Czesława Marchewka

Czesława Marchewka

Data i miejsce urodzenia	8 lipca 1944 Tatary
Zawód, zajęcie	wycinankarka, hafciarka, tkaczka, artystka ludowa
Narodowość	polska
Odznaczenia

Czesława Marchewka (ur. 8 lipca 1944 w Tatarach) – kurpiowska tkaczka, hafciarka, wycinankarka, twórczyni ludowa z Puszczy Zielonej.

Nagroda przyznana Czesławie Marchewce w 2021 w kategorii twórczość ludowa. Nagrodę przyznała Rada Gminy Łowicz na wniosek Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce

Życiorys

Przyszła na świat w rodzinie Konopków w Tatarach, w której kultywowano tradycje ludowe. Robienia wycinanek nauczyła się od matki Bronisławy, babci i innych członkiń rodziny w wieku 8 lat. Skończyła Technikum Ekonomiczne w Ostrołęce. Od 1960 pracowała w Spółdzielni Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Kurpianka” w Kadzidle, gdzie haftowała i tkała. Później zastąpiła Czesławę Konopkę w dziale skupu. Była członkinią zespołu „Kurpianka” z Kadzidła. Z zespołem występowała w kraju i za granicą. Była jedną z najlepszych tancerek zespołu.

Wykonuje wycinanki – tradycyjne zielonokurpiowskie gwiazdy i leluje, a poza tym palmy wielkanocne, bukiety z bibuły, kurpiowskie kierce z grochu, ptaszki, ozdoby choinkowe, haftowane serwety. Uczestniczyła w kiermaszach i imprezach folklorystycznych w kraju i za granicą (np. w 1970 wytypowana do wyjazdu zagranicznego jako prezenterka sztuki ludowej Polski w Holandii, była też w Szwecji). Od 1967 brała udział w konkursach sztuki ludowej (np. w Ostrołęce w 1967 i 1972, w Płocku w 1970, w Myszyńcu w 1993 i 1994, w Węgorzewie w 1999). Była nagradzana: w Łysych (w 1976 i 1977 za palmy wielkanocne, w 1980 otrzymała wyróżnienia za bukiety i kierce), Sierpcu (w 1996 nagroda w konkursie „Boże Narodzenie – Tradycja i Współczesność”) i Ostrołęce (1998 – nagroda za kierce). Brała udział w warsztatach organizowanych przez Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce dla dzieci i młodzieży. Jest członkinią komisji konkursowych w konkursach twórczości ludowej na Kurpiach Zielonych.

Czesława Marchewka podczas warsztatów etnograficznych „Ginące Zawody” w Zagrodzie Kurpiowskiej w Kadzidle (2015)

Jej prace można znaleźć w kolekcjach etnograficznych Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce, Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie, Muzeum Północno-Mazowieckim w Łomży, Muzeum Mazowieckim w Płocku i Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, jak również w Galerii Wycinanki w Regionalnym Centrum Kultury Kurpiowskiej w Myszyńcu. Zaprezentowano tam również prace innych twórczyń zrzeszonych, podobnie jak Marchewka, w Stowarzyszeniu Twórców Ludowych: Czesławy Kaczyńskiej, Genowefy Staśkiewicz, Haliny Pajki, Stanisława Ropiaka i Wiesławy Bogdańskiej.

W 2000 dostała Nagrodę im. Oskara Kolberga. Została wyróżniona Medalem Pamiątkowym Pro Masovia, nagrodą wójta gminy Kadzidło, nagroda z okazji 60-lecia Cepelii, a w 1999 za całokształt pracy twórczej Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury”. W 2015 otrzymała doroczną Nagrodę Starosty Ostrołęckiego, a w 2016 Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2021 została doceniona nagrodą „Gwiozda Łowicko” w kategorii twórczość ludowa.

W czerwcu 2024 otrzymała stypendium z Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi w programie Mistrz–Uczeń, podczas którego z uczennicą Jolantą Rachwalską realizowały projekt Palma kurpiowska jako tradycja Kurpi Zielonych wczoraj i dziś. Wykonana przez nie palma miała 2,5 m wysokości.

Linki zewnętrzne

• Film o twórczości wycinankarskiej Czesławy Marchewki przygotowany przez Związek Kurpiów, 2020
• Film podsumowujący program Mistrz–Uczeń (NIKiDW), 2024