBN 83-86079-02-9​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]