Dąbrowa Mała (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dąbrowa Mała
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat inowrocławski
Gmina Rojewo
Liczba ludności (III 2011) 10[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CIN
SIMC 0094455
Położenie na mapie gminy Rojewo
Mapa lokalizacyjna gminy Rojewo
Dąbrowa Mała
Dąbrowa Mała
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu inowrocławskiego
Dąbrowa Mała
Dąbrowa Mała
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Dąbrowa Mała
Dąbrowa Mała
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąbrowa Mała
Dąbrowa Mała
Ziemia52°58′28″N 18°15′13″E/52,974444 18,253611

Dąbrowa Maławieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie inowrocławskim, w gminie Rojewo.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 10 mieszkańców[1]. Jest zdecydowanie najmniejszą miejscowością gminy Rojewo (druga spośród najmniejszych wsi, Jurancice, liczą 42 mieszkańców).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dąbrowa Mała to wieś niesołecka usytuowana na południowym skraju Puszczy Bydgoskiej, na północno-zachodnim skraju gminy Rojewo w powiecie inowrocławskim. Od zachodu graniczy z Chrośną (gmina Solec Kujawski, od wschodu z Osiekiem Wielkim i Zawiszynem (gmina Rojewo), a od południa poprzez pas lasu z Dąbrową Wielką (gmina Nowa Wieś Wielka).

Pod względem fizyczno-geograficznym leży w obrębie Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej w mezoregionie Kotlina Toruńska[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Dąbrowa Mała to niewielka wieś, położona w enklawie pośród Puszczy Bydgoskiej. Znajduje się w obrębie ostańców erozyjnych kęp morenowych w obrębie Kotliny Toruńskiej, które ciągną z zachodu na wschód od Dobromierza, poprzez Dębinkę, Leszyce i Chrośnę. W związku z tym notuje się tu lepsze gleby, niż typowe dla Puszczy Bydgoskiej piaski wydmowe. Zajmowane przez wieś obniżenie odwadnia Kanał Chrośniański uchodzący do Zielonej Strugi. Bór sosnowy na północ i południe od wsi porasta pas wydm śródlądowych o wysokości względnej dochodzącej do 15 m.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wiek XVIII[edytuj | edytuj kod]

Wieś Dąbrowa Mała, należąca do starostwa bydgoskiego, powstała w 1752 roku, kiedy otrzymała kontrakt osadniczy olęderski na 50 lat nadany przez wójta bydgoskiego Maurycego Brühla[3]. Wieś w 1753 r. zamieszkiwało 4 gospodarzy, który uprawiali 3 włóki ziemi uprawnej. Osadnicy oprócz opłaty podatków (czynsz, pogłówne, hiberna, gajowe, młynowe), obowiązani byli wozić drewno do dworu oraz zaopatrywać się w piwo i gorzałkę z karczmy zamkowej[3]. Wieś wzięła nazwę od pobliskiej, starszej wsi olęderskiej Dąbrowa (założonej około 1690 r.), którą odtąd nazywano Dąbrową Wielką. Inwentarz wójtostwa bydgoskiego z 1766 r. podaje, że we wsi znajdował się folwark, na którym mieszkało 2 gospodarzy (Paweł Rezon, Michał Bollke), oczynszowany rocznie na 278 złotych polskich. Ponadto za osobnym przywilejem wójta Maurycego Brühla z 1756 r. we wsi osadzono kolejnych 5 olędrów, którzy zobowiązani byli płacić rocznie 211 złotych[3]. Nowi gospodarze posiadali 4 i ½ włók ziemi uprawnej. Z mapy topograficznej Friedricha von Schröttera (1798-1802) wynika, że wieś zajmowała wykarczowaną polanę w Puszczy Bydgoskiej na południe od Chrośnej i na zachód od Leszyc.

Wiek XIX[edytuj | edytuj kod]

Wieś rozrosła się wskutek napływu kolonistów niemieckich[4]. Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że we wsi Dąbrowa Mała (niem. Klein Dombrowo) w powiecie bydgoskim mieszkało 149 osób (wszyscy ewangelicy) w 19 domach[5]. Według opisu Jana Nepomucena Bobrowicza z 1846 r. wieś i folwark Dąbrowa Mała należały do rządowej domeny bydgoskiej[6]. Kolejny spis z 1860 r. podaje, że we wsi mieszkało 144 osób (143 ewangelików, 1 katolik) w 23 domach. We wsi istniała szkoła elementarna[7]. Pod koniec XIX wieku nazwę miejscowości zniemczono na Mittenwalde. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego dla roku 1884 podaje, że Dąbrowa Mała (niem. Elsendorf) była wsią położoną na południowo-wschodnim krańcu powiatu bydgoskiego. Mieszkało tu 192 osób (190 ewangelików, 2 katolików) w 22 domach[8]. Jak wynika z podziału wyznaniowego, przytłaczającą większość mieszkańców stanowili Niemcy.

Wiek XX[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1920 roku na mocy traktatu wersalskiego miejscowość znalazła się w granicach odrodzonej Polski. Przywrócono wówczas polską nazwę miejscowości Dąbrowa Mała. W okresie międzywojennym miejscowość wchodziła w skład powiatu bydgoskiego. Spis ludności z dnia 30 września 1921 r. wykazał, że wieś Dąbrowa Mała liczyła 164 mieszkańców (2 Polaków, 162 Niemców), którzy zamieszkiwali 34 domy[4]. Była to obok Chrośny i Dąbrowy Wielkiej wieś o największym udziale Niemców w populacji. Do 1934 r. była gminą wiejską o powierzchni 247 ha[a]. Istniało tu 24 gospodarstwa należące do mniejszości niemieckiej, które obejmowały łącznie 83% powierzchni wsi[4]. Od 1934 r. wchodziła w skład gromady Chrośna w gminie Solec Kujawski[4].

Podczas okupacji niemieckiej wieś wchodziła w skład nowo utworzonej gminy Nowa Wieś Wielka[4], do czasu gdy gminę tą rozwiązano i wcielono do gminy Solec Kujawski[b]. W 1941 r. miejscowość liczyła 148 mieszkańców[9].

W latach 1945-1954 wieś podobnie jak w latach 30. XX wieku wchodziła w skład gromady wiejskiej Chrośna, w gminie Solec Kujawski[4]. Po reformie administracyjnej z 25 września 1954 r. miejscowość włączono do powiatu inowrocławskiego do nowo utworzonej gromady Rojewice. Od 1 stycznia 1973 r. wieś znajduje się w gminie Rojewo.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1928 r. w skład Starostwa Powiatowego w Bydgoszczy wchodziły 3 gminy miejskie, 6 wójtostw, 123 gminy wiejskie i 42 obszary dworskie, a od 1 kwietnia do 22 września 1934 r. – 3 gminy miejskie, 120 wiejskich i 38 obszarów dworskich
  2. W skład gminy Nowa Wieś Wielka (1940-1945) weszły wyłączone z gminy Solec Kujawski wsie: Chrośna, Dąbrowy Wielkie, Dobromierz, Leszyce, Łażyn i Nowa Wieś Wielka

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Środowisko przyrodnicze Bydgoszczy. Praca zbiorowa pod red. Józefa Banaszaka, Wydawnictwo Tanan. Bydgoszcz 1996
  3. a b c Kabaciński Ryszard: Inwentarze starostwa i wójtostwa bydgoskiego z lat 1753-1766 roku. [w:] Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Źródła do dziejów Bydgoszczy. Nr 9. Warszawa-Poznań 1977
  4. a b c d e f Łukasz Myszka, Gmina Nowa Wieś Wielka. Z dziejów samorządu terytorialnego – do 2002 roku, Bydgoszcz: Bydgoski Dom Wydawniczy Margrafsen, 2006, ISBN 83-89734-14-1, OCLC 749214986.
  5. Verzeichniss aller Ortschaften des Bromberger Regierungs-Bezirks mit einer geographisch-statistischen Uebersicht. Bromberg 1833
  6. Jan Nepomucen Bobrowicz: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Lipsk: Księgarnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 426.
  7. Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg. Bromberg 1860
  8. http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/928 dostęp 6-10-2014
  9. Deutsches Reichs-Adressbuch. Die Ostgebiete: Reichsgau Danzig-Westpreussen, Reichsgau Wartheland, Provinz Oberschlesien, Reg.-Bezirk Ziegenau und Land-Kreis Suwalki. Ausgabe 1941