Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Muzeum Etnograficzne
im. Marii Znamierowskiej
-Prüfferowej w Toruniu
Ilustracja
Budynek Arsenału
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres Wały Generała Władysława Sikorskiego 19
87-100 Toruń
Data założenia 1 stycznia 1959
Wielkość zbiorów Ponad 65 tys. obiektów, 3 parki etnograficzne
Dyrektor dr Hubert Czachowski
Oddziały
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej -Prüfferowej w Toruniu
Muzeum Etnograficzne
im. Marii Znamierowskiej
-Prüfferowej w Toruniu
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej -Prüfferowej w Toruniu
Muzeum Etnograficzne
im. Marii Znamierowskiej
-Prüfferowej w Toruniu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej -Prüfferowej w Toruniu
Muzeum Etnograficzne
im. Marii Znamierowskiej
-Prüfferowej w Toruniu
Ziemia53°00′52,55″N 18°36′15,69″E/53,014597 18,604358
Strona internetowa
Młyn wodny
Kwitnąca magnolia przed muzeum

Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniumuzeum etnograficzne założone w 1959 roku z inicjatywy Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu.

Prezentuje ono wystawy stałe i czasowe z kolekcji zabytków liczącej ponad 65 tysięcy obiektów z całej Polski, udostępnia także trzy parki etnograficzne: skansen w centrum Torunia, Park Etnograficzny w Kaszczorku oraz Olenderski Park Etnograficzny w Wielkiej Nieszawce.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Siedzibą muzeum, od jego powstania, jest dawny Arsenał artyleryjski z 1824 roku (jeden z elementów Twierdzy Toruń). W chwili obecnej mieści się tam wystawa stała „Tajemnice codzienności. Kultura ludowa i jej pogranicza od Kujaw do Bałtyku (1850-1950)”, którą udostępniono dla zwiedzających na początku 2010 roku. Wystawa stała prezentuje życie codzienne ludzi zamieszkujących wsie i małe miasta regionów etnograficznych: Kujaw, ziemi chełmińskiej, Kaszub, Borów Tucholskich, Kociewia, Pałuk, ziemi dobrzyńskiej i Krajny[1]. Dopełnieniem wystawy jest Park Etnograficzny, położony tuż obok. W Arsenale organizowane są również ekspozycje czasowe prezentujące różnorodne tematy z zakresu etnografii i antropologii kulturowej.

W 2018 roku kolekcja muzeum liczy ponad 65 tys. obiektów z całej Polski. Muzeum gromadzi zbiory i materiały dokumentacyjne z zakresu etnografii i etnologii oraz dziedzin pokrewnych, dotyczące:

  • kultur tradycyjnych i ludowych polskich regionów etnograficznych,
  • kultur mniejszości etnicznych i religijnych współegzystujących z kulturą polską w historycznych i obecnych granicach kraju,
  • kultur polskich mniejszości za granicą,
  • kultur popularnych i typu ludowego w Polsce.

Muzeum Etnograficzne prowadzi również działalność edukacyjną, wydawniczą, organizuje koncerty muzyki tradycyjnej oraz kiermasze sztuki ludowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Muzeum rozpoczęło działalność 1 stycznia 1959 roku. Wykształciło się z Działu Etnografii ówczesnego Muzeum Miejskiego (dziś Muzeum Okręgowe w Toruniu), który istniał od 1946 roku.

Twórczynią muzeum i jego wieloletnim dyrektorem była profesor Maria Znamierowska-Prüfferowa, etnograf, muzeolog, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu[2]. W ciągu 50 lat istnienia w muzeum pracowało wiele wybitnych osobowości polskiej etnologii: Roderyk Lange, Jan Rompski, Kalina Skłodowska-Antonowicz, Aleksander Błachowski, Jan Święch, Marian Pieciukiewicz.

W 1989 roku oddano do użytku amfiteatru znajdujący się na dziedzińcu muzeum. Odbywają się tu koncerty i przeglądy muzyki tradycyjnej.

30 kwietnia 2004 roku w Muzeum wybuchł pożar. Spłonęły trzy dwustuletnie drewniane chaty kryte strzechą[3].

W 2018 roku muzeum otworzyło swój nowy oddział Olenderski Park Etnograficzny w Wielkiej Nieszawce.

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

Kolekcje muzeum obejmują wszystkie dziedziny życia i pogrupowane są w następujące działy: Gospodarki i Rzemiosł, Architektury i Parków Etnograficznych, Rybołówstwa i Zajęć Wodnych, Sztuki i Estetyki Ludowej, Folkloru i Kultury Społecznej. Dział Rybołówstwa i Zajęć Wodnych jest wydzielony ze względu na historię Muzeum, gdyż kolekcję tę osobiście tworzyła prof. Maria Znamierowska-Prüfferowa (oczywiście później rozwijaną przez jej następców)[4]. Patronce muzeum poświęcona jest wystawa biograficzna "Salonik Marii Znamierowskiej-Prufferowej". Zgromadzono tu przedmioty pochodzące z jej niewielkiego mieszkania, którego klimat starano się oddać na ekspozycji. Znalazły się tu meble, fortepian, księgozbiór, tkaniny, dokumenty, fotografie i obrazy (autorstwa m.in. Witkacego i Winifred Cooper).

Działalność wydawnicza[edytuj | edytuj kod]

W ofercie wydawniczej muzeum znajdują się zarówno katalogi wystaw czasowych i stałych, jak i opracowania naukowe oraz popularnonaukowe, a także czasopismo „Materiały Muzeum Etnograficznego w Toruniu”. Szczególną pozycję wśród muzealnych publikacji zajmuje seria „Etnografia Ocalona”, w której wydawane są prace polskich etnografów, etnologów i antropologów kulturowych, często zapomniane lub uznawane za zaginione lub nigdy nieprzetłumaczone na język polski.

Parki Etnograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Park Etnograficzny w centrum Torunia - unikatowy skansen ulokowany w centrum miasta. Znajduje się tu 19 obiektów architektury wiejskiej, które powstały głównie w XVIII i XIX wieku i zostały przeniesione na teren parku z Kaszub, Borów Tucholskich, Kociewia, Kujaw, ziemi chełmińskiej i dobrzyńskiej. Swą architekturą, wyposażeniem wnętrz oraz okolicznościowymi aranżacjami ekspozycja oddaje obraz wsi z przełomu XIX i XX wieku.
  • Park Etnograficzny w Kaszczorku - to oddział Muzeum, położony u ujścia Drwęcy do Wisły, prezentuje budownictwo ludowe ziemi chełmińskiej oraz obiekty architektury związane z rybołówstwem i zajęciami wodnymi. Można zobaczyć tutaj łodzie, barki, bat piaskarski, prom i rybackie budy. Skansen znajduje się na terenie istniejącej kiedyś zagrody, która należała do miejscowej, wielopokoleniowej rodziny rybacko-rolniczej.
  • Olenderski Park Etnograficzny - otwarty w 2018 roku oddział poświęcony osadnictwu olenderskiemu, rozwijającemu się od XVI w. wzdłuż Wisły. Na terenie parku znajdują się 3 zagrody, składające się z 6 zabytkowych budynków mieszkalnych i gospodarskich, charakterystycznych dla osadników olenderskich. Przeniesione zostały z terenu Doliny Dolnej Wisły i pochodzą z XVIII i XIX w. W obrębie parku znajduje się także menonicki cmentarz.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Muzeum współpracuje na stałe z kilkoma organizacjami pozarządowymi: Towarzystwem Przyjaciół Muzeum Etnograficznego w Toruniu, Polskim Towarzystwem Ludoznawczym, Fundacją Emic, Polską Akcją Humanitarną.

Ważniejsze wydarzenia odbywające się w Muzeum[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej
Zagroda z Borów Tucholskich - chałupa ze stajnią z Suchej, 1. poł XIX w.
Chałupa, poł. XIX w., Skórzenno, Kociewie
Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, pocz. XX w., Pływaczewo, ziemia chełmińska
Chata biednego chłopa, bez komina
Budynek gospodarczy


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tajemnice codzienności, /red./ H. Czachowski, H. M. Łopatyńska, Muzeum Etnograficzne w Toruniu, Toruń 2010
  2. Ewa Arszyńska, Hanna Muzalewska, Maria Znamierowska-Prüfferowa, [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, Tom I, red. E. Fryś-Pietraszkowa, A. Kowalska-Lewicka, A. Spiss, Kraków 2002
  3. Pożar w Muzeum Etnograficznym w Toruniu - RMF24.pl, www.rmf24.pl [dostęp 2017-11-25].
  4. A. Trapszyc, Badania nad rybołówstwem i zajęciami wodnymi w Muzeum Etnograficznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i Muzeum Etnograficznym w Toruniu, [w:] Przeszłość etnologii Polskiej w jej teraźniejszości, red. Z. Jasiewicz, T. Karwicka, Poznań 2001.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]