Czerwona Wola (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°8′27″N 22°41′16″E

- błąd

39 m

WD

50°11'N, 22°43'E, 50°8'27.38"N, 22°41'19.46"E

- błąd

19569 m

Odległość

2429 m

Czerwona Wola
wieś
Ilustracja
Widok na przysiółek Słoty
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Powiat

przeworski

Gmina

Sieniawa

Liczba ludności (2020)

505[1]

Strefa numeracyjna

16

Kod pocztowy

37-530[2]

Tablice rejestracyjne

RPZ

SIMC

0611028[3]

Położenie na mapie gminy Sieniawa
Mapa konturowa gminy Sieniawa, na dole znajduje się punkt z opisem „Czerwona Wola”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Czerwona Wola”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Czerwona Wola”
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa konturowa powiatu przeworskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Czerwona Wola”
Ziemia50°08′27″N 22°41′16″E/50,140833 22,687778

Czerwona Wolawieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Sieniawa[4][3].

Prywatna wieś szlachecka, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała do klucza Jarosław Lubomirskich[5]. W latach 1853-1975 wieś administracyjnie należała do powiatu jarosławskiego.

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Położona 8 km na południowy wschód od Sieniawy, powierzchnia 1422 ha, 511 mieszkańców (2011). Ze względu na dogodną lokalizację oraz unikatowy mikroklimat (bory sosnowe) intensywnie rozwija się budownictwo letniskowe[6].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Czerwona Wola[4][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0611034 Byki część wsi
0611040 Drzewieckie część wsi
0611057 Krupki część wsi
0611061 Myszkówka część wsi
0611070 Słoty część wsi
0611086 Sochy część wsi
0611092 Szmule część wsi
0611100 Zarada część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość najpierw była zwana jako Wola Manastyrska, która była założona przez osadników z Manasterza. Później od nazwisk kmieci Czerwonaków została nazwana Czerwoną Wolą[7]; w XX wieku z zachodniego przysiółka wyodrębniła się osobna wieś Czerce[a]. Czerwona Wola była własnością pełkińskiej linii Czartoryskich. Należała do księcia Jerzego Konstatego Czartoryskiego, przedstawiciela młodszej linii rodu (książę i jego żona, Maria, są pochowani w krypcie Książąt Czartoryskich w Sieniawie). We wsi w 1892 roku, ich córka, Wanda Czartoryska założyła ochronkę Służebniczek starowiejskich[8] z kaplicą półpubliczną, o której wzmiankuje Schematyzm Diecezji Przemyskiej: In loco p. asylum parv. sub cura ŚS. Servul. B.M.B. et alterum in Czerwona Wola cum capella semipublica,[9]. Ochronka była siedliskiem oświaty i polskości. W 1910 roku zakończono budowę murowanej Ochronki, z kaplicą i salą szkolną.

W 1921 roku w Czerwonej Woli było 261 domów.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkolnictwo w Czerwonej Woli rozpoczęło się w 1889 roku, gdy w przysiółku Czerce została założona szkoła ludowa[10]. Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii oświaty w Galicji są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii. Najpierw szkoła była jako niezorganizowana, a także w latach 1889-1894 nie było nauczyciela (posada nie obsadzona). Szkoły na wsiach były tylko męskie, a dopiero od 1890 roku były etatowe mieszane. Pierwszym na nauczycielem została Ksawera Niewiadomska. W latach 1890-1892 szkoła była filialna, a od 1893 roku szkoła była 1-klasowa.

Nauczyciele kierujący szkoły w Czerwonej Woli-Czercach.
1889–1894. Posada nie obsadzona[11].
1894–1897. Ksawera Niewiadomska[12].
1897–1905. Antoni Sierżęga[13].
1905–1906. Zofia Tereszkowska[14].
1906–1914?. Antoni Tereszkowski[15].

Mieszkańcy Czerwonej Woli mieli utrudniony dostęp do szkoły w Czercach, z powodu rozległych bagien, i dlatego w 1892 roku staraniem księcia Jerzego Konstantego Czartoryskiego, założono 1-klasową szkołę w Czerwonej Woli, która była prowadzona przez zakonnice z ochronki. W latach 1913-1950 nauczycielką szkoły przyklasztornej była s. Apolonia Muszyńska[16]. W latach 1958-1961 wybudowano nową szkołę, patronem szkoły w 1999 r. został św. Jan Paweł II[17].

W Czerwonej Woli istniała też Szkoła Koszykarska (pod nadzorem wydziału krajowego). Najpierw w 1879 roku powstała w Jarosławiu, a w 1891 roku przeniesiono ją do Czerwonej Woli. W 1909 roku posiadała 24 uczniów w internacie i 6 dochodzących[18]. W pobliżu były także szkoły koszykarskie w Dynowie, Tarnobrzegu i Leżajsku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Przysiółek Czerce, jak wskazuje nazwa prawdopodobnie został założony przez wschodnich mnichów, ze zlikwidowanych monasterów bazyliańskich, którzy za pewnie szukali bezpiecznego schronienia w niedostępnych bagnistych lasach. Na wschodzie mnichów nazywano czerńcami, dlatego pobliska ludność nazwała ich siedziby czerńce. Po pewnym czasie pozostała po nich nazwa Czerce.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 10 [dostęp 2022-01-22]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 182 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Adam Homecki, Rozwój terytorialny latyfundium Lubomirskich (starszej gałęzi rodu) w latach 1581-1754, w: Studia Historyczne, rok V, zeszyt 3 (58), 1972, s. 436.
  6. Czerwona Wola na stronie Urzędu Gminy. [dostęp 2017-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-11)].
  7. Wzmianka o Czerwonej Woli w Historii Manasterza
  8. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str. 116) [Dostęp 2016-06-14]
  9. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Saecularis et Regularis Dioecesis Rit(us) Lat(ini) Premisliensis pro Anno Domini 1934 (str. 73) [Dostęp 2017-06-14]
  10. Skorowidz Powiatu Jarosławskiego na rok 1902 (str 139) [Dostęp 2017-06-14]
  11. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1890 (str. 232) [Dostęp 2017-06-14]
  12. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1895 (str. 436) [Dostęp 2017-06-14]
  13. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1898 (str. 522) [Dostęp 2017-06-14]
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1906 (str. 591) [Dostęp 2017-06-14]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1907 (str. 571) [Dostęp 2017-06-14]
  16. Historia miejscowości
  17. Historia szkoły
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (str. 780)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]